Lễ giỗ bà Thứ phi Hoàng Phi Yến được công nhận di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Ngày 9/4, Sở Văn hóa - Thể thao tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu cho biết Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch vừa công bố quyết định đưa “Lễ Giỗ bà Thứ phi Hoàng Phi Yến huyện Côn Đảo, tỉnh Bà Rịa- Vũng Tàu” vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Đây là di sản văn hóa phi vật thể đầu tiên của tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu được công nhận và đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Năm 1783, sau khi thua quân Tây Sơn, Nguyễn Ánh phải vượt biển mang theo vợ, con và gia đinh, thuộc hạ chạy ra đảo Côn Lôn (Côn Đảo ngày nay) lánh nạn. Cùng với những người dân chài đang sinh sống ở Côn Lôn, Nguyễn Ánh đã lập nên 3 làng: An Hải, An Hội và Cỏ Ống.  

Để đánh lại quân Tây Sơn, Nguyễn Ánh dự định gửi con cả là hoàng tử Hội An (tên tục là hoàng tử Cải) đi theo cố đạo Bá Đa Lộc sang Pháp cầu viện. Bà Phi Yến (tên tục là Lê Thị Răm) ngỏ lời khuyên Nguyễn Ánh không nên nhờ vả ngoại bang… Nguyễn Ánh không những không nghe lời khuyên của bà mà còn tức giận, nghi bà thông đồng với quân Tây Sơn nên định giết bà. Nhờ quân thần can xin, Nguyễn Ánh đã tống giam bà vào một hang đá trên đảo Côn Lôn nhỏ, về sau núi đó được đặt tên là hòn Bà.

Bà Rịa-Vũng Tàu có di sản văn hóa phi vật thể quốc gia đầu tiên -0
An Sơn Miếu tại huyện Côn Đảo.

Khi quân Tây Sơn đánh ra đảo, Nguyễn Ánh bỏ chạy ra biển. Hoàng tử Cải lúc đó mới 4 tuổi tỏ ý đòi mẹ đi cùng. Trong cơn tức giận và nghĩ rằng bụng dạ Cải rồi cũng như mẹ nên Nguyễn Ánh đã ném con xuống biển. Xác hoàng tử Cải đã trôi vào bãi biển Cỏ Ống. Dân làng đã chôn cất hoàng tử.

Phần bà Phi Yến, sau khi được dân làng giải cứu và biết tin con trai mình đã mất, bà vô cùng đau xót. Bà đứng hoài trước mộ con và khóc, tình cảnh thật thương tâm. Dân làng cám cảnh, họ hát ví: “Gió đưa cây Cải về trời, Rau Răm ở lại chịu đời đắng cay”. Và người dân Côn Đảo tin rằng, câu hát này, xuất phát từ một câu chuyện lịch sử, đau lòng như thế.

Bà Rịa-Vũng Tàu có di sản văn hóa phi vật thể quốc gia đầu tiên -0
Tượng Thứ phi Hoàng Phi Yến được thờ tại An Sơn Miếu.

Vào tháng 10 âm lịch năm 1785, làng An Hải tổ chức hội làm chay tế lễ trong làng. Họ xin rước bà Phi Yến đến tham dự cho thêm phần long trọng. Đêm hôm ấy, bà bị tên đồ tể Biện Thi lẻn vào cấm phòng của bà giờ trò sàm sỡ, song Biện Thi chỉ vừa nắm được tay bà thì bà đã kịp tri hô cho dân làng bắt giam chờ xét xử. Cũng đêm hôm ấy, bà Phi Yến đã liều mình tự tử để được vẹn toàn danh tiết.

Từ khi bà Thứ phi Phi Yến mất (18/10 âm lịch năm 1785), người làng An Hải thương tiếc, cảm phục người phụ nữ trung trinh tiết liệt, đã lập miếu thờ bà với tên gọi An Sơn Miếu tự tổ chức lễ giỗ cho bà.

Năm 1861, sau khi chiếm đảo, thực dân Pháp đã quyết định di dời toàn bộ dân để xây dựng nhà tù nên ngôi miếu dần bị đổ nát. Đến năm 1958, chính quyền chế độ cũ đã xây dựng lại miếu thờ bà bà Phi Yến, đặt tên là An Sơn Miếu.

Bà Rịa-Vũng Tàu có di sản văn hóa phi vật thể quốc gia đầu tiên -0
Lễ giỗ bà Thứ phi Hoàng Phi Yến được tổ chức trang trọng hàng năm tại huyện Côn Đảo.

Từ đó đến nay, qua nhiều lần trùng tu và tôn tạo, ngôi miếu luôn được giữ gìn khang trang. Để tưởng nhớ bà, vào ngày 17 - 18 tháng 10 (Âm lịch) hàng năm, người dân Côn Đảo đều long trọng tổ chức lễ giỗ bà và đã trở thành lễ hội văn hóa truyền thống lớn trong năm, được Đảng bộ, chính quyền, quân và dân Côn Đảo tổ chức trang trọng.

Năm 2007, UBND tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu xếp hạng Lễ giỗ bà Thứ phi Hoàng Phi Yến thuộc di tích lịch sử - văn hóa. An Sơn Miếu là di tích cấp tỉnh.

Hoàng Anh

Các tin khác

Dương Nỗ - Hành trình tháng Năm

Dương Nỗ - Hành trình tháng Năm

Đó là chủ đề của lễ hội làng Dương Nỗ (phường Dương Nỗ, TP Huế) do Sở Văn hóa và Thể thao (VH-TT) TP Huế tổ chức chào mừng nhân kỷ niệm 136 năm Ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2026) và Festival mùa Hạ Huế năm 2026.

“True Concert -Tình Đất” kể chuyện thiên nhiên bằng âm nhạc và cảm xúc

“True Concert -Tình Đất” kể chuyện thiên nhiên bằng âm nhạc và cảm xúc

Với chủ đề “Đất”, “True Concert 2026 - Tình Đất” diễn ra tối 14/5/2026 tại Nhà hát Hồ Gươm (Hà Nội), để lại nhiều dư âm về một đêm diễn được đầu tư chỉn chu, dàn dựng công phu. Bằng âm nhạc, ê kíp đã kể cho khán giả câu chuyện về sự sống, thiên nhiên và mối gắn bó bền chặt giữa con người với cội nguồn.

Sôi động Gala “Tổ quốc bình yên – Hải Phòng rực sáng”

Sôi động Gala “Tổ quốc bình yên – Hải Phòng rực sáng”

Tối 14/5, tại TP Hải Phòng, Công an TP Hải Phòng tổ chức Gala nghệ thuật – chính luận mang chủ đề “Tổ quốc bình yên – Hải Phòng rực sáng”. Đây là điểm nhấn trong chuỗi hoạt động kỷ niệm 71 năm Ngày Giải phóng Hải Phòng, phát động hưởng ứng cuộc thi sáng tạo video clip “Tổ quốc bình yên” do Bộ Công an triển khai.

Chiến dịch truyền thông “Tôi yêu Tổ quốc tôi" 2026 kỳ vọng đạt 700 triệu lượt tiếp cận

Chiến dịch truyền thông “Tôi yêu Tổ quốc tôi" 2026 kỳ vọng đạt 700 triệu lượt tiếp cận

Thông qua Hành trình và Chiến dịch truyền thông “Tôi yêu Tổ quốc tôi”, Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam mong muốn tiếp tục lan tỏa mạnh mẽ hình ảnh thanh niên Việt Nam yêu nước, đoàn kết, bản lĩnh, sáng tạo, tiên phong cống hiến; đồng thời khơi dậy khát vọng xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc. 

Triển lãm “80 năm Bác Hồ ra lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến”

Triển lãm “80 năm Bác Hồ ra lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến”

Triển lãm “80 năm Ngày Bác Hồ ra Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến” là hoạt động chính trị, văn hóa nhằm tưởng nhớ và tôn vinh giá trị lịch sử trường tồn của Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh; khẳng định tầm vóc tư tưởng, bản lĩnh và trí tuệ của Đảng và dân tộc Việt Nam trong thời khắc lịch sử đặc biệt của đất nước.

Gần 100 nghệ sĩ đến từ Belarus chinh phục khán giả tại Thủ đô Hà Nội

Gần 100 nghệ sĩ đến từ Belarus chinh phục khán giả tại Thủ đô Hà Nội

Những kiệt tác ballet, opera của thế giới cùng nhiều tác phẩm mang đậm bản sắc văn hoá Đông Âu được gần 100 nghệ sĩ hàng đầu đến từ Nhà hát Opera và Ballet quốc gia Belarus biểu diễn trong chương trình “Bella Belarus: Opera và Ballet - Bella Belarus: Những kiệt tác Opera và Ballet”, tại Nhà hát Hồ Gươm, vào ngày 7 – 8/5.

Hợp luyện Gala “Tổ quốc bình yên"

Hợp luyện Gala “Tổ quốc bình yên"

Chiều tối nay (1/5), khi dòng người đổ về trung tâm TP Đà Nẵng hòa mình vào không khí lễ hội, Công viên bờ Đông cầu Rồng lại “nóng” lên bởi nhịp hợp luyện khẩn trương cho Gala “Tổ quốc bình yên”.

Giám đốc sản xuất phim “Tận hiến” tiết lộ hành trình “chạm vào ký ức” của Tình báo CAND

Giám đốc sản xuất phim “Tận hiến” tiết lộ hành trình “chạm vào ký ức” của Tình báo CAND

Ngày 3/5, “Tận hiến” - phim về Tình báo CAND trên đất Lào giai đoạn 1957 – 1977 do Điện ảnh CAND, Cục Truyền thông CAND sản xuất sẽ phát sóng trên kênh VTV3. “Tận hiến” được gửi gắm nhiều kỳ vọng khi khai thác “vùng đất” còn nhiều bí ẩn với số đông công chúng. Trung tá Vũ Liêm, Phó Giám đốc Điện ảnh CAND, Giám đốc sản xuất “Tận hiến” tiết lộ khá nhiều câu chuyện thú vị về bộ phim này.

Vườn thú Hà Nội đông vui trong kỳ nghỉ lễ

Vườn thú Hà Nội đông vui trong kỳ nghỉ lễ

Trong dịp nghỉ lễ 30/4 và 1/5, Vườn thú Hà Nội - Công viên Thủ Lệ (Công ty TNHH MTV Vườn thú Hà Nội) nằm trên địa bàn phường Giảng Võ vẫn luôn là địa chỉ thu hút đông đảo du khách, nhiều gia đình và đặc biệt là các em nhỏ. Đối với trẻ em có chiều cao dưới 80cm được miễn phí vé vào tham quan.

Hàng nghìn du khách kéo về nhà thờ đổ ở Ninh Bình để check-in

Hàng nghìn du khách kéo về nhà thờ đổ ở Ninh Bình để check-in

Dù bị xuống cấp, bỏ không nhiều năm nhưng nhà thờ đổ ở xã Hải Tiến, tỉnh Ninh Bình (xã Hải Lý, huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định cũ) nằm sát bờ biển vẫn toát lên vẻ đẹp hoang sơ, bởi lối kiến trúc độc đáo. Ngay trong sáng 30/4, hàng nghìn du khách đã kéo về check-in, hoà mình vào thiên nhiên biển cả…

Khai mạc Gala “Tổ quốc bình yên”: Lan tỏa bản lĩnh, hun đúc “thế trận lòng dân” trong kỷ nguyên mới

Khai mạc Gala “Tổ quốc bình yên”: Lan tỏa bản lĩnh, hun đúc “thế trận lòng dân” trong kỷ nguyên mới

Tối nay 29/4, tại Trung tâm Triển lãm APEC (Đà Nẵng), Bộ Công an phối hợp UBND TP Đà Nẵng long trọng tổ chức Lễ khai mạc Gala “Tổ quốc bình yên”. Đây là sự kiện văn hóa, chính trị quy mô quốc gia, mở màn chuỗi hoạt động kỷ niệm 51 năm Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước và hướng tới 80 năm Ngày truyền thống lực lượng An ninh nhân dân (12/7/1946 – 12/7/2026).

Cô gái mồ côi Nguyễn Khuê Thu đăng quang Mrs Earth Vietnam 2026

Cô gái mồ côi Nguyễn Khuê Thu đăng quang Mrs Earth Vietnam 2026

Vượt qua 19 thí sinh xuất sắc vào Chung kết cuộc thi Mrs Earth Vietnam 2026, vào tối 28/4 tại Nhà hát Hồ Gươm, Hà Nội, Nguyễn Khuê Thu đã đăng quang Mrs Earth Vietnam 2026, trở thành gương mặt đại diện Việt Nam tham dự Mrs Earth International 2026.

1.000 cán bộ, chiến sĩ diễu binh tại đại nhạc hội “Âm vang Tổ quốc”, gợi nhớ đại lễ A80

1.000 cán bộ, chiến sĩ diễu binh tại đại nhạc hội “Âm vang Tổ quốc”, gợi nhớ đại lễ A80

Đại nhạc hội “Âm vang Tổ quốc” diễn ra tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình vào tối 28/4 có màn biểu diễn thực cảnh, diễu binh của 1.000 cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân, Quân đội nhân dân khiến khán giả nhớ lại những ngày tưng bừng dịp đại lễ kỷ niệm 80 năm Cách mạng tháng Tám thành công và Quốc khánh 2/9 (A80).