Từ những cái tên lương y không có thật
Qua công tác nắm tình hình trên không gian mạng và nguồn tin do quần chúng nhân dân cung cấp, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Thanh Hóa phát hiện một số Facebook quảng cáo, bán các sản phẩm được giới thiệu là “thuốc gia truyền chuyên trị bệnh viêm khớp, viêm xoang của lương y Nguyễn Văn Sáu, Đỗ Thái Nam”.
Những sản phẩm này được quảng cáo dưới danh nghĩa thuốc đông y gia truyền, có khả năng chữa các bệnh viêm khớp, viêm xoang và được bán khá rộng rãi trên mạng xã hội. Đáng chú ý, một số người sau khi sử dụng phản ánh bệnh không thuyên giảm, thậm chí có biểu hiện đau hơn.
Từ những dấu hiệu bất thường, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Thanh Hóa đã tập trung xác minh các Fanpage, tài khoản Facebook liên quan. Quá trình điều tra cho thấy, khoảng năm 2020, Huỳnh Văn Mẩn (SN 1986) và vợ là Nguyễn Thị Bích Phương (SN 1986), cùng trú tại xã Tân Long, tỉnh Đồng Tháp nhận thấy nhiều người có nhu cầu tìm mua các sản phẩm được quảng cáo chữa bệnh viêm khớp, viêm xoang... Từ đó, hai đối tượng nảy sinh ý định tự sản xuất thuốc để bán kiếm lời.
Mặc dù không được đào tạo chuyên môn về y, dược, không được cơ quan có thẩm quyền cấp phép sản xuất thuốc, Mẩn và Phương vẫn tự mua nguyên liệu, đặt làm tem, nhãn và tổ chức sản xuất các sản phẩm dạng viên, dạng bột. Để tạo niềm tin cho người mua, các đối tượng khoác lên sản phẩm một lớp vỏ “thuốc đông y gia truyền”, đồng thời gắn tên những lương y mà chúng tự nghĩ ra. Qua xác minh, cơ quan Công an xác định không có lương y nào tên Nguyễn Văn Sáu, Đỗ Thái Nam có địa chỉ như thông tin in trên tem, nhãn sản phẩm.
Không dừng lại ở việc làm giả sản phẩm, các đối tượng còn dựng lên cả một “thương hiệu lương y” không có thật để tạo vỏ bọc về nguồn gốc, xuất xứ. Những cái tên được in trang trọng trên bao bì đã trở thành “mồi nhử”, đánh trúng tâm lý của người bệnh đang mong muốn tìm một phương thuốc gia truyền để chữa bệnh.
Theo tài liệu điều tra, để tạo ra sản phẩm có tác dụng giảm đau, chống viêm, Huỳnh Văn Mẩn mua hỗn hợp thuốc tân dược của Nguyễn Thị Kim Thoa. Hỗn hợp này gồm paracetamol, dexamethasone, chlorpheniramine cùng các vitamin B1, B6, B12. Sau đó, Mẩn tự tính toán tỷ lệ, phối trộn hỗn hợp thuốc tân dược với nguyên liệu đông y. Hỗn hợp sau khi được pha trộn tiếp tục được chế biến thành dạng viên hoặc dạng bột, đóng gói và dán tem, nhãn mang tên “Lương y Nguyễn Văn Sáu”, “Đông y Đỗ Thái Nam”.
Quá trình điều tra, Cơ quan Cảnh sát điều tra đã thu giữ hơn 1 tấn nguyên liệu dùng để sản xuất thuốc; 50kg bột thuốc tân dược đã được xay sẵn để trộn với nguyên liệu đông y; hơn 100.000 sản phẩm thuốc đông y đã hoàn thiện cùng 4 máy trộn, 2 máy sấy và 1 máy đóng gói. Những con số trên cho thấy quy mô sản xuất, tiêu thụ của đường dây này không hề nhỏ. Nếu không được phát hiện, số sản phẩm giả sẽ tiếp tục được đưa đến tay người bệnh ở nhiều địa phương, gây những hệ lụy khó lường.
Kết luận giám định của Viện Khoa học hình sự Bộ Công an xác định, toàn bộ các mẫu sản phẩm được ghi là thuốc đông y đều chứa acetaminophen (paracetamol), dexamethasone và chlorpheniramine. Trong đó, dexamethasone và chlorpheniramine thuộc danh mục chất cấm sử dụng trong sản xuất, kinh doanh thực phẩm bảo vệ sức khỏe theo Thông tư số 10/2021/TT-BYT ngày 30/6/2021 của Bộ Y tế.
Lấy mạng xã hội làm “chợ” bán thuốc giả
Một trong những thủ đoạn đáng chú ý của đường dây này là tận dụng triệt để không gian mạng để mở rộng thị trường. Các đối tượng lập nhiều Facebook, đăng tải hình ảnh, nội dung quảng cáo về sản phẩm dưới danh nghĩa thuốc đông y gia truyền. Những lời quảng cáo được xây dựng theo hướng tạo cảm giác sản phẩm có nguồn gốc từ các “lương y” lâu năm, có khả năng chữa các bệnh viêm khớp, viêm xoang.
Thông qua quảng cáo trên mạng xã hội, các đối tượng tiếp cận người có nhu cầu chữa bệnh ở nhiều tỉnh, thành. Khi khách hàng quan tâm, chúng trực tiếp tư vấn, chốt đơn rồi sử dụng dịch vụ chuyển phát để đưa sản phẩm đến tay người mua. Không dừng lại ở việc bán lẻ, các đối tượng còn bán sỉ cho những đầu mối tại nhiều địa phương để tiếp tục quảng cáo, phân phối.
Không cần cửa hàng, không cần biển hiệu, cũng không phải trực tiếp gặp người mua, các đối tượng vẫn có thể đưa sản phẩm đến nhiều địa phương chỉ bằng một Fanpage, một tài khoản mạng xã hội và dịch vụ chuyển phát. Không gian mạng vì thế trở thành “chợ” tiêu thụ thuốc giả, giúp các đối tượng che giấu danh tính, mở rộng địa bàn và tiếp cận nhanh chóng với những người đang có nhu cầu chữa bệnh.
Từ vụ án cho thấy, các đối tượng đã đánh trúng tâm lý của người bệnh khi tìm kiếm những phương thuốc được giới thiệu là “gia truyền”, “bí truyền”, “đông y lâu đời”. Những cái tên mang dáng dấp của các lương y cùng những lời quảng cáo trên mạng xã hội được sử dụng như một lớp vỏ để che giấu sản phẩm được pha trộn từ thuốc tân dược.
Hành vi của các đối tượng xâm phạm trực tiếp quyền và lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng, đặc biệt là quyền được tiếp cận những sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, bảo đảm chất lượng và an toàn. Nguy hiểm hơn, người sử dụng có thể không biết mình đang đưa vào cơ thể những hoạt chất hóa dược không được công bố, không được hướng dẫn về liều lượng và cách sử dụng.
Không những gây thiệt hại cho người tiêu dùng, hàng giả còn tạo ra sự cạnh tranh bất bình đẳng trên thị trường. Đặc biệt, việc giả danh lương y còn ảnh hưởng đến uy tín của những người hành nghề y, dược chân chính, gây hoài nghi trong xã hội đối với các sản phẩm đông y và những thương hiệu được xây dựng bằng chất lượng, uy tín trong thời gian dài.
Từ kết quả điều tra, ngày 28/8/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Thanh Hóa đã khởi tố vụ án, khởi tố Huỳnh Văn Mẩn, Nguyễn Thị Bích Phương và Nguyễn Thị Kim Thoa về tội “Sản xuất, buôn bán hàng giả là thuốc chữa bệnh” quy định tại Điều 194 Bộ luật Hình sự.
