Không riêng TNLS, mà đông đảo người dân ở gần 12 trạm thu mẫu sinh phẩm ADN đặt tại các xã, phường Vạn Ninh, Ninh Hòa, Đông Ninh Hòa, Nha Trang, Diên Khánh, Khánh Vĩnh, Khánh Sơn, Cam Ranh, Ninh Chữ, Đông Hải, Ninh Phước và Bác Ái Đông đều thật sự quan tâm đến chiến dịch này và có cùng tâm trạng xúc động sâu lắng.
Cuộc chiến tranh lùi xa hơn nửa thế kỷ, hàng triệu người thuộc thế hệ cha anh từng là du kích, bộ đội, an ninh, cán bộ thoát ly… đã chiến đấu anh dũng và hy sinh nên mãi mãi không về. Có liệt sĩ đã “gặp lại” gia đình sau những cuộc đi tìm đồng đội nên hài cốt được quy tập về nghĩa trang, nhưng vẫn còn không ít liệt sĩ chưa xác định được danh tính, nên nhiều phần mộ vẫn vô danh hoặc có danh nhưng chưa rõ địa chỉ.
Trong số những TNLS đến các trạm, có những bậc cha mẹ một thời “cơm đùm, ruột nghé, muối rang” tiễn con thoát ly hoạt động cách mạng, nhập ngũ vào bộ đội... đến giờ đã quá già yếu vẫn chưa thấy “bóng dáng” con mình; có những người vợ mỏi mắt chờ chồng sau ngày đất nước thống nhất; có những người con chưa kịp biết mặt cha… Tất cả cùng thắp sáng niềm tin trong hành trình thiêng liêng tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.
Ông Trần Hòa Nam, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa chia sẻ, đưa liệt sĩ trở về đoàn tụ với gia đình là nhiệm vụ chính trị có ý nghĩa thiêng liêng cao cả và cũng là hành động tri ân đậm chất nhân văn sâu sắc, thể hiện nét đẹp văn hóa truyền thống và đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, “đền ơn đáp nghĩa”. Công an tỉnh Khánh Hòa tập trung nguồn lực, tổ chức thu nhận mẫu đúng đối tượng, đúng quy trình, bảo đảm khoa học, chính xác. Các sở, ngành, địa phương và đơn vị liên quan phối hợp rà soát, tuyên truyền để đợt cao điểm thu nhận mẫu sinh phẩm ADN bảo đảm chặt chẽ, hoàn thành đúng tiến độ. TNLS tích cực cung cấp mẫu sinh phẩm ADN, góp phần sớm xác định danh tính liệt sĩ còn thiếu thông tin, đáp ứng nguyện vọng của các gia đình liệt sĩ và toàn xã hội.
Theo ghi nhận của phóng viên Báo Công an nhân dân, từ sáng sớm mỗi ngày, hàng trăm TNLS đến trạm thu mẫu sinh phẩm ADN.
Tại hội trường UBND xã Vạn Ninh sáng 23/7, bà Ngô Thị Nở (SN 1962, trú tại thôn Xuân Đông, xã Vạn Hưng), bày tỏ: “Tôi có người cậu là ông Nguyễn Dụ thoát ly tham gia hai cuộc kháng chiến, hy sinh trong trận đánh ở xã Vạn Lương, huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa ngày 1/8/1970, khi đang làm trợ lý tác chiến huyện đội. Dù đã được cấp bằng Tổ quốc ghi công từ ngày 7/10/1977, nhưng 56 năm qua gia đình chỉ biết nơi án táng lần đầu của cậu ở xã Vạn Lương – nay là xã Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa. Tôi hy vọng sau khi thu thập mẫu sinh phẩm ADN, gia đình sẽ xác định hài cốt của cậu”.
Còn ông Võ Xê (SN 1952, trú tại thôn Xuân Vinh, xã Vạn Hưng) cho biết: “Chú ruột tôi là ông Võ Công, nhập ngũ vào bộ đội nhiều năm, đã hy sinh trong trận đánh tại Bến xe Vạn Giã ngày 31/1/1968, khi đang là Tiểu đội phó - Huyện đội Vạn Ninh. Chú Công được công nhận liệt sĩ từ ngày 10/10/1977, nhưng đến nay chưa xác định được hài cốt. Tôi thầm tin sau chiến dịch này gia đình sẽ tìm thấy chú trong niềm vui đoàn tụ”.
Cùng ngày, tại hội trường UBND phường Đông Ninh Hòa đã có 373 mẫu sinh phẩm ADN của TNLS ở các xã, phường Đông Ninh Hòa, Tây Ninh Hòa và Bắc Ninh Hòa đã được thu nhận. Rất nhiều TNLS là người già yếu, được con cháu đưa đến để tổ công tác của Công an thu thập mẫu sinh phẩm ADN với hy vọng tìm kiếm, xác định được hài cốt liệt sĩ là người thân trong gia đình.
Bà Huỳnh Thị Diệm (SN 1939, trú tại tổ dân phố Ninh Đông, phường Ninh Hòa) tâm sự: “Trong chiến tranh, địch mở nhiều cuộc càn quét xuống vùng ven căn cứ Hòn Hèo, cha tôi là ông Huỳnh Thành hy sinh sau một trận đánh ác liệt. Tiếp đó, hai người anh ruột là Huỳnh Thành, Huỳnh Trí cũng đã hy sinh ở khu Dòng Con Xăng, thuộc xã Ninh Đông – nay là phường Ninh Hòa. Hòa bình hơn nửa thế kỷ rồi nhưng gia đình luôn đau đáu khi chưa tìm thấy hài cốt người thân là liệt sĩ. Tôi linh cảm sắp được gặp lại cha ruột và hai người thân của mình từ mẫu sinh phẩm ADN, mà CBCS Công an là những người góp phần thắp sáng niềm tin cho nhiều TNLS”.
Bà Đinh Thị Gái (SN 1974, trú tại tổ dân phố Ninh Phụng, phường Ninh Hòa), bộc bạch: “Hơn 50 năm qua gia đình và đồng đội đã đi nhiều nơi, dò hỏi nhiều chỗ nhưng chưa tìm được hài cốt liệt sĩ Đinh Thị Hòa - chị ruột của tôi đã hy sinh trong kháng chiến chống Mỹ. Giám định ADN có độ chính xác cao nhất, nên tôi hy vọng sau khi cung cấp mẫu sinh phẩm sẽ sớm “gặp gỡ” người chị của mình”.
Trao đổi với phóng viên, Trung tá Hoàng Đình Đô, Phó trưởng Công an phường Bảo An cho biết, trong số 230 TNLS đến trạm thu mẫu sinh phẩm ADN đặt tại hội trường phường Đông Hải sáng 25/7, có 56 thân nhân của 39 liệt sĩ đến từ phường Bảo An. Một người trong số đó là bà Phạm Thị Lớn (SN 1952, trú tại tổ dân phố 11, phường Bảo An), tâm sự: “Tôi là cháu ruột của 3 liệt sĩ hy sinh trong kháng chiến chống Pháp, trong đó có 2 người cậu là Trần Đình Đệ, Trần Đình Nhành, đến nay chưa rõ phần mộ ở đâu. Nên khi nghe thông báo thu mẫu sinh phẩm ADN, tôi cùng người thân trong gia đình rất mừng vui, xúc động và hy vọng sẽ tìm thấy hài cốt 2 người cậu là liệt sĩ”.
Bà Bùi Bình An, phụ trách tổ công tác của Công ty CP sinh học phân tử Geneviet tại Khánh Hòa cho biết, sau khi lấy mẫu sinh phẩm ADN từ TNLS, đơn vị tiến hành xác thực thông tin bằng thiết bị chuyên biệt đọc thẻ căn cước, gắn mã định danh từng mẫu đã thu nhận phù hợp với mã định danh trên tờ khai của TNLS cùng với thông tin trên ống mẫu để quản lý chính xác. Các mẫu sinh phẩm ADN đều được bảo quản đúng quy trình, quy định để vận chuyển về Hà Nội thực hiện việc xét nghiệm, phân tích vật chất di truyền để xác định huyết thống đúng yêu cầu chuyên môn kỹ thuật, đảm bảo khoa học. Những ống mẫu thu được không chỉ là dữ liệu sinh học mà còn là niềm tin và hy vọng cho mỗi gia đình trong hành trình tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.
Xuyên suốt 4 ngày qua (23/7 đến 26/7), kể cả 2 ngày nghỉ cuối tuần, mỗi ngày những tổ công tác của Công an tỉnh Khánh Hòa, Cục Cảnh sát QLHC về TTXH - Bộ Công an, Công ty CP sinh học phân tử Geneviet đều đến 3 trạm, phối hợp Công an các xã, phường thực hiện cao điểm thu mẫu sinh phẩm ADN. Đây là cơ sở để xây dựng, làm giàu ngân hàng gen TNLS, phục vụ đối sánh, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin.
Nhìn phong thái giao tiếp thân tình, tích cực hỗ trợ người già yếu, cẩn trọng xác thực thông tin và thao tác lấy mẫu sinh phẩm của các tổ công tác cùng những ánh mắt lấp lánh niềm tin của những TNLS, chúng tôi cảm nhận tất cả đang hòa nhịp trong hành trình thiêng liêng để thắp sáng hy vọng ngày về của những liệt sĩ chưa xác định danh tính đang đến rất gần.
Thượng tá Đinh Thị Châu Long, Phó trưởng Phòng Cảnh sát QLHC về TTXH Công an tỉnh Khánh Hòa cho biết, từ kết quả rà soát, xác minh và cập nhật trên hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư đã xác định toàn tỉnh có 12.074 thông tin liệt sĩ và 10.682 thân nhân hưởng trợ cấp. Trong số đó có 7.179 liệt sĩ đã xác định được thông tin phần mộ và 4.895 liệt sĩ chưa xác định được thông tin. Công an các xã, phường đã cập nhật theo họ mẹ có 3.783 thông tin TNLS. Với yêu cầu tối đa hai thân nhân đối với mỗi liệt sĩ nên tỉnh Khánh Hòa có 3.219 TNLS sẽ được thu mẫu sinh phẩm ADN.