Công việc của họ thường diễn ra trong âm thầm lặng lẽ nhưng là một công đoạn vô cùng quan trọng, thường xuyên phải tiếp xúc với những loại hóa chất độc hại có thể gây nguy hiểm cho sức khỏe mà bấy lâu nay rất ít người dân biết đến.
Với sự cần mẫn, chuyên nghiệp và lòng yêu nghề, trong những năm qua, Phòng Kỹ thuật hình sự (PC54) đã giúp cơ quan điều tra Công an TP. Hồ Chí Minh tháo gỡ nút thắt của hàng trăm vụ án thuộc loại đặc biệt nghiêm trọng, truy bắt hàng trăm đối tượng là hung thủ gây án với những thủ đoạn hết sức tinh vi… Cùng cơ quan CSĐT phát hiện, đưa các đối tượng ra xét xử trước pháp luật.
Đại úy - bác sỹ Nguyễn Châu Vinh - Phó Đội trưởng Đội pháp y, Phòng PC54 Công an TP. Hồ Chí Minh chia sẻ: Năm 2000, sau khi tốt nghiệp Đại học Y khoa TP. Hồ Chí Minh với tấm bằng loại giỏi, anh được điều động về tiếp nhận công tác tại đơn vị. Thời điểm ấy do thiếu bác sỹ, các vụ việc tồn đọng khá nhiều nên anh được lãnh đạo đơn vị điều xuống đội khám nghiệm pháp y để bắt tay ngay vào công việc.
Ca đầu tiên về pháp y là một nạn nhân bị chết trôi sông, thi thể đang trong thời kỳ phân hủy, trương phình tại huyện Cần Giờ. Mặc dù trong thời gian học tập, đã nhiều lần anh được trực tiếp thực hành trên các thi thể ngâm Formol nhưng thời điểm ấy khi phải thực hiện nhiệm vụ trên một xác chết đã bị phân hủy, bốc mùi hôi thối khiến cho anh có cảm giác gai gai, khó tả và có đôi chút mất bình tĩnh.
 |
| Khám nghiệm hiện trường một vụ tai nạn giao thông. |
Phải mất gần 10 phút trấn tĩnh lại, anh mới hoàn tất được các công tác chuẩn bị như mặc quần áo chuyên dụng, đeo khẩu trang, mang bao tay y tế, lấy cồn vẩy khắp người để cho át mùi hôi thối rồi mới bước đến chỗ tử thi nằm để thực hiện công việc.
Sau gần một tiếng thực hiện việc giải phẫu tỷ mỷ từng bộ phận nội tạng, kiểm tra phần mềm, xương khớp… anh xác định nạn nhân tử vong do ngạt nước chứ không phải do tác động ngoại lực.
Sau lần đầu tiên ấy, anh xác định nghề này không hề đơn giản bởi nó là phần việc quan trọng giúp cơ quan điều tra tháo gỡ những nút thắt của vụ việc, mở hướng điều tra của vụ án hoặc xác định nguyên nhân tử vong của các nạn nhân để thân nhân gia đình người bị nạn được thông suốt, yên tâm lo hậu sự cho người thân, anh đã đề nghị đơn vị tạo điều kiện để được tự đi học thêm về bộ môn pháp y nhằm nâng cao kiến thức, tránh tình trạng bị oan sai hoặc bỏ lọt tội phạm.
Có lẽ khó khăn nhất là thời điểm anh chuẩn bị cưới vợ. Trước đó, lúc còn đang yêu nhau, vợ anh làm việc trong ngành kiểm sát nên rất thấu hiểu và thông cảm với công việc của người yêu, nhưng chị vẫn lo lắng gia đình sẽ ngăn cản nên không cho anh nói thật về công việc cho mọi người biết, mà chỉ nói là làm việc ở Công an TP. Hồ Chí Minh.
Khi sính lễ chuẩn bị cho ngày cưới đã được hai người chuẩn bị khá chu đáo thì không biết bằng cách nào mà cha mẹ vợ tương lai phát hiện anh làm ở bộ phận giải phẫu tử thi nên đã gọi anh đến nói chuyện riêng.
Tại buổi nói chuyện ấy, hai cụ đã kịch liệt phản đối và cho rằng đó là nghề mà chắc chắn sau này sẽ bị ảnh hưởng vì những linh hồn bị mổ xẻ sẽ tìm về trả thù… và rằng vợ con sẽ phải chịu ảnh hưởng lây. Trước sự việc bất ngờ xảy ra, vợ anh đã đề nghị tạm dừng ngày cưới để chị tìm cách thuyết phục cha mẹ cùng những người thân trong gia đình.
Phải mất gần hai tháng kiên trì, cuối cùng ông bà cũng chịu gật đầu nhưng ra điều kiện là không được để cho bà con họ hàng biết công việc con rể đang làm. Cưới xong được một thời gian thì đến lượt một số người dân xung quanh do không hiểu chuyện đã tung tin đồn không hay về công việc của anh.
Chỉ đến khi một gia đình trong khu phố có người chết không rõ nguyên nhân, anh cùng đồng đội sau khi mổ tử thi đã xác định nguyên nhân dẫn đến tử vong do vật cứng tác động từ bên ngoài và từ kết quả này, cơ quan điều tra đã bắt được hung thủ thì một số bà con mới thay đổi suy nghĩ, quay sang yêu quý anh cùng công việc mà bấy lâu nay họ chưa hiểu. Cũng kể từ đó những người thân trong gia đình bên vợ cảm thấy yên tâm và rất tự hào về công việc của anh.
Cũng theo chia sẻ của Đại úy - bác sỹ Nguyễn Châu Vinh, việc thực hiện giải phẫu tử thi để giám định pháp y là không hề đơn giản. Đa phần khi được yêu cầu làm giám định pháp y thì thân nhân của người quá cố thường không chấp nhận, họ cho rằng người thân của họ đã chết thì phải để nguyên vẹn chứ mổ xẻ thì gia đình sau này sẽ không được may mắn.
 |
| Các chiến sĩ Phòng PC 54, Công an TP Hồ chí Minh tiến hành thu giữ mẫu vật một vụ án. |
Chính vì vậy mà trước khi thực hiện những ca giải phẫu, cán bộ chiến sỹ trong đơn vị phải dành nhiều giờ trực tiếp giải thích, vận động để những người này hiểu, tạo điều kiện cho anh em hoàn tất công việc. Cũng có những vụ bắt buộc phải thực hiện giải phẫu tử thi để phục vụ cho công tác điều tra vụ án nghiêm trọng, cánh bác sỹ pháp y phải đối mặt với rất nhiều thách thức không hề nhỏ, bởi thân nhân gia đình người quá cố thường tập trung đông người để la mắng, chửi bới, thậm chí có trường hợp quá khích đã dùng gạch, đá ném vào nơi tiến hành giải phẫu tử thi hoặc dùng gậy gộc đứng chặn đường hăm dọa những cán bộ chiến sỹ đang thực hiện nhiệm vụ.
Để có thể bảo đảm an toàn, những người làm nhiệm vụ buộc lòng phải gọi điện thoại đề nghị lực lượng Cảnh sát phản ứng nhanh (113) hoặc Công an phường sở tại đến can thiệp, giải tỏa. Có lần anh đi làm nhiệm vụ hai ba ngày liền, đến khi về nhà, đứa con nhỏ chạy đến định ôm chầm lấy cha, mặc dù rất muốn dang tay ôm con vào lòng để hôn cho thỏa nỗi nhớ nhưng do vẫn còn cảm giác mùi hôi hám của tử thi ngấm vào quần áo, anh đành phải né sang một bên rồi chạy thẳng vào nhà tắm dội nước, chà xà bông cho thật kỹ rồi mới dám ra ngoài...
Những lần như thế, vợ anh lại nước mắt lưng tròng kéo anh ra phòng khách, vừa động viên an ủi, vừa dọn những món ăn ngon mà chị đã làm sẵn trước đó tiếp cho chồng để lấy lại sức sau những ngày làm việc vất vả.
Vụ khai quật để giám định tử thi vào cuối năm 2006 cũng là ca đáng nhớ. Lúc đầu gia đình cứ nghĩ nạn nhân do đi ăn nhậu về bị trúng gió rồi chết chứ không có nghi ngờ gì. Tuy nhiên khi cơ quan Cảnh sát điều tra Công an huyện Củ Chi vào cuộc thì phát hiện có nhiều mâu thuẫn trong việc nạn nhân bị tử vong. Nhất là khi một số người cùng nhậu trong quán với nạn nhân xác nhận trong bữa tiệc, nạn nhân đã có mâu thuẫn, cự cãi với một nhóm người khác trước khi ra về.
Từ những lời khai này, cơ quan điều tra đã yêu cầu giám định pháp y để tìm hiểu rõ nguyên nhân nhưng nạn nhân đã chết và gia đình đã tổ chức an táng trước đó nhiều ngày. Để thực hiện được việc giám định, anh cùng đồng đội phải làm công tác tư tưởng để thân nhân của người quá cố đồng ý cho tiến hành khai quật mộ. Hôm ấy là buổi sáng một ngày cuối tháng 4, thời tiết nắng nóng ở Nam bộ cứ liên tục cuộn mùi hôi thối của tử thi đã bị phân hủy gần hết táp vào người, vào mặt khiến cho một số bác sỹ pháp y bị nôn mửa, thậm chí có bác sỹ trẻ mới vào nghề bị choáng phải đưa ra khỏi khu vực để tiến hành hồi sức.
Tuy nhiên, với quyết tâm phải tìm ra nguyên nhân dẫn đến tử vong phục vụ công tác điều tra và cũng để cho thân nhân của người quá cố hiểu rõ hơn về cái chết của người nhà, Thượng tá - bác sỹ Trần Thành Định - Phó trưởng Phòng PC54 đã liên tục động viên tư tưởng anh em rồi xắn tay áo cùng anh em trực tiếp thực hiện việc giải phẫu tử thi.
Trải qua hơn một giờ cuối cùng các bác sỹ đã phát hiện nạn nhân tử vong không phải do trúng gió như gia đình nghĩ mà bị vật cứng tác động từ bên ngoài làm cho nạn nhân bị rạn nứt xương sọ gây tụ máu dẫn đến tử vong.
Cũng từ kết quả giám định này mà ngay trong ngày hôm ấy, cán bộ chiến sỹ Đội Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự xã hội Công an huyện Củ Chi đã mời đối tượng nghi vấn lên làm việc và đến cuối ngày thì đối tượng khai nhận đã trực tiếp gây ra cái chết của nạn nhân.
Nút thắt của vụ án đã được tháo gỡ, hung thủ gây án đã phải ra trước vành móng ngựa để chịu trách nhiệm trước pháp luật, cơ quan điều tra cũng thở phào nhẹ nhõm vì đã trả lại sự rõ ràng, minh bạch cho nạn nhân.
Nhưng mãn nguyện nhất vẫn là thân nhân trong gia đình nạn nhân bởi họ đã thấu hiểu được nguyên nhân của vụ việc, và đặc biệt là hung thủ gây ra cái chết cho người thân của họ đã phải đền tội.
