Xưa nay vẫn có hai quan niệm luyến ái. Thứ nhất, khá phổ biến, rất thông thường: vắng trăng, có sao, đừng "già kén kẹn hom". Những ai nghĩ theo cách này, dễ được gia đình yên ấm, vì từ cái cần dần làm nảy sinh cái nghĩa, từ cái nghĩa vẫn có thể sinh ra cái tình, lắm khi khá sâu đậm, bền chặt... Nhất là ở những nước mà điều kiện sống khó khăn, trong những hoàn cảnh chật vật về cơm áo gạo tiền, khi con người ta cần hơn cả là sự chung lưng đấu cật thì nghĩ theo cách này càng có lý.
Khổ cho những ai nghĩ khác. Có một lớp người không hiểu vì sao cứ khăng khăng khẳng định rằng trên trái đất mênh mông có hàng tỉ người này, họ chỉ phải duyên, phải số với một ý trung nhân duy nhất. Bởi vậy nên mới có cảnh "tam tứ núi cũng trèo, ngũ lục sông cũng lội và thất bát đèo cũng qua". Như thể đã nợ nhau từ kiếp trước nên kiếp này không trả không xong!
Lớp người đó, như thể bị giời đày, cắn răng chịu mọi vất vả, đớn đau của cảnh sống một mình để đợi, để chờ, để tìm kiếm cái ngày "như cá gặp nước, như rồng gặp mây" mà thực tế đã cho thấy, chẳng quá nhiều người được hưởng. Cái ngày mà như phúc lộc vô thường, định mệnh phú cho những ai may mắn lọt vào mắt xanh của nó.
Theo dòng suy nghĩ này, tôi bỗng nhớ tới một bài thơ nhỏ (nhưng tình sâu) của nữ sĩ Nga Anna Akhmatova mà tôi đã dịch và bình từ thời sinh viên.
"Em biết, anh là phần thưởng cho em
Vì những năm đớn đau và vất vả,
Vì em đã chẳng bao giờ chấp nhận
Những niềm vui trần tục dễ phôi pha,
Vì em đã chưa bao giờ thỏ thẻ
Dẫu một lần với ai đó "Yêu anh!",
Vì em đã thứ tha cho mọi người mọi sự,
Với riêng em, anh sẽ hóa thiên thần!"
Akhmatova là một bậc tài hoa và nhan sắc. Xưa nay, phụ nữ đẹp dù ở phương Đông hay phương Tây cũng đều "hồng nhan bạc mệnh". Một mỹ nhân mà lại có tài nữa thì hiển nhiên "tài tai hai chữ một vần". Không có gì lạ nếu người phụ nữ tưởng chừng có đủ mọi điều kiện để trở thành một mệnh phụ quý phái, sống êm đềm trướng rủ màn che như Akhmatova lại phải đoạn trường đến thế trong đời sống tình cảm (đấy là chưa kể đến những biến động xã hội rung chuyển thế giới của thời đại bà đã sống).
Nhưng nếu trong cảnh đoạn trường, mệt mỏi rồi mà người đàn bà cam chịu số phận, để mặc bèo trôi nước chảy thì chuyện cũng chẳng có gì lạ và cũng chẳng có gì đáng nói. Trong bài thơ trên, người phụ nữ không chịu phận nữ nhi thường tình. Đó là một phụ nữ đầy lòng kiêu hãnh và ý thức được rất rõ giá trị của tình yêu. Chính vì thế nên dù phải sống với "những đớn đau và vất vả", nàng vẫn "chẳng bao giờ chấp nhận, những niềm vui trần tục dễ phôi pha...".
Làm một phụ nữ cao quý trong hạnh phúc cũng không dễ như người ta vẫn tưởng. Trong cô đơn và không may mắn, mà vẫn giữ được phẩm giá của mình càng khó khăn hơn. Người phụ nữ trong bài thơ của Akhmatova đã sống với nỗi niềm của mình một cách đầy tự trọng. Nỗi niềm của người đàn bà đích thực chờ đợi tình yêu lớn lao tới mức nàng "đã thứ tha cho mọi người mọi sự". Ai bảo đàn bà thường hay chấp nhặt?!
Đã sống giữ lòng mình như thế nên khi gặp được ý trung nhân duy nhất, nàng mới có cái nhận thức vừa mãn nguyện vừa đượm chút mệt mỏi như Akhmatova đã mở đầu bài thơ: "Em biết, anh là phần thưởng cho em...". Người ta vẫn bảo rằng, người đàn bà may mắn là người luôn được tình yêu "nâng như nâng trứng, hứng như hứng hoa". Người đàn bà trong bài thơ của Akhmatova để có tình yêu phải qua đủ cảnh lửa, nước và ống đồng. Nàng không may mắn chăng? Có thể, nếu nhìn theo một cách nào đó.
Nhưng vàng lộ tuổi khi thử lửa, người phụ nữ được sáng lên phẩm giá khi từng trải. Cái quan trọng là ta đã chấp nhận những từng trải đó như thế nào. Ở khía cạnh này, ai dám bảo người phụ nữ trong bài thơ của Akhmatova là người kém may mắn? Và vì thế nên ta tin rằng, với sức mạnh con tim và tấm lòng từng được tôi luyện qua những đoạn trường, nàng có thể giúp cho ý trung nhân của mình hoá thiên thần. Tình yêu đích thực nâng giá con người lên vô hạn. Và đó là hạnh phúc, ngay cả khi có chút muộn mằn.
Hơn nữa, hạnh phúc muộn mằn lắm khi lại càng nhiều thêm vị hạnh phúc. Quan trọng là ta phải tin vào những điều tốt đẹp và phải cố gắng sống để xứng đáng với những điều tốt đẹp đó. Một tình yêu thuần khiết sẽ chỉ là món quà cho những con người có tâm hồn hướng thiện và không chịu buông những thú vui chỉ để lấp chỗ trống trong trái tim mình
