Một trong những câu chuyện xúc động nhất là chuyến đi tìm kiếm HCLS Ka Tơr Tiên trên vùng đồi núi ở thôn Tà Nôi, xã Anh Dũng. Ông Ka Tơr Tiên (SN 1949), người dân tộc Raglai ở xã Tây Phước, huyện An Sơn, tỉnh Thuận Hải trước đây. Năm 1964 ông thoát ly, nhập ngũ vào bộ đội và đã hy sinh trong một trận chiến đấu ác liệt ngày 17/3/1967 khi đang là Tiểu đội phó, Huyện đội Anh Dũng. Thi hài ông được đồng đội an táng tại một khu đồi rừng ở thôn Tà Nôi, xã Ma Nới, huyện Ninh Sơn, tỉnh Ninh Thuận – nay là xã Anh Dũng, tỉnh Khánh Hòa.
Gần 60 năm trôi qua, nhưng trong ký ức của ông Ka Tơr Toàn – em trai của Ka Tơr Tiên vẫn còn đọng lại "lễ bỏ mã" người anh trai theo phong tục tập quán của người Raglai. Cho dù dòng chảy thời gian dài hơn nửa thế kỷ cùng với tác động của thời tiết nắng, mưa, bão lũ và sự biến đổi cảnh quan núi rừng, nhưng ông Ka Tơr Toàn vẫn còn nhớ khu vực an táng người anh ruột của mình cách chân núi khoảng 6km đi bộ, vượt qua nhiều đồi dốc chông chênh mới đến rừng tre. 4 ngày đầu tháng 8/2026, ông Ka Tơr Toàn cùng người dân địa phương dẫn đường Đội TK-QTHCLS thuộc Bộ CHQS tỉnh Khánh Hòa, mở cuộc khảo sát, tìm kiếm xuyên rừng.
Từng khu đất, lùm cây, bụi cỏ, vạt tre đều được rà soát theo dòng ký ức của thân nhân, đồng thời cẩn trọng rà soát bom mìn, vật liệu nổ còn sót lại sau chiến tranh. Đến ngày thứ năm (5/8), những giây phút thiêng liêng hiện hữu, lay động lòng người. Không gian một khu đồi rừng dường như tĩnh lặng. Mọi người hồi hộp chứng kiến hình ảnh những cán bộ, chiến sĩ trong Đội TK-QTHCLS cẩn trọng bóc tách nhẹ nhàng từng lớp đất đá. Rồi tất cả đều xúc động đến rơi nước mắt khi HCLS Ka Tơr Tiên đã được tìm thấy cùng một số di vật.
Trong ngày 5/8, HCLS Ka Tơr Tiên đã được Đội TK-QTHCLS đưa về Nghĩa trang liệt sĩ Ninh Thuận ở xã Xuân Hải, tỉnh Khánh Hòa để tổ chức lễ truy điệu và an táng với sự tham dự của đại diện Bộ Chỉ huy Quân sự, Sở Nội vụ tỉnh Khánh Hòa cùng chính quyền địa phương, các đơn vị liên quan, thân nhân và người dân.
Sau gần 60 năm nằm lại với núi rừng đã từng sống và chiến đấu, ông Ka Tơr Tiên – người chiến sĩ hiến dâng tuổi thanh xuân cho Tổ quốc, được cán bộ, chiến sĩ thế hệ trẻ đưa về với đồng đội nơi Nghĩa trang liệt sĩ Ninh Thuận tôn kính, trang nghiêm.
Trao đổi với phóng viên Báo CAND chiều 6/8, Trung tá Hoàng Phương Minh, Trưởng Ban Chính sách, Phòng Chính trị Bộ CHQS tỉnh Khánh Hòa cho biết, trước khi tìm thấy HCLS Ka Tơr Tiên, Đội TK-QTHCLS đã cất bốc 5 HCLS. Ba trường hợp đầu tiên là sau nhiều ngày nỗ lực xác minh, tìm kiếm, ngày 10/7, Bộ CHQS phối hợp Sở Nội vụ tỉnh Khánh Hòa và cấp ủy, chính quyền xã Tân Định tổ chức cất bốc 3 HCLS được an táng ban đầu tại thôn Bình Thành, xã Tân Định, đưa về truy điệu và an táng tại Nghĩa trang liệt sĩ Ninh Hòa - Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa. Đó là liệt sĩ Lê Thị Chút (SN 1932), quê quán xã Cẩm Trang, huyện Hương Khê, tỉnh Hà Tĩnh; hy sinh ngày 10/11/1949; liệt sĩ Lê Diệm (SN 1922), quê quán huyện Hương Sơn, Hà Tĩnh; hy sinh ngày 10/11/1949 và liệt sĩ Lê Can (SN 1937), quê quán Quảng Nam - Đà Nẵng; hy sinh ngày 11/8/1964.
Được biết trong chiến dịch 500 ngày đêm, Bộ Tư lệnh Quân khu 5 giao cho Bộ CHQS tỉnh Khánh Hòa đảm trách lấy mẫu 2.183 HCLS tại các phần mộ chưa xác định được thông tin; quy tập 150 HCLS; xác minh 168 khu vực với 946 thông tin liên quan phần mộ liệt sĩ. Đến nay, đơn vị đã tiến hành khai quật 1.676 phần mộ tại 7 nghĩa trang liệt sĩ trong tỉnh, trong đó có 1.038 phần mộ có mẫu đã thu thập được. Bộ CHQS tỉnh Khánh Hòa đã chuyển giao cho Viện Pháp y Quân đội 99 mẫu, số còn lại đang lập các thủ tục, hồ sơ theo quy định để tiếp tục chuyển giao.
Trong hai ngày 5 và 6/8, cán bộ, chiến sĩ của Đội TK-QTHCLS thuộc Bộ CHQS tỉnh Khánh Hòa phối hợp Ban CHQS xã Vạn Ninh xuyên rừng hơn 10km, lên núi Hòn Chảo – khu căn cứ cách mạng trong hai cuộc kháng chiến với địa hình dốc núi cao, có nơi vực sâu, cheo leo hiểm trở để xác minh thông tin người dân và nhân chứng liệt sĩ cung cấp và đã xác định 4 vị trí nghi có phần mộ liệt sĩ.
Trung tá Nguyễn Hải Sơn, Chính trị viên Đội TK-QTHCLS thuộc Bộ CHQS tỉnh Khánh Hòa chia sẻ: "Nỗ lực đưa liệt sĩ trở về đoàn tụ với gia đình trong chiến dịch 500 ngày đêm không chỉ là nhiệm vụ chính trị có ý nghĩa thiêng liêng cao cả, mà còn là hành động tri ân sâu sắc, thể hiện nét đẹp văn hóa truyền thống và đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, “đền ơn đáp nghĩa” đối với các anh hùng liệt sĩ đã hy sinh vì độc lập, tự do cho Tổ quốc"
Tại nhiều xã, phường khác trong tỉnh Khánh Hòa, Đội TK-QTHCLS cũng đang phối hợp với địa phương khảo sát, xác minh thông tin thu thập được, để quy tập HCLS.65 tổ công tác vẫn đang bám sát các xã, phường tiếp tục tuyên truyền, vận động người dân cung cấp thông tin liên quan phần mộ liệt sĩ chưa xác định danh tính. Nhiều khu vực ở các xã Diên Khánh, Nam Cam Ranh, Đông Khánh Sơn, Nam Nha Trang... đang được khảo sát những nơi nghi có phần mộ liệt sĩ để quy tập hài cốt về nghĩa trang.
Những thông tin liên quan đến công tác TK-QTHCLS trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa, các tổ chức, cá nhân liên hệ Đội TK-QTHCLS thuộc Bộ CHQS tỉnh Khánh Hòa, 01 Ngô Quyền, phường Nha Trang, hoặc liên lạc Trung tá Nguyễn Hải Sơn, ĐT 033.829.4707.
Trong một diễn biến có liên quan, Thượng tá Phòng Cảnh sát QLHC về TTXH Công an tỉnh Khánh Hòa cho biết, trong “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, công an các xã, phường trong tỉnh Khánh Hòa đã nỗ lực tuyên truyền, vận động người dân cung cấp thông tin phần mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính; phân công cán bộ, chiến sĩ bám sát địa bàn thôn, xóm, tổ dân phố để khảo sát, thu thập thông tin liệt sĩ chưa tìm thấy hài cốt.
Kết quả rà soát, xác minh và cập nhật trên hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư đã xác định toàn tỉnh Khánh Hòa có 12.074 thông tin liệt sĩ và 10.682 thân nhân hưởng trợ cấp. Trong số đó có 7.179 liệt sĩ đã xác định được thông tin phần mộ và 4.895 liệt sĩ chưa xác định được thông tin. Công an các xã, phường đã cập nhật theo họ mẹ có 3.783 thông tin thân nhân liệt sĩ.
Xuyên suốt 4 ngày qua (23/7 đến 26/7), tổ công tác của Phòng Cảnh sát QLHC về TTXH Công an tỉnh Khánh Hòa, Cục Cảnh sát QLHC về TTXH - Bộ Công an, Công ty CP sinh học phân tử Geneviet lần lượt triển khai việc thu mẫu sinh phẩm ADN ở 12 trạm đặt tại các xã, phường Vạn Ninh, Ninh Hòa, Đông Ninh Hòa, Nha Trang, Diên Khánh, Khánh Vĩnh, Khánh Sơn, Cam Ranh, Ninh Chữ, Đông Hải, Ninh Phước và Bác Ái Đông.
Qua đó, đã thu 2.671 mẫu sinh phẩm ADN trong tổng số 3.018 thân nhân liệt sĩ đã đăng ký, đạt 88,5% kế hoạch; vượt 557 mẫu sinh phẩm so với chỉ tiêu 2.112 mẫu. Trong số đó có 78 trường hợp người cao tuổi, lâm bệnh nặng, sức khỏe suy kiệt đã được hỗ trợ thu mẫu sinh phẩm ADN tại nhà. Kết quả thu mẫu sinh phẩm ADN là cơ sở để xây dựng, làm giàu ngân hàng gen thân nhân liệt sĩ, phục vụ đối sánh, xác định danh tính HCLS còn thiếu thông tin.
