Thượng tướng Lê Quý Vương: Nhiều vấn đề trong cấp phép khoáng sản
Dù đã có nhiều chấn chỉnh, tình hình cấp phép và khai thác khoáng sản bừa bãi vẫn khá phức tạp. Đại biểu Nguyễn Tuyết Liên (Sóc Trăng) bức xúc về tình trạng khai thác cát trái phép trên sông Hậu gây hậu quả nghiêm trọng, làm sạt lở bờ sông, ảnh hưởng nhà cửa sản xuất và tính mạng, tài sản của nhân dân. Đại biểu Đỗ Văn Đương cho rằng, đây là hành vi “rút ruột” quốc gia, chiếm đoạt quyền lợi của nhân dân, hủy hoại nghiêm trọng môi trường. Đại biểu Đương đặt ra câu hỏi “Có sự tiếp tay, thông đồng của cán bộ có thẩm quyền cấp phép với đối tượng khai thác trái phép hay không?”. Trả lời những câu hỏi bức xúc này, Bộ trưởng Nguyễn Minh Quang khẳng định đã biết tới tình hình và đang tham mưu cho Chính phủ để ra một chỉ thị tăng cường hơn nữa công tác quản lý khai thác khoáng sản, trong đó có cát sỏi lòng sông.
Phát biểu bổ sung về việc xử lý vi phạm, Thượng tướng Lê Quý Vương, Thứ trưởng Bộ Công an cho biết: Từ năm 2008 đến nay, đã phát hiện 6.200 vụ vi phạm pháp luật và đã xử phạt trên 40 tỷ đồng, khởi tố 4 vụ, 16 đối tượng. Trong đó, tập trung phát hiện xử lý 3.343 vụ vi phạm liên quan đến hoạt động khai thác, vận chuyển cát sỏi trên lòng sông, và xử phạt trên 14 tỷ đồng. Xung quanh lĩnh vực này có nhiều vấn đề rất phức tạp. Theo con số của Bộ TN&MT thống kê, từ tháng 10/2005 đến tháng 8/2008, UBND các tỉnh, TP đã cấp 3.495 giấy phép khai thác, gấp 8 lần so với 12 năm trước đó. Qua đánh giá 957 giấy phép từ ngày 1/7/2011 đến 31/12/2012 đã phát hiện 8 vấn đề cần lưu ý, trong đó cấp phép không đúng thẩm quyển (103 giấy phép, tại các tỉnh Vĩnh Long, Phú Yên, Bình Định, Đắk Nông, Khánh Hòa, Đồng Nai); cấp phép khi không có đăng ký kinh doanh ngành nghề khai thác khoáng sản (552 giấy phép). Công tác quản lý sau cấp phép cũng có thiếu sót. Việc quản lý thế nào, giám sát hoạt động khai thác ra sao, một số địa phương chưa thực hiện kiên quyết nên có xảy ra sai phạm. Việc khai thác bừa bãi tài nguyên rất nguy hại là để lại hậu quả nghiêm trọng liên quan đến môi trường, thất thoát, tàn phá tài nguyên, mất an toàn lao động, mất trật tự, an ninh xã hội.
Từ chuyện khai thác lại liên quan đến vấn đề gian lận xuất khẩu. Có nhiều công ty báo vống hàng tồn kho để xin xuất khẩu số lượng lớn. Có thể kể đến Công ty TNHH Phú Sơn Hà (Hòa Bình), xin xuất khẩu 91.005 tấn quặng sắt nhưng thực tế tại kho của DN chỉ có 19.440 tấn. Công ty CP Quốc tế Hưng Thái (Thái Nguyên) xin xuất khẩu 360.000 quặng tồn kho, thực tế thì không đảm bảo. DN Anh Thắng (Lạng Sơn) xin xuất khẩu 150.000 tấn quặng bô xít, nhưng khi yêu cầu kiểm tra hàng tồn kho thì xin… thôi không xuất khẩu nữa. Từ thực tế này, Thượng tướng Lê Quý Vương cho rằng, có nhiều kiến nghị trong việc bổ sung hoàn thiện pháp luật. Đại biểu Đỗ Văn Đương kiến nghị xử lý nghiêm khắc với hành vi cấp phép sai, bổ sung vào Bộ luật Hình sự với khung cao nhất có thể lên tới chung thân, tử hình.
Năm 2015 hoàn thiện sắp xếp lại đất đai các nông, lâm trường
Liên quan đến việc quản lý, sử dụng đất, nhiều đại biểu bức xúc về tình trạng quản lý đất nông, lâm trường. Đại biểu Danh Út cho rằng, việc quản lý sử đụng đất đai còn nhiều tồn tại, lãng phí. Hiện, các nông, lâm trường quản lý tới hơn 7 triệu hécta, 1/4 đất đai của cả nước. Có đến hơn 400.000ha không sử dụng, lãng phí mấy chục năm nay, trong khi 332.000 hộ không có đất và thiếu đất sản xuất. “Có phải đất cát nông lâm trường chỉ nằm trên sổ sách là chính, còn thực tế đã bị chiếm dụng?”, đại biểu Danh Út đặt câu hỏi.
Đại biểu Chu Sơn Hà (Hà Nội) cũng băn khoăn về mục tiêu năm 2015 hoàn thành rà soát đo đạc lập bản đồ địa chính và cấp giấy chứng nhận quyền sử đụng đất đối với nông, lâm trường: Có đáp ứng được không, nguồn nhân lực, kinh phí từ đâu để giải quyết vấn đề này? Trước những băn khoăn này, Bộ trưởng Nguyễn Minh Quang thừa nhận đã có rất nhiều chỉ đạo về nội dung này nhưng đến nay kết quả đạt được rất hạn chế
