Vụ sai phạm về quan trắc: Vì sao chủ công ty tư nhân được ưu ái hàng trăm hợp đồng lớn nhỏ?

Trong vụ sai phạm về quan trắc xảy ra tại Cục Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, một chủ công ty tư nhân được ưu ái đặc biệt trúng hàng trăm gói thầu lớn nhỏ tại Trung tâm Quan trắc môi trường miền Bắc (NCEM), Công ty Cổ phần Nhiệt điện Hải Phòng; Nhà máy Nhiệt điện Thái Bình 2; Công ty TNHH Young One Nam Định, tỉnh Ninh Bình; Công ty PCC Lục Xương Việt Nam, TP Hải Phòng; Công ty TNHH Thép đặc biệt Shengli Việt Nam, tỉnh Hưng Yên; Công ty CP Môi trường Nam Việt… Ông chủ đặc biệt đó là Đậu Tuấn Anh, Chủ tịch HĐQT Công ty Seiki và Công ty Deahan. Vậy, Đậu Tuấn Anh là ai, có vai vế như thế nào mà được ưu ái như vậy?

Theo tìm hiểu của chúng tôi, Đậu Tuấn Anh từng học kinh tế, có bố làm ở Tập đoàn Than – Khoáng sản Việt Nam (TKV) nên sau khi ra trường, Tuấn Anh đã làm việc ở tập đoàn này, lên đến chức trưởng phòng. Năm 2006, Tuấn Anh thành lập Công ty cổ phần Tập đoàn Seiki (Công ty Seiki), do anh ta là Chủ tịch HĐQT, người đại diện theo pháp luật.

Đến năm 2015, Nguyễn Phan Dũng là Tổng giám đốc, người đại diện theo pháp luật. Đến nay, đăng ký thay đổi lần thứ 19, có trụ sở ở tầng 6 tòa nhà MD Complex, số 68 Nguyễn Cơ Thạch, phường Từ Liêm, TP Hà Nội với vốn điều lệ 40 tỷ đồng, do Nguyễn Trà My làm Tổng giám đốc, người đại diện theo pháp luật. Ban đầu, Công ty Seiki chủ yếu cung cấp vật tư, thiết bị ngành than vì bản thân và gia đình có lợi thế về ngành này. Bản thân Tuấn Anh “chân trong chân ngoài” kiếm tiền.

Cũng từ việc buôn bán vật tư, thiết bị ngành than, quen biết với nhiều người, lại là người năng động nên Tuấn Anh nhận thấy mảng kinh doanh thiết bị quan trắc môi trường mang lại lợi nhuận cao nên đã chuyển sang kinh doanh lĩnh vực này. Để tạo thuận lợi cho Công ty Seiki trong việc đấu thầu, thông thầu, Đậu Tuấn Anh đã thành lập thêm Công ty Deahan, cho Nguyễn Huyền My làm Tổng giám đốc, người đại diện theo pháp luật nhưng Tuấn Anh vẫn điều hành. Công ty Deahan hoạt động kinh doanh nhiều lĩnh vực, trong đó chủ yếu là lĩnh vực lắp đặt máy móc và thiết bị công nghiệp, cung cấp thiết bị quan trắc tự động, lắp đặt, hiệu chuẩn và bảo trì, bảo dưỡng các thiết bị.

Thông qua mối quan hệ xã hội, Trần Thị Minh Hương, Giám đốc Trung tâm Quan trắc miền Bắc (NCEM), quen biết Đậu Tuấn Anh là Chủ tịch của cả Công ty Seiki và Công ty Deahan nên việc “hợp tác” bắt nguồn từ mối quan hệ này. Đặc biệt, Hương và Đào Như Ý là Phó Giám đốc Công ty Seiki, do có thời gian làm chung tại Ban Quản lý dự án của Bộ Tài nguyên và Môi trường nên đã nhờ Tuấn Anh cho Ý hỗ trợ Tổng cục Môi trường trong việc nghiên cứu, lập dự án.

Năm 2020, Tổng cục Môi trường, Bộ Tài nguyên và Môi trường (nay là Cục Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường) triển khai nghiên cứu xin phê duyệt Dự án “Đầu tư xây dựng mạng lưới quan trắc môi trường không khí (giai đoạn 1)” và Dự án “Nâng cấp hệ thống quan trắc môi trường giai đoạn 1”.

Lợi dụng chủ trương về các gói thầu trên, Hoàng Văn Thức, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Môi trường; Trần Thị Minh Hương, Giám đốc Trung tâm Quan trắc môi trường miền Bắc (NCEM), đã chỉ đạo các nhân viên: Hồ Minh Tráng, Quyền Trưởng phòng Phòng Hệ thống tự động và Kiểm định thiết bị; Nguyễn Như Tùng, Trưởng phòng Quan trắc môi trường cung cấp thông tin, tạo các điều kiện để liên danh 2 công ty: Công ty Seiki (do Đậu Tuấn Anh là Chủ tịch HĐQT điều hành hoạt động chính) và Công ty Toàn Cầu (do Lê Đức Chiến là Chủ tịch HĐQT điều hành) được trúng thầu 3 gói thầu HH01, HH1, HH03 bằng cách để cho các nhân viên Công ty Deahan (trong hệ sinh thái của Công ty Seiki, do Đậu Tuấn Anh là Tổng giám đốc) liên hệ, đưa các đơn vị tư vấn thẩm định giá (Công ty Nhân Tâm Việt), tư vấn lập hồ sơ mời thầu (do Công ty Coninco thực hiện) cài thêm các rào cản kỹ thuật (yêu cầu phải có giấy phép bán hàng, đưa ra thông số kỹ thuật đặc thù của thiết bị) để gây khó khăn cho các công ty muốn tham gia dự thầu, đảm bảo chỉ liên danh Công ty Seiki - Công ty Toàn Cầu có thể đáp ứng được.

Từ việc “cài cắm” tiêu chí kỹ thuật trong hồ sơ mời thầu đến chi tiền “lại quả”, hai doanh nghiệp Công ty Seiki và Công ty Deahan đã được tạo điều kiện trúng hàng loạt gói thầu lớn trong lĩnh vực quan trắc môi trường trên phạm vi cả nước.

Không dừng lại ở việc thao túng kỹ thuật, các bên còn thống nhất tỷ lệ chi “lại quả” để đảm bảo trúng thầu. Theo thống nhất giữa ông Hoàng Văn Thức và Đậu Tuấn Anh, Lê Đức Chiến (Giám đốc Công ty Toàn Cầu), doanh nghiệp sẽ chi 8% giá trị gói thầu lại cho ông Thức.

Chính vì vậy, sau khi trúng thầu, Tuấn Anh đã đưa cho ông Thức gần 35 tỷ đồng và Trần Thị Minh Hương hơn 6,4 tỷ đồng. Nguồn tiền chi này được tạo ra bằng thủ đoạn nâng khống giá thiết bị nhập khẩu, thông qua các công ty trung gian ở nước ngoài. Tổng số tiền chênh lệch bị rút ra ngoài sổ sách lên tới hơn 90 tỷ đồng. Phần “thối lại” của Lê Đức Chiến như thoả thuận ban đầu bị đối tượng này nại ra nhiều lý do để không đưa cho ông Thức và bà Hương.

Quá trình điều tra, Cơ quan CSĐT Bộ Công an đã xác định, từ năm 2017 đến 2025: Công ty Deahan đã thực hiện 60 hợp đồng, lắp đặt 69 trạm quan trắc tại 47 đơn vị trên 23 tỉnh, thành; Công ty Seiki thực hiện 21 hợp đồng, lắp đặt 76 trạm quan trắc trên 20 tỉnh, thành. Việc liên tục trúng thầu và triển khai số lượng lớn dự án cho thấy dấu hiệu được ưu ái có hệ thống, không chỉ ở một vài dự án riêng lẻ.

Hiện, Cơ quan CSĐT Bộ Công an đang tiếp tục tập trung củng cố tài liệu chứng minh về hành vi phạm tội của các bị can đã khởi tố; đồng thời đấu tranh làm rõ hành vi của các đối tượng liên quan để xử lý nghiêm theo quy định pháp luật; mở rộng điều tra hành vi “Vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng; Đưa hối lộ; Nhận hối lộ” và “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ” đối với các gói thầu quan trắc môi trường và bảo trì, bảo dưỡng các thiết bị quan trắc khác để xử lý triệt để, toàn diện theo quy định pháp luật.