Vụ sát hại nữ nhà báo người Nga và những manh mối được hé lộ

Cuộc điều tra kết thúc trong bí ẩn, không có ai bị bắt, mọi người đã cố gắng xua đuổi tất cả những cái đó ra khỏi tâm trí. Và sau bao nhiêu năm mọi thứ mới được mang ra ánh sáng, mặt trời và công lý.

Nghề nguy hiểm và hơn 9 lần cận kề cái chết

Politkovskaya nổi tiếng với các bài viết chỉ trích chính sách của chính phủ Nga đối với Chechnya , là một phóng viên thực tế mà độ gan lỳ và khả năng nhạy bén khó ai bì kịp. Nữ nhà báo này ít nhất trước đây đã 9 lần phải đối mặt với cái chết. Bản thân Politkovskaya đã không phủ nhận là mình sợ, nhưng cảm thấy quan tâm và có trách nhiệm đối với những người cung cấp thông tin cho mình.

Khi tham dự một hội nghị về tự do báo chí do tổ chức Phóng viên không biên giới tổ chức tại Vienne vào tháng 12 năm 2005, Politkovskaya cho biết: "Người ta đôi khi phải mất mạng sống vì nói to lên những gì mà họ nghĩ. Trong thực tế, người ta thậm chí có thể bị giết vì cung cấp thông tin cho tôi. Tôi không phải là người duy nhất gặp nguy hiểm. Tôi có các ví dụ chứng minh điều đó". Bà thường xuyên nhận rất nhiều sự đe dọa giết chết do việc bà làm, trong đó có cả đe dọa hãm hiếp và trải qua một vụ xử tử giả sau khi bị quân đội bắt giữ ở Chechnya .

Tháng 9 năm 2004, khi bay xuống miền Nam để giúp việc thương thuyết với những kẻ bắt cóc hơn 1.000 người làm con tin ở một trường học tại Beslan, Politkovskaya đã cảm thấy bị đau dữ dội và bất tỉnh sau khi uống một cốc trà. Theo tường trình thì bà đã bị đầu độc, với một số cáo buộc "Phòng thí nghiệm độc dược của Cơ quan Mật vụ Xô-Viết".

Năm 2001, Politkovskaya đã trốn sang Vienne, sau khi có các đe dọa bằng điện thư rằng viên hạ sĩ cảnh sát mà bà đã cáo buộc là có các hành động tàn bạo chống lại các thường dân ở Chechnya đang tìm cách trả thù. Viên hạ sĩ Sergei Lapin đã bị bắt và bị buộc tội vào năm 2002, nhưng vụ án chống lại anh ta đã chấm dứt vào năm sau. Trong năm 2005, Lapin bị kết án và bị tù về tội tra tấn và làm mất tích một tù nhân dân sự Chechnya, vụ này được Anna Politkovskaya vạch trần trong bài báo "Người mất tích".

Năm 2004, Politkovskaya có cuộc nói chuyện với thủ tướng Ramzan Kadyrov, Thủ tướng Chechnya thời bấy giờ. Một người phụ tá của ông ta đã nói với bà: "Một người nào đó đáng lẽ đã bắn bà khi ở Moskva, ngay trên đường phố, như họ làm ở Moskva của bà". Ramzan đã lặp lại sau anh ta: "Bà là một kẻ thù. Bị bắn...". Dmitrij Muratov, Trưởng ban Biên tập báo Novaya Gazeta nói là vào ngày bị giết, Politkovskaya đã định nộp cho tòa soạn một câu chuyện dài về việc tra tấn được cho là do phân ban an ninh Chechnya gọi là Kadyrovites thi hành. Trong cuộc phỏng vấn cuối cùng trong đời, bà đã mô tả Kadyrov - nay là Tổng thống Chechnya - như một Stalin của Chechnya ở thời nay".

Politkovskaya được tìm thấy chết trong thang máy của dãy nhà có căn hộ của bà tại trung tâm Moskva thứ Bảy ngày 7 tháng 10 năm 2006. Bà bị bắn 2 phát vào ngực, một phát vào vai và một phát vào đầu ở cự ly rất gần. Đám tang được tổ chức vào thứ Ba ngày 10 tháng 10 năm 2006, vào lúc 2 giờ 30 phút chiều tại nghĩa trang Troyekurovskoye.

Trước khi hạ huyệt, trên một ngàn người đã xếp hàng đi qua trước quan tài của Politkovskaya để chào và tiễn biệt bà lần cuối. Trong số đó có nhiều đồng nghiệp, các nhân vật công cộng và những người hâm mộ công việc của bà, nhưng không có các quan chức cấp cao của Nga. Bà được an táng ở gần người cha, mới qua đời trước đó ít lâu. Đã có phản ứng quốc tế rộng rãi về vụ sát hại Anna Politkovskaya. Một số đồng nghiệp và bạn bè của bà đã buộc tội giới chức chính quyền Nga đã làm ngơ, không làm gì để ngăn ngừa việc giết bà, hoặc thậm chí còn thực sự dính líu trong vụ ám sát này.

Được biết, cảnh sát đã thu một khẩu súng ngắn Makarov và 4 vỏ đạn cạnh thi thể của bà Anna Politkovskaya. Tòa soạn báo Novaya Gazeta (tờ báo đối lập ở Nga, nơi bà Anna Politkovskaya làm việc) đã treo giải thưởng 1 triệu USD cho bất cứ ai cung cấp thông tin giúp truy bắt thủ phạm. Thủ tướng Putin khi đó là Tổng thống Nga cũng khẳng định, sẽ làm tất cả để bắt kẻ giết hại phóng viên Anna Politkovskaya. Lời khẳng định này được ông Putin đưa ra trong cuộc điện đàm với cựu Tổng thống Mỹ George W. Bush.

Những sát thủ mang tên luật pháp

Hơn 4 năm trước, hãng AP đã đưa tin, cảnh sát Chechnya bị cáo buộc có liên quan đến vụ giết hại nữ nhà báo Anna Politkovskaya bởi trước khi chết, bà đang chuẩn bị cho loạt bài đề cập tới việc cảnh sát Chechnya nhúng tay vào các vụ tra tấn, giết người… Sát thủ đã lên kế hoạch chi tiết cho vụ ám sát bởi chúng hạ thủ nhanh gọn, không để lại dấu vết và đạt mục đích.

Phát ngôn viên Vladimir Markin của cơ quan điều tra Nga cho biết, cựu trung tá Dmitry Pavlyuchenkov đã bị bắt hôm 24 tháng 8 năm 2011, còn sát thủ bắn chết nạn nhân là Rustam Makhmudov bị bắt hồi tháng 5 tại quê hương của hắn ở Chechnya. Rustam Makhmudov là người anh em khác của hai bị cáo từng bị xét xử là Dzhabrail và Ibragim Makhmudov. Tuy nhiên, phát ngôn viên Vladimir Markin vẫn chưa tiết lộ danh tính của người đã trả tiền thuê cựu trung tá Dmitry Pavlyuchenkov tổ chức vụ ám sát bà Anna Politkovskaya hôm 7 tháng 10 năm 2006.

Nghe nói đây là một chính trị gia có tên tuổi ở Nga. Cho tới nay người ta mới chỉ biết đó là "một người chưa rõ nhân thân" đã trả tiền để ông Dmitry Pavlyuchenkov lên kế hoạch, thuê sát thủ cũng như cung cấp vũ khí cho chúng sát hại bà Anna Politkovskaya. Cách đây hơn 2 năm, luật sư Murad Musayev, người bào chữa thành công cho anh em Dzhabrail và Ibragim   Makhmudov và cựu sĩ quan cảnh sát Sergei Khadzhikurbanov từng tuyên bố với giới truyền thông rằng, chính trị gia không bị nêu tên được đề cập trong hồ sơ vụ án. Ban đầu tòa yêu cầu xử kín, nhưng trước sức ép của dư luận buộc phải xử công khai.

Theo cáo buộc mới nhất, cựu trung tá cảnh sát Dmitry Pavlyuchenkov đã nhận lệnh, kinh phí và dàn dựng vụ giết hại bà Anna Politkovskaya. Tuy nhiên, số tiền Dmitry Pavlyuchenkov đã nhận là bao nhiêu để đạo diễn vụ án mạng vẫn chưa được công bố. Tờ Mosnews của Nga từng đưa tin, ngày 25 tháng 6 năm 2009, Tòa án Tối cao đã hủy phán quyết trắng án được đưa ra hồi tháng 2 đối với tất cả nghi can trong vụ sát hại nhà báo Anna Politkovskaya, đồng thời ra lệnh xét xử lại. Khi đó, Dzhabrail và Ibragim Makhmudov cùng cựu sĩ quan cảnh sát Sergei Khadzhikurbanov được tuyên trắng án vì thiếu bằng chứng buộc tội.

Ngoài 3 nghi can kể trên, còn có cựu nhân viên FSB Pavel Ryaguzov, người bị cáo buộc đã cung cấp địa chỉ nhà riêng của bà Anna Politkovskaya cho sát thủ. Khi mới khai đình xét xử, tòa đã thông báo, 4 nghi can bị buộc tội sát hại bà Anna Politkovskaya cho dù vắng mặt kẻ chủ mưu. Vì cả 4 nghi can đều không bị coi là hung thủ thực sự nên đã khiến gia đình nhà báo cùng những người ủng hộ bà Anna Politkovskaya bức xúc, cũng như hoài nghi về tiến trình điều tra, xét xử.

Ilya Politkovsky, con trai của bà Anna Politkovskaya từng tuyên bố, không hy vọng phiên tòa sẽ lật tẩy được danh tính của kẻ đã ra lệnh giết chết mẹ mình bởi những kẻ sắp bị xét xử không nhận mệnh lệnh trực tiếp từ hắn và chúng chỉ là nhóm tội phạm giết người vì tiền. Luật sư của gia đình bà Anna Politkovskaya từng lo ngại phiên tòa có thể đã bị dàn dựng và sự thật bị che đậy…

Tháng 9 năm 2007, dư luận từng nghi ngờ một cựu chính trị gia Chechnya có liên quan tới vụ án này và 10 nghi phạm đã bị bắt hồi tháng 8 năm 2007. Khi đó Trưởng công tố Yuri Chaika từng nhấn mạnh, có những dấu hiệu cho thấy âm mưu giết người được các thế lực chống Điện Kremlin chỉ đạo từ nước ngoài nhằm làm mất uy tín của Nga và kẻ đứng đầu của nhóm giết người này là một ông trùm người Chechnya. Nguyên cố vấn của Tổng thống Nga Igor Shuvalov cũng từng gắn vụ sát hại nữ phóng viên Anna Politkovskaya với vụ giết cựu nhân viên FSB Litvinenko ở Anh và gọi cả hai vụ án này là âm mưu gây hấn chống Nga của các thế lực thù địch