Xác định kẻ chủ mưu vụ khủng bố đẫm máu ở Boston mò kim đáy bể

Theo những điều tra ban đầu, vũ khí sát thương gây nổ là nồi áp suất chứa bi hay kim loại cùng vật liệu nổ được kích hoạt. Một người đàn ông mặc đồ đen đang bị phát hiện có hành vi khả nghi. Trong khi mọi người co rúm lại vì bất ngờ trước vụ nổ, người đàn ông này lại chủ động chạy khỏi hiện trường.

Mọi việc vẫn đang chờ được làm sáng tỏ, nhưng các cơ quan chức năng bao gồm Cơ quan Tình báo trung ương Mỹ (CIA) và Cục điều tra Liên bang Mỹ (FBI) hiện đang đau đầu để xác định thủ phạm đứng đằng sau vụ khủng bố là ai?

­Khủng bố qua mặt cơ quan chức năng dễ dàng

Đài truyền hình Fox News dẫn lời các quan chức Nhà Trắng cho rằng, hai vụ đánh bom xảy ra vào Ngày lễ Ái quốc ở bang Massachusetts là một hành động khủng bố. Phát biểu trong cuộc họp báo tại Nhà Trắng, Tổng thống Barack Obama tuyên bố sẽ đưa ra trước công lý những người đứng sau hai vụ đánh bom.

Trong khi đó, ông Edward F. Davis, Cao ủy phụ trách Sở Cảnh sát Boston, cho biết, các nhà điều tra đã thẩm vấn nhiều người nhưng hiện chưa có nghi can nào bị bắt giữ và vì thế chưa thể kết luận đây có phải là hành động của bọn khủng bố hay không. Theo ông Davis, trước đó không có thông tin tình báo nào cho biết, sẽ xảy ra vụ tấn công ở Boston.

Một quan chức tình báo Mỹ cho biết, cảnh sát phát hiện hai quả bom khác gần hiện trường của vụ nổ thứ nhất và thứ hai, điều này cho thấy vụ tấn công được điều phối rất kỹ.

Vào khoảng 4h chiều cùng ngày, một vụ nổ thứ ba được ghi nhận ở Thư viện John F.Kennedy thuộc khu vực Dorchester, vốn được xem là trung tâm của cộng đồng người Việt tại Boston. Tuy nhiên, theo đánh giá của giới chức Boston, vụ nổ thứ ba không có liên quan đến hai vụ nổ ở Copley.

Al-Qaeda hay chủ nghĩa cực hữu là thủ phạm?

Qua nghiên cứu thời gian và địa điểm của vụ tấn công, nhiều chuyên gia đã nghĩ đến một số động cơ chính yếu của vụ tấn công.

Báo The Christian Science Monitor tại Boston dẫn lời các chuyên gia chống khủng bố Mỹ nhận định, có một số dấu hiệu cho thấy, đây là hành động đơn lẻ của một cá nhân hoặc của một nhóm tội phạm trong nước, nhưng cũng còn quá sớm để loại trừ khả năng có sự dính líu của mạng lưới khủng bố quốc tế Al-Qaeda hoặc một trong những tổ chức nằm vùng của mạng lưới này.

"Cuộc tấn công này có một vài dấu hiệu cho thấy, có bóng dáng của Al Qaeda nhưng cũng mang dấu ấn của một cá nhân đơn lẻ,"- ông Juan Zarate, nguyên cố vấn an ninh quốc gia về chống khủng bố dưới thời Tổng thống George W. Bush nhận xét. Biểu tượng và hình ảnh nổi bật tại đích đến của cuộc đua Marathon Boston khiến ông liên tưởng có sự dính líu của bàn tay Al-Qaeda.

Tuy nhiên, theo ông Zarate - hiện là chuyên gia an ninh nội địa và chống các nguy cơ xuyên quốc gia thuộc Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế tại Washington, các yếu tố khác như cuộc tấn công thực hiện vào ngày 15/4 (ngày lễ Ái quốc kỷ niệm cuộc cách mạng Mỹ khởi nguồn từ Boston năm 1775) và 15/4 cũng là hạn chót nộp thuế thu nhập cá nhân trên toàn nước Mỹ lại chỉ ra rằng, đây có thể là hành động của một cá nhân bất mãn hoặc của các tổ chức chống chính phủ trong nước.

Trao đổi với đài Truyền hình CNN, chuyên gia phân tích an ninh quốc gia Peter Bergen cho rằng, cuộc tấn công trên có thể là tác phẩm của "các phần tử cực đoan cánh hữu" bởi đối với các nhóm "yêu nước", những gì liên quan đến ngày nộp thuế hay tranh luận về vấn đề kiểm soát súng đều có thể là động cơ để tiến hành một vụ tấn công.

Một số chuyên gia khác lưu ý đến chi tiết cuộc tấn công nhằm vào cuộc đua Marathon Boston vốn năm nay mang ý nghĩa tưởng niệm 26 nạn nhân của vụ nổ súng tại Trường tiểu học ở Newtown, bang Connecticut vào cuối năm ngoái.

Một vài chuyên gia cho rằng, điều này cho thấy, cuộc tấn công có khả năng chỉ là hành động đơn phương của một cá nhân hoặc một nhóm người.

Mặc dù vậy, ông Zarate cũng lưu ý âm mưu đánh bom bất thành hệ thống tàu điện ngầm tại thành phố New York hồi năm 2009 và vụ đánh bom thất bại tại Quảng trường Thời đại ở New York năm 2010 của Al Qaeda đã không được phát hiện trước đó.

"Nếu chúng ta lưu ý đến những chỉ thị phát ra từ một mạng lưới khủng bố như Al-Qaeda ở bán đảo Arab, trọng tâm sẽ là tấn công ngay mà không cần chờ chỉ thị từ lực lượng tối cao, giống như vụ 11/9 vậy,"- ông Zarate cho biết.

Các quan chức an ninh tại Boston cho biết, một công dân người Arab Saudi có mặt tại hiện trường đã được cảnh sát mời tới thẩm vấn nhưng không phải là nghi can. Hiện tại, cảnh sát đang truy lùng một chiếc xe tải nhỏ được cho là đã xuất hiện tại hiện trường trước khi xảy ra vụ nổ.

Hồi giáo cực đoan "đổ dầu vào lửa"

Mohammad al-Chalabi, một thủ lĩnh Hồi giáo cực đoan tại Jordan, vừa bày tỏ "niềm vui khi được thấy sự hoảng sợ ở nước Mỹ" sau vụ nổ ở Boston.

"Máu của người Mỹ không quý giá hơn máu của người Hồi giáo", AP dẫn lời al-Chalabi sau vụ nổ. Lãnh đạo nhóm Hồi giáo cực đoan Salafi từng bị kết án âm mưu tấn công liên quan đến al-Qaeda vào các phái đoàn ngoại giao Mỹ và phương Tây ở Jordan năm 2003.

"Hãy để cho người Mỹ cảm thấy nỗi đau chúng tôi phải chịu đựng khi quân đội của họ xâm chiếm Iraq và Afghanistan, giết hại nhân dân chúng tôi ở đó", thủ lĩnh cực đoan cho biết. Al-Chalabi đã thụ án 7 năm tù vì tham gia vào âm mưu tấn công kể trên.

Một quan chức chống khủng bố khu vực Trung Đông giấu tên ở Jordan cho biết, những vụ nổ ở Boston "mang đặc tính của một nhóm khủng bố có tổ chức, như al-Qaeda". Nhưng ông không đưa ra bằng chứng xác thực cho thấy, mối liên hệ của al-Qaeda với vụ đánh bom.

"Dựa trên rất ít thông tin có được, ta có thể nói đó là một cuộc tấn công được điều phối tốt, với mục tiêu rõ ràng và gần như đồng thời", ông nói. "May thay, lượng chất nổ được dùng nhỏ, xét theo con số thương vong và khu vực xảy ra vụ nổ".

Một quan chức an ninh Jordan cho biết, an ninh đã được tăng cường quanh đại sứ quán Mỹ ở thủ đô Amman, sau vụ đánh bom ở Boston. "Khi tin xấu được phát đi, chúng tôi ngay lập tức triển khai thêm cảnh sát tuần tra quanh đại sứ quán", ông này nói và từ chối hé lộ thêm thông tin.