Xây dựng cơ sở pháp lý đầy đủ để việc đăng ký biện pháp bảo đảm nhanh chóng, thuận tiện

Cục trưởng Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước Lê Vệ Quốc và Phó Giám đốc Sở Tư pháp TP Hồ Chí Minh Nguyễn Thị Phương Ngọc chủ trì tọa đàm.

Tham dự tọa đàm có các đại biểu đại diện Sở Tư pháp, Sở Nông nghiệp và Môi trường các tỉnh khu vực phía Nam; đại diện Văn phòng đăng ký đất đai, tổ chức tín dụng, tổ chức hành nghề công chứng, chuyên gia pháp luật...

Phát biểu khai mạc tọa đàm, Cục trưởng Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước Lê Vệ Quốc cho biết, sau hơn 3 năm triển khai thi hành, thực tiễn cho thấy, Nghị định số 99/2022/NĐ-CP đã góp phần hoàn thiện khung pháp lý thúc đẩy hệ thống đăng ký biện pháp bảo đảm phát triển theo hướng hiện đại, minh bạch, hiệu quả, góp phần tăng cường cơ hội tiếp cận và thụ hưởng dịch vụ công về đăng ký biện pháp bảo đảm cho người dân, doanh nghiệp.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, Nghị định số 99/2022/NĐ-CP cũng đã bộc lộ một số tồn tại, hạn chế, như: Chưa bao quát điều chỉnh các vấn đề pháp lý theo chủ trương, chính sách mới của Đảng, của Chính phủ, nhất là chủ trương, chính sách mới về chuyển đổi số, về đẩy mạnh cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình; cơ chế đăng ký biện pháp bảo đảm chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu phát triển của các mô hình kinh tế, kinh doanh mới dựa trên công nghệ và nền tảng số, đặc biệt là công nghệ tài chính, trí tuệ nhân tạo, tài sản ảo, tài sản mã hoá, thương mại điện tử.

Bên cạnh đó, một số quy định của Nghị định số 99/2022/NĐ-CP bộc lộ hạn chế, bất cập đòi hỏi cần tiếp tục sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện nhằm tạo thuận lợi hơn nữa trong áp dụng, thi hành cũng như tạo cơ sở pháp lý điều chỉnh các tình huống mới phát sinh trong thực tiễn. Thực tiễn này đòi hỏi cần có sự đánh giá, tổng kết làm cơ sở cho việc đề xuất sửa đổi, hoàn thiện toàn diện các quy định của Nghị định số 99/2022/NĐ-CP để thể chế hóa đầy đủ hơn chủ trương, chính sách của Đảng, đảm bảo hơn sự đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật.

Tại tọa đàm, đại diện Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước trình bày báo cáo về thực tiễn thi hành Nghị định số 99/2022/NĐ-CP, một số định hướng, nội dung cơ bản trong xây dựng nghị định thay thế Nghị định số 99/2022/NĐ-CP. Tọa đàm cũng nghe phần trình bày tham luận của đại diện đến từ các cơ quan làm công tác thực tiễn về đăng ký biện pháp bảo đảm; đại diện cơ quan quản lý nhà nước và cơ sở nghiên cứu.

Nội dung tham luận cũng như các ý kiến trao đổi, thảo luận tại tọa đàm đều ghi nhận, đánh giá cao các kết quả đạt được trong tổ chức thi hành Nghị định số 99/2022/NĐ-CP đồng thời cũng chỉ rõ những hạn chế, tồn tại trong áp dụng, thi hành quy định của Nghị định số 99/2022/NĐ-CP cũng như trong các quy định nội tại của Nghị định số 99/2022/NĐ-CP liên quan đến thời hạn giải quyết hồ sơ đăng ký; trường hợp đăng ký thay đổi; về trình tự, thủ tục giải quyết hồ sơ đăng ký; về mô tả tài sản đối với một số tài sản đặc thù như quyền sở hữu trí tuệ, cổ vật, tài sản số; cơ chế đăng ký tài sản số, tài sản ảo; việc tìm hiểu thông tin về đăng ký thế chấp quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất…

Để có cơ sở sửa đổi toàn diện các quy định của Nghị định số 99/2022/NĐ-CP, các đại biểu cũng kiến nghị về nội dung cụ thể cần sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 99/2022/NĐ-CP như: Quy định về mô tả tài sản trong đăng ký biện pháp bảo đảm cho tài sản số và quyền tài sản trong nền kinh tế số, tạo điều kiện cho các mô hình tài chính mới phát triển an toàn và minh bạch; xác định nguyên tắc đăng ký theo tài sản bảo đảm, chỉ yêu cầu đăng ký thay đổi khi có biến động thực chất liên quan đến tài sản hoặc chủ thể nhận bảo đảm; triển khai đăng ký trực tuyến đối với bất động sản và tàu biển, bảo đảm tính liên thông giữa công chứng điện tử, đăng ký biện pháp bảo đảm và tổ chức tín dụng; xây dựng cơ sở dữ liệu thống nhất, kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan đăng ký nhằm tạo điều kiện tra cứu tập trung và nâng cao tính minh bạch của thị trường tài sản bảo đảm; hoàn thiện cơ chế công khai và tra cứu thông tin đối với bất động sản, cho phép tra cứu trực tuyến về tình trạng thế chấp trong cơ sở dữ liệu đất đai.

Phát biểu kết thúc tọa đàm, Cục trưởng Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước Lê Vệ Quốc cảm ơn các ý kiến của các đại biểu. Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước ghi nhận, tiếp thu đầy đủ các ý kiến để trên cơ sở đó rà soát, nghiên cứu, tiếp thu, đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật phù hợp trong quá trình tham mưu Chính phủ xây dựng, ban hành Nghị định thay thế Nghị định số 99/2022/NĐ-CP, tạo đầy đủ cơ sở pháp lý cho việc đăng ký biện pháp bảo đảm được nhanh chóng, thuận tiện, đáp ứng yêu cầu của các bên; qua đó góp phần bảo vệ quyền, lợi ích chính đáng của các chủ thể, tăng khả năng tiếp cận nguồn vốn, thúc đẩy hoạt động của thị trường tín dụng.

Tiếp đó, Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước, Bộ Tư pháp cũng đã phối hợp với Sở Tư pháp TP Hồ Chí Minh đã tổ chức hội nghị tập huấn nâng cao hiệu quả áp dụng, thi hành pháp luật về đăng ký biện pháp bảo đảm tại TP Hồ Chí Minh. Tham gia hội nghị tập huấn có các đại biểu đến từ các cơ quan, đơn vị, tổ chức trên địa bàn TP Hồ Chí Minh; đại diện Trung tâm đăng ký giao dịch, tài sản tại TP Hồ Chí Minh...

Tại hội nghị, các đại biểu đã chủ động nêu các vấn đề vướng mắc phát sinh từ thực tiễn đăng ký biện pháp bảo đảm. Trên cơ sở đó, các báo cáo viên trao đổi, trả lời, hướng dẫn thống nhất áp dụng pháp luật liên quan đến một số vấn đề như: Việc đăng ký thế chấp đối với tài sản bảo đảm là cây lâu năm, rừng sản xuất là rừng trồng, dự án đầu tư xây dựng nhà ở; về mô tả tài sản bảo đảm là quyền tài sản phát sinh từ hợp đồng, khoản phải thu, quyền tài sản liên quan đến dự án đầu tư xây dựng nhà ở, khu đô thị; cơ chế thế chấp, đăng ký thế chấp tài sản gắn liền với đất hiện có hoặc hình thành trong tương lai; thông tin đăng ký thế chấp trên mã QR CODE không trùng khớp với thông tin ghi trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất...

Các đại biểu cũng phản ánh vướng mắc trong việc tra cứu thông tin về thế chấp quyền sử dụng đất do hiện nay theo quy định, thông tin về thế chấp không được ghi trên giấy chứng nhận, đồng thời cơ sở dữ liệu về đất đai chưa sẵn sàng cho phép tổ chức, cá nhân được truy cập để tra cứu. Bên cạnh đó, cách thức tiếp nhận, giải quyết hồ sơ đăng ký thế chấp quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất qua Cổng Dịch vụ công quốc gia hiện nay tại địa phương cũng chưa đáp ứng được yêu cầu về sự nhanh chóng, thuận lợi. Bởi lẽ, mặc dù hồ sơ được nộp trên Cổng dịch vụ công nhưng người dân vẫn phải nộp hồ sơ trực tiếp tại cơ quan đăng ký và chỉ được giải quyết khi hồ sơ bản giấy được xem xét, đủ điều kiện để giải quyết...