Xuân vận hội - Thắp lên “ngọn lửa niềm tin tất thắng”

“Đây là một thời điểm lịch sử của phát triển quốc gia, nơi sức sống được nuôi dưỡng từ nhân dân, từ khát vọng vươn lên rất thực của xã hội” – TS Nguyễn Sĩ Dũng, Thành viên Hội đồng tư vấn chính sách của Thủ tướng Chính phủ, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, nhận định.

Thiên thời, địa lợi, nhân hòa

PV: Thưa ông, đất nước đang đứng trước những vận hội mới, hội tụ ý Đảng, lòng dân. Vậy những cơ hội đó là gì?

TS Nguyễn Sĩ Dũng: Có thể nói, đất nước ta đang đứng trước một sự hội tụ hiếm có của “thiên thời, địa lợi, nhân hòa”, tạo nên những vận hội phát triển mới mang tính lịch sử.

Trước hết là thiên thời. Đại hội Đảng vừa qua đã xác lập một đường lối phát triển rất rõ ràng và nhất quán: kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn với chủ nghĩa xã hội, đồng thời chủ động đổi mới tư duy phát triển, lấy khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển xanh làm động lực trung tâm. Tầm nhìn đến năm 2045 đưa Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao không còn là khát vọng chung chung, mà đã được cụ thể hóa bằng các mục tiêu, lộ trình và quyết sách lớn. Đây là bước chuyển quan trọng từ tư duy “đi từng bước” sang tư duy “vươn tới đích đến”.

Thứ hai là địa lợi, thể hiện ở vị thế mới của Việt Nam trên trường quốc tế. Đất nước ta đang có quan hệ đối tác chiến lược, đối tác toàn diện với hầu hết các trung tâm kinh tế - chính trị hàng đầu thế giới; tham gia sâu vào các chuỗi giá trị, chuỗi cung ứng toàn cầu; được cộng đồng quốc tế đánh giá cao về ổn định chính trị, năng lực điều hành và vai trò xây dựng hòa bình. Trong bối cảnh thế giới biến động nhanh, phức tạp, Việt Nam nổi lên như một điểm đến an toàn, tin cậy và có trách nhiệm- đó là một lợi thế chiến lược rất lớn cho phát triển.

Quan trọng hơn cả là nhân hòa. Đại hội đã bầu ra một tập thể lãnh đạo thể hiện rõ tinh thần hành động, đề cao kỷ luật, kỷ cương và trách nhiệm thực thi. Đồng thời, trong xã hội đang hình thành một nguồn năng lượng tinh thần mới: Niềm tin vào tương lai đất nước, khát vọng vươn lên làm giàu chính đáng, mong muốn được cống hiến và được bảo vệ bằng một thể chế công bằng, minh bạch. Ý Đảng đang ngày càng gặp lòng dân ở điểm cốt lõi nhất: Phát triển vì con người, lấy hạnh phúc và sự thịnh vượng của nhân dân làm mục tiêu tối thượng.

Tóm lại, vận hội hôm nay không chỉ đến từ hoàn cảnh bên ngoài, mà quan trọng hơn, đến từ sự trưởng thành nội tại của đất nước: Đường lối đúng, tầm nhìn xa, vị thế nâng cao, lãnh đạo quyết liệt và lòng dân đồng thuận. Vấn đề còn lại mang tính quyết định chính là chuyển hóa vận hội thành hiện thực bằng năng lực thực thi và hành động cụ thể, để “kỷ nguyên vươn mình” không chỉ là một khẩu hiệu, mà trở thành một giai đoạn phát triển thực sự của dân tộc.

PV: Để đất nước phát triển, vươn mình, kinh tế - nền tảng của phát triển xã hội đóng vai trò then chốt. Năm 2025, chúng ta đã đạt mức tăng trưởng trên 8%. Với mục tiêu tăng trưởng 2 con số từ năm 2026, hướng tới nhóm nước có thu nhập trung bình cao vào năm 2030 và thu nhập cao vào năm 2045. Vậy với nền kinh tế, theo ông, chúng ta có những ưu thế gì, và tính khả thi của những mục tiêu đề ra?

TS Nguyễn Sĩ Dũng: Xét một cách tổng thể, nền kinh tế Việt Nam hiện nay đang sở hữu những ưu thế nền tảng quan trọng, đủ để tạo cơ sở thực tiễn cho tính khả thi của các mục tiêu phát triển đã được Đảng đề ra.

Trước hết là ưu thế về ổn định vĩ mô và dư địa phát triển. Việt Nam duy trì được môi trường chính trị - xã hội ổn định, kiểm soát tốt các cân đối lớn của nền kinh tế, nợ công trong ngưỡng an toàn, hệ thống tài chính - ngân hàng ngày càng vững chắc. Đây là “điều kiện cần” để triển khai những mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững trong trung và dài hạn, nhất là trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều bất định.

Thứ hai là ưu thế về cấu trúc và động lực tăng trưởng mới. Sau gần bốn thập kỷ Đổi mới, Việt Nam đã hình thành được một nền kinh tế có độ mở cao, tham gia sâu vào thương mại và đầu tư quốc tế, đồng thời đang đứng trước cơ hội chuyển dịch mô hình tăng trưởng từ dựa nhiều vào vốn và lao động giá rẻ sang dựa vào năng suất, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế số. Lực lượng doanh nghiệp tư nhân ngày càng lớn mạnh, đội ngũ doanh nhân năng động, cùng với thị trường trong nước hơn 100 triệu dân là những động lực rất đáng kể cho tăng trưởng dài hạn.

Thứ ba là ưu thế về nguồn nhân lực và tinh thần xã hội. Việt Nam đang có cơ cấu dân số còn tương đối trẻ, khả năng tiếp thu công nghệ nhanh, tinh thần khởi nghiệp và khát vọng vươn lên rất mạnh mẽ. Nếu được tiếp sức bằng thể chế minh bạch, môi trường kinh doanh thuận lợi và chính sách khuyến khích sáng tạo, nguồn lực con người sẽ trở thành lợi thế cạnh tranh bền vững nhất của nền kinh tế.

Từ những ưu thế đó, có thể khẳng định rằng các mục tiêu phát triển mà Đại hội đề ra là có cơ sở và tính khả thi, nhưng không phải theo nghĩa “tự nhiên đạt được”. Tính khả thi phụ thuộc quyết định vào ba yếu tố: Chất lượng thể chế, năng lực thực thi và khả năng huy động, phân bổ hiệu quả các nguồn lực xã hội. Nếu tiếp tục đổi mới mạnh mẽ thể chế, khơi thông các điểm nghẽn, bảo vệ người dám nghĩ, dám làm và lấy hiệu quả thực tế làm thước đo, thì những mục tiêu lớn hoàn toàn có thể trở thành hiện thực.

Nói cách khác, nền kinh tế Việt Nam hôm nay không thiếu tiềm năng, không thiếu động lực, điều quan trọng là phải biến các ưu thế đó thành sức bật thực sự thông qua hành động quyết liệt, kỷ luật thực thi và niềm tin thị trường được củng cố bền vững.

Tâm thế tự tin, chủ động và quyết thắng

PV: Dù nhiều thuận lợi, nhưng chắc chắn vẫn sẽ còn nhiều những thách thức. Thời cơ và thử thách luôn đan xen. Theo ông, chúng ta nên nhận diện những khó khăn gì?

TS Nguyễn Sĩ Dũng: Vận hội lớn luôn đi kèm với thách thức lớn. Trong bối cảnh hiện nay, những khó khăn mà đất nước phải đối mặt đan xen cả từ bên ngoài lẫn bên trong.

Trước hết là bối cảnh quốc tế biến động nhanh, phức tạp và khó lường. Cạnh tranh chiến lược, xung đột khu vực, đứt gãy chuỗi cung ứng và các cú sốc kinh tế toàn cầu có thể tác động mạnh tới một nền kinh tế có độ mở cao như Việt Nam, đòi hỏi năng lực dự báo và điều hành ngày càng linh hoạt, tỉnh táo.

Bên cạnh đó là những điểm nghẽn nội tại, đặc biệt về thể chế và năng lực thực thi. Ở một số lĩnh vực, chủ trương đã đúng nhưng tổ chức thực hiện còn chậm, thiếu đồng bộ; trách nhiệm chưa gắn chặt với kết quả; tâm lý e ngại, sợ sai vẫn tồn tại. Nếu không khắc phục được “độ trễ” này, thời cơ rất dễ trôi qua.

Một thách thức khác là nguy cơ suy giảm động lực tăng trưởng truyền thống, trong khi các động lực mới như khoa học- công nghệ, đổi mới sáng tạo, kinh tế số, kinh tế xanh chưa bứt phá đủ mạnh. Cùng với đó là yêu cầu giữ vững niềm tin và sự đồng thuận xã hội trong quá trình cải cách sâu rộng.

Tóm lại, thách thức là rất lớn, nhưng đó cũng chính là phép thử đối với bản lĩnh lãnh đạo và năng lực quản trị. Vấn đề quyết định không phải là tránh né khó khăn, mà là nhận diện đúng và hành động kịp thời, quyết liệt để biến thử thách thành động lực phát triển.

PV: Vậy, chúng ta sẽ hoá giải những thách thức đó như thế nào?

TS Nguyễn Sĩ Dũng: Muốn hóa giải những thách thức đang đặt ra, theo tôi, cần một cách tiếp cận tổng thể, trong đó thể chế là nền tảng, hành động là then chốt và con người là nhân tố quyết định.

Trước hết là đột phá về thể chế. Thực tiễn cho thấy, nhiều khó khăn không bắt nguồn từ thiếu nguồn lực, mà từ những rào cản về cơ chế, chính sách và cách tổ chức thực hiện. Vì vậy, cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ công tác xây dựng và thực thi pháp luật theo hướng ổn định, minh bạch, dễ dự đoán; kiên quyết loại bỏ những quy định chồng chéo, mâu thuẫn; chuyển từ tư duy “quản lý” sang tư duy “kiến tạo phát triển”. Quan trọng hơn, thể chế phải thực sự bảo vệ người dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Thứ hai là chuyển từ chủ trương sang hành động một cách quyết liệt và kỷ luật. Mỗi nghị quyết, mỗi chương trình phát triển cần được gắn với mục tiêu cụ thể, mốc thời gian rõ ràng và một chủ thể chịu trách nhiệm đến cùng. Phải lấy kết quả cuối cùng làm thước đo đánh giá cán bộ, thay cho cách đánh giá thiên về quy trình, hình thức. Khi kỷ luật thực thi được đề cao, bộ máy sẽ vận hành thông suốt hơn và niềm tin xã hội sẽ được củng cố.

Thứ ba là phát huy vai trò trung tâm của con người. Cán bộ, công chức phải thực sự là người phục vụ nhân dân và đồng hành cùng doanh nghiệp; người dân và doanh nghiệp phải được nhìn nhận là chủ thể sáng tạo, là nguồn lực quan trọng nhất của phát triển. Muốn vậy, cần có cơ chế thu hút, trọng dụng nhân tài; khuyến khích tinh thần đổi mới, khởi nghiệp; đồng thời xây dựng văn hóa liêm chính, trách nhiệm và cống hiến trong khu vực công.

Cuối cùng, không thể thiếu sự đồng thuận và niềm tin xã hội. Cải cách chỉ thành công khi được xã hội thấu hiểu, ủng hộ và tham gia. Do đó, truyền thông chính sách cần đi trước một bước, minh bạch thông tin, giải thích rõ lợi ích dài hạn và lắng nghe phản hồi từ người dân. Khi ý Đảng gặp lòng dân trong hành động cụ thể, những thách thức lớn sẽ trở thành động lực thúc đẩy đất nước tiến lên.

Tóm lại, hóa giải thách thức không phải bằng những giải pháp tình thế, mà bằng một cuộc đổi mới sâu sắc về thể chế, một kỷ luật hành động nghiêm minh và một tinh thần tin tưởng, khơi dậy tiềm năng con người. Đó chính là con đường chắc chắn nhất để biến vận hội thành hiện thực phát triển bền vững.

PV: Về sự đồng thuận và niềm tin xã hội, với Việt Nam, đó là truyền thống và ngày càng được củng cố trên cơ sở sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng. Điều này càng có ý nghĩa đặc biệt trong những ngày xuân mới, hy vọng mới về một niềm tin tất thắng…

TS Nguyễn Sĩ Dũng: Mỗi mùa xuân của đất nước đều mang theo niềm tin và hy vọng, nhưng mùa xuân hôm nay có ý nghĩa rất đặc biệt. Đó là mùa xuân mở ra một chặng đường phát triển mới, nơi khát vọng vươn lên của dân tộc đang được dẫn dắt bằng những quyết sách đúng đắn, tinh thần hành động quyết liệt và niềm tin xã hội ngày càng vững chắc.

Niềm tin tất thắng, theo tôi, không phải là niềm tin cảm tính, mà được xây dựng trên những nền tảng rất thực: Đường lối đúng, tầm nhìn rõ, bộ máy đang được đổi mới, và sự gặp nhau ngày càng sâu sắc giữa ý Đảng và lòng dân. Khi người dân cảm nhận rõ rằng phát triển gắn liền với cuộc sống tốt đẹp hơn của chính mình, niềm tin sẽ trở thành nguồn lực phát triển to lớn.

Kỳ vọng lớn nhất trong mùa xuân mới là niềm tin ấy được chuyển hóa thành hành động cụ thể - từ mỗi cán bộ tận tụy hơn, mỗi doanh nghiệp dám sáng tạo, mỗi người dân thêm trách nhiệm với cộng đồng. Với truyền thống đoàn kết và bản lĩnh của dân tộc, chúng ta có đủ cơ sở để bước vào chặng đường mới với tâm thế tự tin, chủ động và quyết thắng.

PV: Xin trân trọng cảm ơn ông!