Vai trò quan trọng của lực lượng Cheka

• Những điệp viên nội gián giúp KGB nắm thông tin về Cơ quan tình báo Australia
• Yuri Drozdov - huyền thoại điệp viên "lậu" của KGB
• Người Nga vẫn tin vào vị thế của cuộc Cách mạng Tháng 10

"Tất cả chính quyền về tay Xô Viết!", "Ruộng đất, hòa bình và bánh mì!" là khẩu hiệu chính của Cách mạng tháng Mười do Lenin và Ðảng Bolshevik lãnh đạo, lật đổ Sa hoàng, thiết lập chính quyền nhân dân (Hội đồng Xô Viết). Nhưng không cam chịu thất bại, các thế lực phản động với sự giúp đỡ của 14 nước đế quốc đã ra sức phá hoại, bao vây, can thiệp nhằm lật đổ chính quyền Xô Viết.

Trong tình thế ngàn cân treo sợi tóc, các nhân viên Cheka (được thành lập ngay sau Cách mạng tháng Mười, trước cả Hồng quân Công nông) đã trấn áp nội phản, bảo vệ thành công chế độ mới. Cheka được coi là thanh kiếm và tấm khiên của Cách mạng, bảo vệ chế độ Xô Viết trước nội phản và gián điệp quốc tế (là tiền thân của Bộ Nội vụ và cơ quan KGB sau này của Liên Xô).

Gần 100 năm trước (20-12-1917), Cheka (tên gọi đầy đủ là Ủy ban đặc biệt toàn Nga về Đấu tranh chống Phản cách mạng và Phá hoại ngầm) chính thức được thành lập với trụ sở đóng ở Petrograd (nay là Saint Petersburg), theo sắc lệnh do lãnh tụ Lenin ký ngày 19-12-1917.

Cheka (1917-1922) có nhiệm vụ truy tố và đập tan mọi hành động phản cách mạng và phá hoại ngầm trên khắp đất nước Nga, bất kể nguồn gốc của chúng; đồng thời đưa ra trước tòa án cách mạng tất cả các phần tử phản cách mạng và phá hoại ngầm, vạch ra kế hoạch đấu tranh với bọn chúng…

Biểu tượng thanh gươm và tấm lá chắn của Cheka.

Người đứng đầu Cheka là Felix Dzerzhinsky và dưới sự lãnh đạo của ông, mọi thủ thuật của đối phương đều bị phơi bầy, đồng thời nghiêm trị hàng trăm cán bộ nhận hối lộ cùng các phần tử đầu cơ.

“Không còn thời gian để phát biểu dài dòng. Cách mạng đang lâm nguy. Kẻ thù của chúng ta đang tập hợp lực lượng. Kẻ thù có mặt ngay nơi trái tim của chúng ta. Chúng ta phải hành động ngay hôm nay, ngay bây giờ!”, là những ngôn từ của ông Felix Dzerzhinsky khi được bổ nhiệm đứng đầu Cheka.

Ban đầu Cheka chỉ có 120 nhân viên, nhưng đến mùa thu 1918, số lượng đã tăng lên hơn 20.000 người và tới năm 1919, con số này đã vượt ngưỡng 100.000 và là cơ quan lớn nhất, có ngân sách nhiều nhất của Chính phủ Xô Viết.

Theo sử sách, Cheka đã dập tắt hiệu quả nhiều âm mưu chống đối, phá hoại, giúp bảo đảm nguồn cung cấp lương thực, duy trì hệ thống giao thông vận tải, đảm bảo sự vận hành bình thường cho nhiều ngành công nghiệp trong bối cảnh các thế lực thù địch bao vây tứ phía.

Bởi khi đó quan chức chế độ cũ phá hoại ngầm, phái Kadet và các sĩ quan quân đội cũ bắt đầu nổi dậy, còn phái Menshevik và Cách mạng Xã hội cánh hữu dùng mọi thủ đoạn để phát động một cuộc chiến chống lại chính quyền Xô Viết.

Theo giới truyền thông, Cheka quyết định mạnh tay sau khi Fanya Kaplan ám sát lãnh tụ Lenin hôm 31-8-1918 (bị bắn vào cổ và vai khiến ông suýt không qua khỏi).

Ngày 1-9-1918, tờ Krasnaya Gazeta viết: “Chúng ta sẽ biến trái tim mình thành thép mà chúng ta đã tôi luyện trong ngọn lửa khổ đau và máu của các chiến binh tranh đấu vì tự do. Không thương tiếc, không tha thứ, chúng ta sẽ tiêu diệt kẻ thù, hàng trăm tên, hàng ngàn tên như vậy, buộc chúng phải đền tội, phải trả giá vì đã làm đổ máu của Lenin, Uritsky, Zinovief và Volodarski”...

Ngày 2-9-1918, các tờ báo Bolshevik đăng trang nhất các âm mưu của tư sản Anh và Pháp trong việc tổ chức ám sát, khủng bố nhằm vào các đại diện của chính quyền Xô Viết. Sau khi cáo buộc tình báo Anh đứng sau vụ mưu sát lãnh tụ Lenin, Cheka đã xử lý hàng loạt đặc vụ bên trong Đại sứ quán Anh ở Petrograd.

Vài tháng sau, khoảng 800 tên chống đối đã bị bắt và xử bắn. Lãnh tụ Lenin đã bảo vệ ông Felix Dzerzhinsky bằng tuyên bố - Điều khiến tôi ngạc nhiên là người ta cứ tru tréo về các khuyết điểm của Cheka mà không thể nhận ra vấn đề rộng lớn hơn. Tại sao người ta có thể quên những điều sơ đẳng nhất của Chủ nghĩa Marx... Điều quan trọng là Cheka đang trực tiếp thực hành chuyên chính vô sản và về mặt này, vai trò của họ là vô giá.

Nhà cách mạng Bolshevik Lev Kamenev cũng thừa nhận - Không một giải pháp riêng lẻ nào của chính quyền Xô Viết lại có thể tiến hành suôn sẻ nếu thiếu sự trợ giúp của Cheka. Đây là ví dụ tiêu biểu nhất về kỷ luật cộng sản.