Những con số tổng kết một năm thực hiện cuộc vận động "Người Việt ưu tiên dùng hàng Việt" đã khiến các doanh nghiệp Việt phải nhìn lại, rằng, có đúng tâm lý sính ngoại cố hữu của người tiêu dùng đã làm hàng Việt mất chỗ đứng ở thị trường nội địa hay chính bởi khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp còn non kém? Trong bối cảnh các tập đoàn đa quốc gia đang xâm nhập, chiếm lĩnh thị trường, hơn lúc nào hết doanh nghiệp Việt cần tìm lại thế "thượng phong" trên sân nhà.
Ủng hộ hàng Việt nhưng không phải ủng hộ bằng mọi giá
Theo bà Hồ Thị Kim Thoa - Thứ trưởng Bộ Công thương, thành công lớn nhất của cuộc vận động là bước đầu thay đổi nhận thức của người tiêu dùng. Báo cáo điều tra mới nhất của Công ty TV Plus cho thấy, đã có trên 58% người tiêu dùng quan tâm tới hàng Việt trong khi trước đây con số này chỉ dừng ở mức 23%. Trong nước, số doanh nghiệp có hàng Việt
Năm 2008 có 485 doanh nghiệp thì đến giữa 2010 đã lên tới 776. Chủng loại hàng Việt trong các siêu thị đã chiếm đến 70-80%. Hàng Việt đã xuất hiện ở nhiều vùng nông thôn, miền núi khó khăn, giảm dần vị trí độc tôn của hàng Trung Quốc giá rẻ. Tính đến tháng 10/2010, Sở Công thương các tỉnh, thành phố đã tổ chức được 80 đợt bán hàng về nông thôn với 857 lượt doanh nghiệp tham gia, 1.124 gian hàng, thu hút hơn 4,7 triệu lượt khách mua sắm, đạt doanh thu gần 1.499 tỉ đồng.
Riêng các khu công nghiệp, đã tổ chức được 24 đợt bán hàng cho công nhân với 477 lượt doanh nghiệp tham gia, thu hút trên 300.000 lượt khách... Tuy nhiên, thị phần của hàng Việt vẫn rất khiêm tốn, nhiều nơi chỉ đạt từ 15-20%. Trong các siêu thị, cửa hàng, vị trí bắt mắt nhất vẫn được dành cho hàng ngoại. Thị trường nông thôn chiếm tới 70% lượng tiêu thụ hàng hóa lại chưa thực sự được coi trọng. Ở nhiều vùng sâu, vùng xa, hàng Việt chưa tiếp cận được, đành "nhường sân" cho hàng Trung Quốc.
Người tiêu dùng Việt sẵn sàng ủng hộ hàng Việt nhưng không phải ủng hộ bằng mọi giá. Theo các chuyên gia, phần lớn người tiêu dùng mua hàng ngoại là bởi hàng Việt chất lượng thấp, giá quá đắt so với giá trị thực của nó, mẫu mã lại ít cải tiến. Không thể yêu cầu người tiêu dùng mua hàng Việt trong khi sản phẩm cùng loại, hàng ngoại giá rẻ hơn, chất lượng tốt hơn. Hơn nữa, không ít người tiêu dùng trong nước cảm thấy bị xúc phạm khi doanh nghiệp làm ra những sản phẩm tốt, chất lượng cao thì đem xuất khẩu, còn hàng lỗi, hàng kém chất lượng thì đưa về thị trường nội địa.
Thời gian qua, cũng đã xuất hiện hành vi lợi dụng chính sách kích cầu, khuyến khích tiêu dùng, lợi dụng chủ trương cuộc vận động để nhập hàng lậu, hàng giả, hàng kém chất lượng vào tiêu thụ nội địa. Từ đầu năm tới nay, lực lượng QLTT cả nước đã xử lý 46.130 vụ vi phạm, trong đó có 9.463 vụ buôn lậu, 10.301 vụ sản xuất, buôn bán hàng giả; 2.896 vụ vi phạm về đầu cơ, găm hàng, sai phạm về giá, thu nộp ngân sách 159,1 tỉ đồng.
Doanh nghiệp Việt rộng cửa phát triển thị trường nội địa
Thị trường cho hàng Việt đang rất rộng mở do Việt Nam có trên 87 triệu dân, trong đó 70% là dân số trẻ, thu nhập bình quân hàng năm đã đạt mức trên 1.000USD/người/năm. Sức mua của các tầng lớp dân cư liên tục tăng, năm 2005 là 7,1 triệu đồng, năm 2008 là 11,68 triệu đồng, năm 2009 bị ảnh hưởng khủng hoảng kinh tế, mức chi tiêu vẫn đạt 12,5 triệu đồng.
Việt
Doanh nghiệp Việt có nhiều cơ hội khi tiếp cận thị trường nội địa. Chính phủ đã có chủ trương duy trì sự ổn định của thị trường nội địa tới năm 2015, với mục tiêu duy trì nhịp độ tăng trưởng tổng mức bán lẻ hàng hóa, dịch vụ từ 11-15%, chỉ số giá hàng tiêu dùng tăng khoảng 5%/năm... Không những vậy, doanh nghiệp trong nước còn có ưu thế hơn doanh nghiệp nước ngoài ở chỗ hiểu thị trường, hiểu thị hiếu, thói quen, văn hóa tiêu dùng của người Việt.
Từ đó có thể dễ dàng quyết định chủng loại, số lượng, cách phân phối hàng hóa phù hợp. Có tới 85% người Việt Nam vẫn chọn kênh phân phối truyền thống (chợ, điểm buôn bán nhỏ lẻ...) trong khi doanh nghiệp ngoại chủ yếu phát triển kênh phân phối hiện đại (trung tâm thương mại, siêu thị...).
Niềm tin của người tiêu dùng trong nước với hàng Việt rất khả quan, nhưng để doanh nghiệp Việt chiếm lĩnh được thị trường thì vẫn là bài toán không đơn giản.
