“Tư lệnh ngành” trả lời chưa thật thuyết phục

Nhiều vấn đề "nóng", bức xúc đã được đặt ra trong phiên chất vấn ngày hôm qua 10/6 đối với Bộ trưởng Bộ Tài chính Vũ Văn Ninh và Bộ trưởng Bộ GTVT Hồ Nghĩa Dũng, nhưng lại không "căng" như dự kiến do đa số vấn đề chất vấn được đưa ra khá rời rạc, cùng đó là những câu hỏi cũng như trả lời khá dài và hơi thiếu lửa...

Siêu lương ở SCIC vẫn "nóng"

Là người đầu tiên nêu chất vấn trực tiếp tới Bộ trưởng Vũ Văn Ninh, đại biểu Nguyễn Minh Thuyết, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hoá, giáo dục thanh niên, thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội đặt câu hỏi: "Tôi nghe nói Bộ trưởng đang kiêm nhiệm Chủ tịch Hội đồng Quản trị SCIC (Tổng Công ty Quản lý và Phát triển vốn Nhà nước-PV), có đúng không? Trên thế giới có nơi nào làm thế không?". "Đúng là tôi đang kiêm, SCIC là một tổng công ty đặc thù, đang tiếp nhận quản lý khoảng 911 doanh nghiệp Nhà nước, nhưng mới chiếm có 1,8% số vốn Nhà nước (7.000 tỷ đồng); phần còn lại thuộc sự quản lý của các tập đoàn, tổng công ty. Do là mô hình quản lý mới nên Bộ trưởng Bộ Tài chính được Thủ tướng giao kiêm nhiệm Chủ tịch Hội đồng Quản trị. Trên thế giới cũng có mô hình này và do Thủ tướng làm Chủ tịch Hội đồng Quản trị" - Bộ trưởng Vũ Văn Ninh bình tĩnh trả lời.

Trước chất vấn về mức lương và thu nhập được cho là quá cao của lãnh đạo SCIC, Bộ trưởng Ninh giải thích rằng dư luận hiểu chưa rõ về thu nhập và tiền lương của lãnh đạo SCIC, vì nhiều khoản là thu nhập chứ không phải là lương như tiền đồng phục, khoán điện thoại, tiền ăn trưa… "Dư luận không quan tâm nhất đến lương là bao nhiêu, mà là thực hiện tính lương như thế nào, có đúng các quy định không. Tại sao có tập đoàn, tổng công ty Nhà nước lỗ hàng nghìn tỷ đồng mà vẫn trả lương người đứng đầu 5 tỷ đồng một năm?" - đại biểu Nguyễn Minh Thuyết tiếp tục xoáy vào vấn đề lương. "Chúng tôi không phải cơ quan duyệt lương mà chỉ tham gia với các bộ về chỉ tiêu doanh thu, chỉ tiêu lợi nhuận, chỉ tiêu nộp ngân sách để làm căn cứ tiền lương, xác định theo doanh thu và cấp bậc" - câu trả lời này của người đứng đầu ngành tài chính có vẻ không thật thuyết phục đại biểu Thuyết và nhiều đại biểu khác.

Tiến sĩ Trần Du Lịch đứng dậy: "Tôi đồng tình quan điểm các doanh nghiệp Nhà nước, kể cả SCIC vấn đề thu nhập nếu làm ra lợi nhuận thật sự cho đất nước và hưởng thu nhập tương xứng chúng tôi đồng tình, không có gì cả. Nhưng ở SCIC người ta thắc mắc thu nhập đó cái nào là cái anh tạo ra. Còn vườn cây ta trồng sẵn rồi, bây giờ hái quả, anh ngồi anh nhặt quả, anh chưa làm gì cả thì cái nào rõ ràng đây". Bộ trưởng Vũ Văn Ninh hứa tới đây sẽ hạch toán rành mạch hơn, để rõ ràng những vấn đề này ra.

"Chốt" lại nội dung chất vấn này, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Phú Trọng nhấn mạnh: "Ở đây cũng không phải là vấn đề lương. Vấn đề là tổng thu nhập như thế có hợp lý không và Bộ trưởng cũng thấy có những điểm chưa hợp lý. Mặc dù ở đây có đặc thù, nhưng đặc thù đến mức độ nào là phải. Nếu bảo là theo pháp luật thì với tư cách là Bộ quản lý, Bộ tham mưu cho Chính phủ, là tư lệnh ngành thì đề xuất những việc gì. Trong điều kiện của chúng ta như thế này, tôi cảm thấy dư luận, người dân nếu chỉ nghe tổng thu nhập như thế là chưa đồng tình".

Chủ tịch Quốc hội cho rằng, có lẽ Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Sinh Hùng "đăng đàn" trong phiên chất vấn ngày 12/6 sẽ làm rõ thêm vấn đề này.

Ngân hàng đã “chia lửa” hay ép doanh nghiệp?

Các chất vấn đối với Bộ trưởng Tài chính cho thấy nợ công vẫn là lo lắng hàng đầu của đại biểu Quốc hội khi những siêu dự án liên tiếp được trình ra. Theo báo cáo của Bộ trưởng Vũ Văn Ninh đầu phiên họp sáng qua 10/6, thì nợ quốc gia của Việt Nam đến 31/12/2009 chiếm 38,9% GDP; nợ Chính phủ chiếm 41,9% GDP, trong đó nợ trong nước chiếm 41,2%, nợ nước ngoài chiếm 58,8%.

Dù thế, đại biểu Ngô Văn Minh vẫn cho rằng, những con số này chưa bao quát hết tình hình nợ công của Việt Nam . "Đừng để nhân dân quá lo lắng như việc vay thêm đầu tư đường sắt cao tốc như hiện nay" - đại biểu bày tỏ. "Tôi không giấu nợ vì nếu vỡ nợ thì Bộ Tài chính chịu trách nhiệm đầu tiên" - Bộ trưởng Vũ Văn Ninh phân bua và khẳng đinh: "Đến nay không có khoản nợ nào đến hạn mà không trả được, không có nợ quá hạn và nợ xấu".

Cũng liên quan đến nguồn vốn nhưng là vốn dành cho DN, đại biểu Phạm Xuân Thường cho rằng năm 2009 một số DN có nguy cơ phá sản nhưng các ngân hàng lại lãi cực lớn. "Ngân hàng lãi ít nhất là 2.300 tỷ bằng 26%, lãi nhiều nhất 5.004 tỷ bằng 54%, cử tri cho rằng chính các ngân hàng đua nhau tăng lãi suất cho vay tới 19, 20%/năm, đẩy các doanh nghiệp vào khó khăn để buộc Chính phủ phải đưa ra gói kích cầu hỗ trợ lãi suất cho các doanh nghiệp. Phần lớn số tiền Chính phủ hỗ trợ rơi vào các ngân hàng và lý do buộc các ngân hàng phải tăng lãi suất cho vay là không chính đáng, Bộ trưởng thấy cử tri nêu có đúng không?". Trước chất vấn này, Bộ trưởng Vũ Văn Ninh cho biết, với vai trò của mình Bộ Tài chính cũng có kiểm tra các báo cáo, nhưng không đi quá sâu. Và Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Nguyễn Văn Giàu đã được mời "chia lửa".

Thống đốc Nguyễn Văn Giàu khẳng định: Ngân hàng đã chia sẻ khó khăn với DN theo đúng chỉ đạo. Ông cho biết, năm 2009 nhiều ngân hàng không tăng phần lợi nhuận so với năm 2008, một số ngân hàng có tăng, một số ngân hàng lại giảm. "Tổng thể thì lợi nhuận của các ngân hàng thương mại năm 2009 là 29.321 tỷ, tăng 55%", tuy nhiên, Thống đốc Nguyễn Văn Giàu lý giải nguyên nhân chính là do tổng tài sản hoạt động của các ngân hàng tăng lên 36%, trong đó phần vốn chủ sở hữu của các ngân hàng thương mại tăng 33%.

Tàu Hoa Sen 1000 tỉ đồng không hiệu quả, chỉ Vinashin chịu trách nhiệm?

Phiên họp buổi chiều 10/6, Bộ trưởng Bộ GTVT Hồ Nghĩa Dũng đã "đối mặt" với chất vấn của 17 vị đại biểu Quốc hội, chủ yếu xoay quanh những vấn đề về triển khai hạ tầng giao thông, đầu tư đường,…

Trả lời chất vấn của đại biểu Vũ Quang Hải (Hưng Yên) về hiệu quả "âm" từ việc mua tàu Hoa Sen 1000 tỉ đồng của Vinashin. "Ngành GTVT có trách nhiệm gì trong việc này?". Bộ trưởng Hồ Nghĩa Dũng khẳng định việc Tập đoàn Vinashin mua con tàu này là phù hợp với quy hoạch phát triển vận tải hàng hải, nhưng sau khi mua tàu, Vinashin đã gặp rủi ro về tài chính cũng như thị phần hàng hải của quốc tế nói chung trong thời điểm đó giảm mạnh. "Bản thân DN chưa tính hết những yếu tố kết nối về vận tải hàng hải như các cảng, kết nối với đường bộ như thế nào,… Tàu đã hoạt động không hiệu quả, nhưng đây là phương án làm ăn của một DN do HĐQT quyết định nên họ chịu trách nhiệm. Còn Bộ GTVT quản lý về chuyên ngành kỹ thuật, nên không quyết định việc này".

Bộ trưởng cũng cho biết, sau khi nghe thông tin về thực trạng và biết DN định đầu tư tiếp thì Bộ GTVT đã có can thiệp. Được biết, DN cũng đang có những phương án khai thác tiếp. Bộ trưởng Hồ Nghĩa Dũng cũng khẳng định về công nghiệp đóng tàu, Vinashin đang làm hiệu quả và ngày càng làm chủ công nghệ, nhưng việc triển khai đầu tư mở rộng lại vượt quá năng lực tài chính của Vinashin. Bộ GTVT và các bộ, ngành liên quan đã có những biện pháp buộc Tập đoàn này phải "co" lại hoạt động đầu tư cho phù hợp với khả năng tài chính, tập trung vào ngành nghề chủ chốt của mình.

Sẽ không tiếp tục "vừa đá bóng, vừa thổi còi"

"Thời gian qua có rất nhiều vấn đề về chất lượng của các công trình giao thông; nhiều dự án triển khai chậm, khi đưa vào khai thác thì xuống cấp nhanh,… nguyên nhân nào? Trách nhiệm của ai? Và giải pháp tới đây là gì thưa Bộ trưởng?" - Trả lời chất vấn của đại biểu Vũ Hồng Anh (Hà Nội), Bộ trưởng Hồ Nghĩa Dũng thừa nhận có thực trạng này và lý giải có nhiều nguyên nhân, có thể là do thiết kế, do năng lực nhà thầu, do trình độ quản lý hoặc do giám sát còn nhiều hạn chế. Cũng theo Bộ trưởng Hồ Nghĩa Dũng, ở các dự án ODA thì vai trò tư vấn giám sát là theo thông lệ quốc tế, còn dự án vốn trong nước thì vai trò giám sát có hạn chế nên không phát hiện kịp những hư hỏng, vấn đề trong quá trình thực hiện, khiến chất lượng công trình không đảm bảo.

Về giải pháp, người đứng đầu ngành GTVT cho biết hiện nay đã triệt để phân cấp chủ đầu tư dự án cho các Tổng công ty và địa phương. "Bộ sẽ tập trung hơn nữa trong quản lý nhà nước, hạn chế tối đa vừa ra quyết định đầu tư vừa làm chủ đầu tư. Bộ sẽ tập trung vào thể chế chính sách đối với công trình xây dựng, đồng thời giám sát đầu tư, nhằm hạn chế sự thiếu minh bạch ở các công trình, dự án. Đồng thời, nâng cao chất lượng các đơn vị tư vấn giám sát".

Phiên chất vấn dành cho Bộ trưởng Hồ Nghĩa Dũng khép lại vào cuối chiều sau khi ông phải trả lời nhiều câu chất vấn khá rời rạc liên quan đến việc đầu tư hạ tầng giao thông trên cả nước, về tình hình kinh doanh không khả  quan của các doanh  nghiệp trong  ngành  giao thông… Kết thúc phần chất vấn dành cho Bộ trưởng GTVT, Chủ tịch QH Nguyễn Phú Trọng đánh giá Bộ trưởng đã trả lời khá gọn và vào trọng tâm các chất vấn, cũng như thẳng thắn nhận khuyết điểm và đưa ra lời hứa sẽ sớm giải quyết những vấn đề đang tồn tại. Hôm nay 11/6 Quốc hội tiếp tục chất vấn thành viên Chính phủ.