Khi tham gia các lễ hội văn hóa của người Mường hay có dịp thăm Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đồng Mô, Sơn Tây, Hà Nội) hay đến Bảo tàng Không gian văn hóa Mường ở TP Hòa Bình… du khách sẽ ngạc nhiên trước lịch thiên văn được khắc trên những thanh tre công phu và bắt mắt có từ hàng trăm năm trước, để lại nhiều ấn tượng.
Ngày 18/1, tại Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam đã diễn ra chương trình “Trải nghiệm Tết truyền thống” với sự tham gia của các nghệ nhân dân gian đến từ Hoà Bình, Hà Nội và đông đảo học sinh, sinh viên trên địa bàn Hà Nội.
Trải qua chiều dài lịch sử, người Mường nói chung, người Mường Hòa Bình nói riêng cùng cả nước Việt Nam đoàn kết chống giặc ngoại xâm, bảo vệ và xây dựng quê hương, đất nước. Tuy nhiên đến nay lịch sử và văn học trung đại, cận đại của người Mường Hòa Bình rất mỏng (thời trung đại gần như không có gì thể hiện bằng văn bản).
Tính cộng đồng rất cao của người Mường thể hiện trên nhiều lĩnh vực. Những dịp Tết đến, xuân về, tinh thần ấy như là sự sâu thẳm của tâm linh và rạng rỡ nụ cười.
Tại thôn 4 xóm Hòa Trúc, xã Hòa Thạch, Quốc Oai, Hà Nội đang tọa lạc một ngôi đền mang tên Đền thờ Trúc Đóng (Trúc Đóng tên cổ của Hòa Trúc hiện nay). Khởi thủy ngôi đền được dựng từ những năm 80 của thế kỷ 19 và đã thờ sống ông Đinh Công Xuân - một người Mường Hòa Bình…
Nhìn những hiện vật trong bộ sưu tập của thầy Mo Mường Bùi Văn Minh, chúng tôi mường tượng thấy thấp thoáng ẩn hiện một giai đoạn lịch sử trải dài hàng vạn năm của người Mường.
Làng Bất Mê của xã Thành Công huyện Thạch Thành (Thanh Hóa) được biết đến với cái nôi lịch sử của người Mường. Hiện trong làng vẫn còn giữ được rất nhiều các phong tục tập quán của dân tộc như nàng dâu nhà họ Bùi mặc áo tang màu đỏ "quạt ma" cho người chết, tục làm vía, tục thờ cúng thần đất…
