Ngày 10/8, Viện Khoa học hình sự phối hợp với Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (Bộ Công an) và Văn phòng DEA tại Hà Nội khai mạc Chương trình trao đổi chuyên gia giám định giữa DEA và giám định viên Viện Khoa học hình sự.
Báo cáo tại chương trình cho thấy tình hình tội phạm và tệ nạn ma túy trên thế giới, trong khu vực và tại Việt Nam tiếp tục diễn biến nhanh chóng, phức tạp, khó dự báo. Bên cạnh các chất ma túy truyền thống, thị trường bất hợp pháp xuất hiện ngày càng nhiều ma túy tổng hợp, chất hướng thần mới, viên nén có thành phần không ổn định, mẫu vật chứa nhiều hợp chất và các sản phẩm được pha trộn, ngụy trang dưới nhiều hình thức.
Phát biểu tại chương trình, Đại tá Đặng Văn Đoàn, Phó Viện trưởng Viện Khoa học hình sự cho biết, một vấn đề nổi lên thời gian gần đây là các đối tượng lợi dụng Etomidate để pha trộn vào tinh dầu thuốc lá điện tử và phân phối trái phép, chủ yếu cho thanh thiếu niên, người trẻ tuổi. Lực lượng Công an đã phát hiện, đấu tranh một số vụ án liên quan đến số lượng lớn đầu thuốc lá điện tử chứa Etomidate. Điều này cho thấy nguy cơ chất này lan rộng, trở thành thách thức mới đối với công tác phòng, chống ma túy và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Theo Đại tá Đặng Văn Đoàn, Etomidate là thuốc gây mê đường tĩnh mạch có tác dụng nhanh, thời gian tác dụng ngắn, được sử dụng trong y tế để khởi mê dưới sự giám sát chặt chẽ của nhân viên y tế. Tuy nhiên, các đối tượng đã lợi dụng đặc tính của dược chất này để pha vào tinh dầu thuốc lá điện tử nhằm mục đích giải trí, gây nguy cơ nghiêm trọng đối với sức khỏe và trật tự, an toàn xã hội.
Thực tiễn này đặt ra yêu cầu lực lượng thực thi pháp luật và các cơ quan giám định phải thường xuyên cập nhật kiến thức, nâng cao năng lực nhận diện, phân tích và cảnh báo sớm; đồng thời tăng cường phối hợp giữa điều tra, giám định, y tế, quản lý dược, hải quan và các cơ quan chức năng. Hợp tác quốc tế có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc chia sẻ thông tin về các chất mới, phương pháp phân tích, dữ liệu phổ và kinh nghiệm xử lý mẫu vật.
Đại tá Đặng Văn Đoàn bày tỏ mong muốn DEA tiếp tục hỗ trợ chia sẻ dữ liệu phổ, tài liệu kỹ thuật và các quy trình phân tích đã được kiểm chứng; trao đổi kinh nghiệm nhận diện các chất ma túy mới; đồng thời kết nối Việt Nam với các cơ sở, nhà cung cấp có đủ năng lực và tư cách pháp lý để tiếp cận chất chuẩn theo quy định. Sự hỗ trợ này sẽ góp phần nâng cao độ chính xác, độ tin cậy và tính kịp thời của kết luận giám định, phục vụ hiệu quả công tác đấu tranh, xử lý tội phạm, đồng thời ngăn chặn các chất ma túy mới lan rộng trong thanh thiếu niên.
Nhấn mạnh ý nghĩa của sự phối hợp giữa các bên, Đại tá Đặng Văn Đoàn, Phó Viện trưởng Viện Khoa học hình sự, cho biết: “Sự kết nối giữa công tác điều tra của Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy, công tác giám định của Viện Khoa học hình sự và kinh nghiệm của DEA sẽ tạo hiệu quả tổng hợp trong phòng, chống tội phạm ma túy”.
Ông James Long, Tùy viên Cơ quan Phòng, chống ma túy Hoa Kỳ tại Việt Nam khẳng định, DEA coi hợp tác trong lĩnh vực khoa học hình sự và giám định ma túy là một nội dung quan trọng trong quan hệ hợp tác phòng, chống ma túy giữa Hoa Kỳ và Việt Nam. Đồng thời, DEA sẵn sàng hỗ trợ trong khuôn khổ pháp luật và quy định của hai nước, đặc biệt thông qua việc kết nối, trao đổi thông tin và tìm kiếm các phương án phù hợp nhằm hỗ trợ Viện Khoa học hình sự tiếp cận, bổ sung các mẫu chuẩn cần thiết phục vụ công tác giám định ma túy.
Bên cạnh việc hỗ trợ về mẫu chuẩn, DEA cũng sẵn sàng thúc đẩy các hoạt động đào tạo, tập huấn, trao đổi chuyên gia, chia sẻ phương pháp, kỹ thuật phân tích tiên tiến, cũng như cung cấp thông tin về các loại ma túy và chất hướng thần mới xuất hiện tại Hoa Kỳ và trên thế giới.
Chương trình trao đổi lần này có nội dung chuyên sâu, gắn với yêu cầu thực tiễn. Trong 5 ngày, các đại biểu sẽ trao đổi về hệ thống khoa học giám định của DEA; phương pháp phân tích các chất ma túy chủ yếu, viên nén chứa fentanyl, mẫu vật bất thường, mẫu đơn chất và đa chất; cùng các xu hướng mới liên quan đến chất kích thích, chất gây ảo giác và cathinone tổng hợp.
Bên cạnh đó, chương trình tập trung vào các nội dung thực hành như phân tích ketamine tại hiện trường, trình diễn thiết bị FTIR cầm tay, ứng dụng GC-MS, quản lý và bàn giao mẫu vật, nhận diện phòng thí nghiệm bí mật và bảo đảm an toàn cho giám định viên hóa học. Đây là những nội dung hỗ trợ trực tiếp công tác chuyên môn, góp phần chuẩn hóa quy trình từ tiếp nhận, bảo quản, phân tích đến báo cáo kết quả.
