Theo các chuyên gia, viêm não Nhật Bản là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm hàng đầu ở trẻ em, có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng như liệt, rối loạn ngôn ngữ, rối loạn tâm thần… với tỷ lệ tử vong và di chứng lên tới 25 – 35%.
Theo CDC Hà Nội, 1 trường hợp vừa được phát hiện viêm não Nhật Bản là một học sinh 13 tuổi, trú tại xã Hưng Đạo, Hà Nội (huyện Quốc Oai cũ).
Qua khai thác bệnh sử, bệnh nhi được phát hiện mắc bệnh khoảng một tuần trước với biểu hiện sốt cao, đau đầu, buồn nôn và hiện vẫn đang được điều trị tích cực. Đáng chú ý, dù đã hoàn thành 3 mũi vaccine cơ bản, nhưng em học sinh này chưa được tiêm mũi nhắc lại theo khuyến cáo.
Trước đó, một nam sinh 14 tuổi ở Nghệ An rơi vào tình trạng nguy kịch, phải thở máy và điều trị hồi sức tích cực do mắc viêm não Nhật Bản. Theo người nhà chia sẻ, em có các triệu chứng sau chuyến du lịch về nhà. Sau 3 ngày sốt cao, bệnh tình của nam sinh diễn biến nặng nhanh chóng, đau đầu dữ dội, xuất hiện rối loạn ý thức, co giật và khi nam sinh được chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương còn kèm thêm viêm phổi. Sau một thời gian điều trị, người bệnh đã được cai thở máy, dần bình phục. Tuy nhiên, theo các bác sĩ, cháu cần tiếp tục hồi phục chức năng để hạn chế các di chứng thần kinh lâu dài.
Điều đáng chú ý, bệnh nhân này đã tiêm các mũi vaccine cơ bản nhưng chưa tiêm nhắc lại, khiến khả năng bảo vệ suy giảm theo thời gian.
Các bác sĩ cho hay, viêm não Nhật Bản, căn bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus viêm não Nhật Bản gây ra và lây truyền sang người thông qua muỗi. Bệnh thường xuất hiện vào mùa hè, đặc biệt trong khoảng thời gian từ tháng 5 đến tháng 9, thời điểm muỗi phát triển mạnh, trong đó trẻ em là nhóm đối tượng có nguy cơ mắc bệnh cao nhất.
Điều khiến viêm não Nhật Bản trở thành nỗi lo của ngành y tế là bệnh thường khởi phát với các dấu hiệu khá giống cảm cúm hoặc sốt virus thông thường như sốt cao, đau đầu, buồn nôn, nôn, mệt mỏi.
Tuy nhiên chỉ sau một thời gian ngắn, virus có thể tấn công trực tiếp vào hệ thần kinh trung ương, gây viêm não, phù não, co giật, rối loạn ý thức, hôn mê và suy đa cơ quan.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), phần lớn người nhiễm virus có thể không xuất hiện triệu chứng hoặc chỉ sốt nhẹ, đau đầu thoáng qua. Tuy nhiên, trung bình cứ 250 người nhiễm virus sẽ có một người phát triển thành bệnh nặng. Một khi virus tấn công hệ thần kinh trung ương, hậu quả vô cùng nghiêm trọng.
Mặc dù phần lớn trẻ em hiện nay đã được tiêm phòng đầy đủ, song vẫn ghi nhận rải rác các ca mắc bệnh – chủ yếu ở những trẻ có sức đề kháng kém, chưa tiêm vaccine hoặc chưa tiêm đủ mũi theo khuyến cáo.
PGS.TS. Trần Đắc Phu, nguyên Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) cho biết, số mắc viêm não Nhật Bản đã giảm nhanh sau nhiều năm triển khai tiêm chủng với khoảng 95% trẻ trong độ tuổi được tiêm chủng.
Vaccine là biện pháp hiệu quả nhất phòng bệnh viêm não Nhật Bản, giảm thiểu di chứng. Tuy nhiên, theo ông Phu, vaccine viêm não Nhật Bản chỉ đạt hiệu quả bảo vệ cao (lên đến 95 - 100%) khi được tiêm tuân thủ đúng phác đồ, hoàn thành đủ các mũi cơ bản. Nếu chỉ tiêm một mũi hoặc bỏ dở, hiệu lực bảo vệ của vaccine rất thấp.
Tương tự, BS Nguyễn Tuấn Hải, Hệ thống tiêm chủng Safpo cảnh báo, viêm não Nhật Bản vẫn là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm hàng đầu ở trẻ em với tỉ lệ tử vong và di chứng cao.
Theo khuyến cáo, trẻ cần tiêm 3 mũi cơ bản và tiêm nhắc lại mỗi 3 - 4 năm đến 15 tuổi để duy trì miễn dịch. Tuy nhiên, nhiều phụ huynh thường chỉ nhớ mũi cơ bản mà quên mũi nhắc lại, khiến khả năng bảo vệ suy giảm theo thời gian. Đây là "khoảng trống miễn dịch" khiến trẻ vẫn có nguy cơ mắc bệnh dù từng tiêm vaccine.
Vì vậy, biện pháp hiệu quả nhất để phòng ngừa viêm não Nhật Bản là tăng tỉ lệ bao phủ vaccine phòng bệnh.
Việc tiêm chủng đầy đủ giúp cơ thể tạo miễn dịch chống lại virus, từ đó ngăn ngừa nguy cơ mắc bệnh hoặc giảm đáng kể khả năng diễn tiến nặng và tử vong.
Bên cạnh tiêm chủng đầy đủ, người dân cần phòng muỗi đốt bằng cách ngủ màn, vệ sinh môi trường, loại bỏ nơi sinh sản của muỗi, đặc biệt trong mùa cao điểm từ tháng 5 đến tháng 9.
