- Dự án thủy điện 6 và 6a dư luận bức xúc từ lâu, tới nay mới có hồi kết, ông thấy sao?
Tôi cho rằng, chỉ đạo của Chính phủ vừa qua về vấn đề thủy điện là một quyết tâm rất lớn. Phải nói tới giờ phút này, chỉ đạo của Chính phủ tới các bộ, ngành về việc rà soát lại thủy điện, trong đó có 6 dự án thủy điện bậc thang và 2 dự án thủy điện Đồng Nai 6 và 6a được quan tâm từ lâu, đã có kết quả cụ thể.
Thực tế, từ khi Quốc hội có Nghị quyết điều chỉnh các dự án công trình quan trọng quốc gia, liên quan đến sử dụng đất rừng nhưng rất tiếc, việc quy hoạch các dự án thủy điện quốc gia, trong đó có dự án thủy điện bậc thang và đặc biệt có 2 dự án thủy điện Đồng Nai 6 và 6a đã chiếm diện tích rừng rất lớn. Với các dự án thủy điện này chưa thực hiện quy trình thủ tục để xin chủ trương đầu tư mà cho đầu tư.
- Theo ông, vi phạm trong các dự án này là gì?
Xung quanh việc quy hoạch thủy điện có 3 vi phạm lớn, đó là vi phạm về quy trình quy hoạch; vi phạm về Nghị quyết 49 của Quốc hội – 2010 (sau đó 1 năm, Chính phủ bổ sung điều chỉnh quy hoạch) và vi phạm về Luật Bảo vệ môi trường.
- Vi phạm thấy rõ nhưng vì sao dự án vẫn “mọc ra”?
Những người thực hiện dự án mới chỉ tính một mặt lợi ích kinh tế mà không tính đến lợi ích về môi trường xã hội. Xung quanh điều chỉnh quy hoạch thủy điện Chính phủ trình Quốc hội kỳ này, tôi cho rằng phải làm rõ trách nhiệm trong thực hiện quy trình quy hoạch.
- Ông nói rõ trách nhiệm của ai, cơ quan nào?
Ở đây tôi xác định trách nhiệm có cả của địa phương và các bộ, ngành liên quan. Chỉ rõ trách nhiệm cụ thể chủ thể trách nhiệm trong quá trình làm tham mưu bổ sung 2 dự án thủy điện Đồng Nai 6 và 6a, kể cả 6 dự án thủy điện bậc thang. Phải nói rằng dự án thủy điện bậc thang rất quan trọng, ảnh hưởng khu vực sông Đồng Nai vùng hạ lưu.
Trong nghị quyết Quốc hội lần này, tôi đề nghị quan tâm đến việc xác định diện tích đất rừng bị mất do thủy điện và trách nhiệm đó thuộc về ai, từ đó tránh hệ lụy sau này phải tái lập thủy điện làm không đúng quy trình quy hoạch.
- Dự án thủy điện “nuốt” diện tích rừng cực lớn, ông nghĩ sao?
Rừng tự nhiên phải được bảo vệ nghiêm ngặt theo quy hoạch quản lý phát triển và bảo vệ rừng, rồi rừng đặc dụng, rừng phòng hộ và vườn quốc gia phải được bảo vệ tuyệt đối an toàn. Khi đụng tới diện tích đất rừng nói trên thì cần phải xem xét cẩn trọng trong quá trình lập quy hoạch. Hiện, Chính phủ đã loại ra trên 400 dự án thủy điện, trong đó có 6 dự án thủy điện bậc thang và trong đó có 2 dự án Đồng Nai 6 và 6a.
Vậy cần tính toán diện tích rừng để nhường cho các dự án thủy điện loại khỏi quy hoạch là bao nhiêu, việc loại khỏi quy hoạch đó có mất rừng không và biện pháp thay thế số diện tích rừng mất đi như thế nào?
- Quy định xử lý có rồi nhưng không được thực hiện nghiêm túc, thưa ông?
Vậy nên cần xử lý vi phạm mạnh mẽ, nghiêm minh hơn và xác định rõ chủ thể trách nhiệm trong việc ban hành quy trình vận hành hồ chứa. Tuy đã ban hành, nhưng phải rà soát lại cho cụ thể, từ đó xác định rõ trách nhiệm để xử lý.
Vấn đề rà soát là cần phải thực hiện đúng quy trình quy hoạch, gắn với công tác quy hoạch, quản lý bảo vệ phát triển rừng và đất rừng và điều đó rất quan trọng
