Vệ tinh cỡ nhỏ đang thay đổi thế giới

Phóng nhanh hơn và rẻ hơn so với các vệ tinh thông thường, hiện nay có hàng trăm CubeSat quay quanh Trái đất; được thực hiện bởi các trường đại học, công ty khởi nghiệp và chính phủ. Sau đây, chúng ta xem xét những dự án thú vị đang cố gắng thay đổi thế giới ...

Chấm dứt nạn phá rừng

Chính phủ Na Uy hợp tác với công ty vệ tinh Planet để giải quyết nạn phá rừng trên khắp thế giới. Hành tinh có một chòm sao gồm 180 CubeSat liên tục chụp ảnh Trái đất. Máy ảnh độ phân giải cao có thể thu thập bằng chứng về việc ghi nhật ký từ không gian. Will Marshall, Giám đốc điều hành của Planet, cho biết: “Chính phủ Na Uy trả tiền để có dữ liệu theo dõi nạn phá rừng ở 64 quốc gia nhiệt đới. Chúng tôi thông báo cho các bộ lâm nghiệp ở những quốc gia đó biết tình trạng phá rừng đang diễn ra ở đâu và Na Uy sau đó có (hoặc không) cung cấp tiền cho họ hay không, tùy thuộc vào việc họ có duy trì một thỏa thuận để ngăn chặn nó hay không”.

Vệ tinh cỡ nhỏ đang thay đổi thế giới -0
Với kích thước bằng một chiếc hộp đựng giày, những CubeSat được Giáo sư Bob Twiggs phát minh vào năm 1999 như một công cụ giáo dục cho học sinh.

Theo dõi động vật có nguy cơ tuyệt chủng

Đầu năm 2021, một nhóm sinh viên Italy và Kenya khởi chạy WildtrackCube-Simba. CubeSat này sẽ theo dõi các loài chim và động vật có vú trong Công viên Quốc gia của Kenya. Daniel Kiarie, một kỹ sư ở Nairobi, cho biết: “Chúng ta có những xung đột giữa con người và động vật hoang dã - chẳng hạn như khi voi xâm chiếm mùa màng của nông dân, làm hư hại tài sản và thậm chí có thể giết người. Vì vậy, chúng tôi muốn giúp ngăn chặn điều đó bằng cách cung cấp thông tin trước về sự di chuyển của động vật, để có thể xua đuổi trước khi chúng đến làng”. Họ có kế hoạch lắp thẻ cảm biến vào năm 2022 cho động vật, hy vọng sẽ theo dõi được nhiều thứ hơn là chỉ vị trí của chúng. Daniel nói: “Có một vấn đề phổ biến là săn trộm ngà voi và sừng tê giác ở Kenya. Chúng tôi nghĩ rằng những thẻ này cũng có thể xem xét nhịp tim và phát hiện xem một con vật có bị giết hay không”. CubeSat đang thực hiện một sứ mệnh kéo dài 3 năm. CubeSat thường tồn tại từ 2 đến 5 năm trước khi chúng bốc cháy trong khí quyển, tùy thuộc vào độ cao được phóng lên quỹ đạo.

Dọn dẹp rác không gian

Nga gần đây đã bắn một tên lửa vào một trong những vệ tinh do thám cũ của mình, giải phóng hàng nghìn mảnh vỡ vào quỹ đạo Trái đất tầm thấp. Các mạng toàn cầu theo dõi gần 30.000 mảnh rác không gian quanh Trái đất, từ các vệ tinh không còn tồn tại đến các giai đoạn tên lửa. Tuy nhiên, còn nhiều mảnh vỡ quá nhỏ để có thể theo dõi nhưng đủ lớn để đe dọa các vệ tinh hoặc phi hành gia trên tàu vũ trụ. Có rất nhiều vấn đề xung quanh việc dọn dẹp rác không gian, đặc biệt là tìm ra kỹ thuật thuộc về quốc gia nào. Tuy nhiên, các nhà khoa học đã tiến gần hơn một bước tới việc giải quyết vấn đề thực tế là làm thế nào để bắt một vật thể đang tăng tốc trong không gian nhờ CubeSat. Năm 2018, vệ tinh RemoveDEBRIS của Châu Âu đã cố gắng bắt được 2 CubeSat bằng cách sử dụng một chiếc lao và một chiếc lưới. Năm 2021, công ty Astroscale của Nhật Bản phóng tàu vũ trụ ELSA-d và bắt thành công một CubeSat bằng cách sử dụng một hệ thống từ tính.

Vệ tinh cỡ nhỏ đang thay đổi thế giới -0
Vệ tinh Elsa-D trong quá trình thử nghiệm trước khi phóng.

Sửa chữa tuabin gió

Một số nhóm CubeSat đang làm việc cùng nhau để cung cấp “Internet vạn vật” chi phí thấp. Mạng này kết nối mọi người với các đối tượng được gắn thẻ cảm biến ở các vị trí từ xa trên khắp thế giới. Chúng thậm chí có thể được sử dụng để làm cho năng lượng tái tạo hiệu quả hơn. Tuabin gió thường được kiểm tra 2 lần một năm để bảo dưỡng, vì vậy nếu một cánh quạt bị hư hỏng, có thể mất vài tháng trước khi nó được phát hiện và sửa chữa. Một công ty có tên Ping Services tạo ra cảm biến giám sát âm thanh do các tuabin gió tạo ra khi chúng quay. Nó có thể nhận ra sự thay đổi trong âm thanh này cho thấy cánh quạt bị hỏng và chuyển tiếp thông tin trở lại người vận hành tuabin thông qua mạng CubeSat. Điều này có nghĩa là chúng có thể được sửa nhanh hơn và hiệu quả hơn.

Khám phá không gian sâu

Trong khi hầu hết CubeSat đều hướng về phía Trái đất, một số ít lại hướng về phía các vì sao. Vào năm 2018, Cơ quan Hàng Không và Vũ trụ Mỹ (NASA) phóng CubeSat đầu tiên vào không gian sâu. MarCO-A và B đã chuyển tiếp thông tin quan trọng trở lại từ Tàu đổ bộ Insight khi nó xuống sao Hỏa. Năm 2022, NASA sẽ phóng thêm 10 CubeSat nữa trên tên lửa Artemis 1 của mình. Các nhiệm vụ bao gồm kiểm tra tác động của bức xạ không gian sâu đối với sinh vật sống và nghiên cứu trầm tích nước ở cực nam Mặt Trăng. Tất cả chúng đều là một phần của chương trình hy vọng một ngày nào đó sẽ đưa con người trở lại mặt trăng.

Duy Minh

Các tin khác

Koral - Tên lửa đất đối không của Ukraine

Koral - Tên lửa đất đối không của Ukraine

Tên lửa đất đối không Koral (đôi khi cũng được viết là Coral) dường như đã ra mắt công chúng như một phần trong loạt hệ thống vũ khí nội địa mới của Ukraine được giới thiệu gần đây.

Những thử nghiệm độc đáo của NASA trong không gian

Những thử nghiệm độc đáo của NASA trong không gian

Các thí nghiệm trên tàu con thoi vũ trụ đã chỉ ra rằng vi khuẩn Salmonella, một nguồn gây ngộ độc thực phẩm phổ biến và đôi khi gây tử vong, trở nên độc hại hơn trong không gian. Đó là nghiên cứu được thực hiện trên chuyến bay STS-115 của tàu Atlantis năm 2006 và STS-123 của tàu Endeavour hai năm sau đó...

Báo động tình trạng ma túy xâm nhập học đường

Báo động tình trạng ma túy xâm nhập học đường

Những lọ tinh dầu nhỏ gọn, mang vẻ ngoài vô hại như dung dịch thuốc nhỏ mắt hay tinh dầu thuốc lá điện tử đang trở thành lớp vỏ ngụy trang tinh vi cho các chất ma túy thế hệ mới. Không chỉ dừng lại ở việc sử dụng, mà đau lòng hơn, nhiều em học sinh còn mua bán, tàng trữ ngay trong môi trường học đường, gióng lên hồi chuông cảnh báo về tình trạng mua bán ma túy ngày càng trẻ hóa.

Hiệu quả chuyển đổi số trong công tác tuyển sinh đầu cấp

Hiệu quả chuyển đổi số trong công tác tuyển sinh đầu cấp

Những ngày gần đây, các địa phương trên cả nước đang tất bật triển khai công tác tuyển sinh đầu cấp. Với thành phố đông dân, tập trung nhiều trường học như Thủ đô Hà Nội, công tác tuyển sinh càng được chú trọng thay đổi; từ khâu đăng ký dự thi, tra cứu thông tin đến công bố kết quả triển khai đồng bộ các nền tảng trực tuyến, mang lại sự thuận tiện và minh bạch hơn cho phụ huynh, học sinh.

Một quyết định tháo gỡ

Một quyết định tháo gỡ

Chiều 5/12/2025, với 439/443 đại biểu biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua thông Luật Giám định tư pháp sửa đổi, sẽ có hiệu lực từ ngày 1/5/2026. Luật này đã khôi phục “quyền” giám định pháp y thương tích trên người sống của các bác sĩ pháp y CAND…

Một vụ mạo danh và sự ra đời của pháp lý về danh tính

Một vụ mạo danh và sự ra đời của pháp lý về danh tính

Giữa thế kỷ XVI, tại một ngôi làng nhỏ miền Nam nước Pháp, một người đàn ông trở về sau nhiều năm mất tích và được cả cộng đồng thừa nhận là Martin Guerre. Ông được vợ chấp nhận, được gia đình đón nhận, thậm chí tham gia các tranh chấp tài sản như một chủ hộ thực sự. Chỉ có một sự thật mà không ai nhận ra trong nhiều năm: ông không phải Martin Guerre. Vụ án sau đó không chỉ là câu chuyện về một kẻ mạo danh, mà còn trở thành một trong những hồ sơ đầu tiên đặt nền móng cho tư duy pháp lý về danh tính con người - một vấn đề mà hơn 4 thế kỷ sau vẫn còn nguyên tính thời sự.

Chúng ta quá dễ bị tổn thương khi dữ liệu trở thành vũ khí

Chúng ta quá dễ bị tổn thương khi dữ liệu trở thành vũ khí

Cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Iran mới đây nhắm vào trung tâm dữ liệu của các hãng công nghệ lớn tại Trung Đông bất ngờ gióng lên hồi chuông cảnh báo đối với thế giới: cơ sở hạ tầng dữ liệu đã chuyển từ tài sản thương mại thành mục tiêu chiến lược.

Cuộc chạy đua tên lửa dẫn đường chính xác

Cuộc chạy đua tên lửa dẫn đường chính xác

Các cường quốc hàng đầu hiện đang bắt đầu hiểu được những thay đổi mang tính cách mạng do tiềm năng sử dụng rộng rãi các loại vũ khí chính xác tầm xa mang lại. Ở quy mô mà tên lửa chiến thuật có thể được sản xuất và triển khai hàng nghìn chiếc, tên lửa hành trình hàng chục nghìn chiếc và máy bay không người lái cảm tử tầm xa hàng triệu chiếc mỗi năm, tác động của chúng sẽ tương đương với vũ khí hạt nhân, ít nhất là ở cấp độ chiến thuật. Tất nhiên, giải pháp tối ưu sẽ luôn là sự kết hợp của cả hai, nhưng hoàn toàn có thể trong vòng 5 đến 10 năm tới, chính các loại vũ khí tầm xa, độ chính xác cao sẽ có khả năng giải quyết nhiệm vụ chính là đánh bại kẻ thù từ xa mà không cần sử dụng máy bay có người lái.

Những vũ khí mới Mỹ tấn công Iran được nâng cấp từ chính vũ khí nổi tiếng của Tehran

Những vũ khí mới Mỹ tấn công Iran được nâng cấp từ chính vũ khí nổi tiếng của Tehran

Cuộc chiến với Iran đang trở thành nơi thử nghiệm cho các loại vũ khí mới nhất của Mỹ. Quân đội Hoa Kỳ đã sử dụng một số loại vũ khí mới để thực hiện các cuộc tấn công chống lại Tehran. Chúng bao gồm tên lửa đạn đạo tầm ngắn và máy bay không người lái (UAV) tấn công giá rẻ. Loại này được Mỹ cải biên từ công nghệ UAV của Iran. Các nhà quan sát cũng phát hiện ra một biến thể mới của tên lửa hành trình phóng từ tàu chiến.

Data “nóng” lên sàn “chợ đen”

Data “nóng” lên sàn “chợ đen”

Bỗng một ngày nào đó, người ta bàng hoàng khi phát hiện hình ảnh của mình bị rao bán trên mạng với cảnh nhạy cảm, bị cắt ghép, chắp vá thành những món hàng “nóng” và bị trao đổi, mua bán như mớ rau, cân cá trên “chợ đen”. Đây là thực trạng đáng báo động, ảnh hưởng nghiêm trọng đến danh dự và nhân phẩm con người, gây ra nhiều hệ lụy xấu cho cộng đồng và xã hội...

DNA và vụ án “giết người chưa từng gặp”

DNA và vụ án “giết người chưa từng gặp”

DNA của một người vô gia cư Mỹ được tìm thấy dưới móng tay một nạn nhân bị giết, nhưng anh chưa từng gặp người đó trong đời, và từ nghịch lý này, một sự thật lộ ra: thứ được coi là bằng chứng chắc chắn nhất lại có thể đẩy một người vô tội đến sát bờ vực bị kết án.

Công nghệ kỹ thuật số tham chiến tại Trung Đông

Công nghệ kỹ thuật số tham chiến tại Trung Đông

Khi công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) và các công cụ kỹ thuật số ngày càng được sử dụng nhiều trong hoạt động quân sự, chiến sự giữa Mỹ, Israel và Iran cho thấy cách thức tiến hành chiến tranh đang thay đổi nhanh chóng. Khi dữ liệu trở thành mục tiêu và AI trở thành công cụ ra quyết định, ranh giới giữa chiến tranh truyền thống và chiến tranh công nghệ cao gần như bị xóa nhòa.

AI tái định nghĩa ưu thế quân sự?

AI tái định nghĩa ưu thế quân sự?

Mới đây, một công ty công nghệ quốc phòng Trung Quốc tuyên bố hệ thống AI của họ đã phát hiện tín hiệu từ máy bay ném bom tàng hình B-2 của Mỹ và dấu hiệu huy động quân sự nhiều tuần trước khi cuộc xung đột với Iran leo thang.

Tên lửa bí ẩn từ vũ trụ của Israel

Tên lửa bí ẩn từ vũ trụ của Israel

Việc Israel sử dụng tên lửa Blue Sparrow đã thu hút sự chú ý toàn cầu vì quỹ đạo bay bất thường, tốc độ cao và khả năng tấn công các vị trí được phòng thủ kiên cố mà không cần nhiều cảnh báo.

Vụ rò rỉ hơn 16 tỷ mật khẩu lớn nhất lịch sử

Vụ rò rỉ hơn 16 tỷ mật khẩu lớn nhất lịch sử

Hơn 16 tỷ mật khẩu và thông tin đăng nhập bị phơi bày trên không gian mạng đã tạo ra cú sốc lớn đối với giới an ninh toàn cầu. Vượt ra ngoài con số kỷ lục, vụ rò rỉ đã phơi lộ một thực tế đáng lo ngại: các lỗ hổng an ninh đang âm thầm kết nối, và chuyển hóa thành mối đe dọa có tính hệ thống.

Cuộc chiến quyền lực kỹ thuật số

Cuộc chiến quyền lực kỹ thuật số

Việc kiểm soát các tuyến cáp quang ngầm dưới biển, huyết mạch của mạng Internet toàn cầu, đã trở thành chiến tuyến mới trong cuộc chiến giành quyền lực kỹ thuật số. Trong các vùng biển tranh chấp, sức mạnh thường được coi là một màn trình diễn.

ChatGPT - vũ khí của nữ sát thủ

ChatGPT - vũ khí của nữ sát thủ

Một phụ nữ 21 tuổi ở Hàn Quốc vừa bị cáo buộc đã sử dụng phần mềm ChatGPT để giúp trả lời các câu hỏi khi cô ta lên kế hoạch cho một loạt vụ giết người khiến hai người đàn ông thiệt mạng và một người khác bất tỉnh trong giây lát.