#Bà Chúa Thơ Nôm

Có thể nói nhà báo, nhà thơ Nghiêm Thị Hằng là người có duyên lạ với "Bà chúa thơ Nôm" - nữ sĩ Hồ Xuân Hương. Chị vừa mới in xong cuốn "Giải mã bí ẩn nữ sĩ Hồ Xuân Hương" (2021) gây tiếng vang trên văn đàn; tiếp theo là người dẫn chuyện trong  2 tập phim tài liệu về Hồ Xuân Hương do Đài Truyền hình Vĩnh Long thực hiện nhân dịp UNESCO vinh danh bà Danh nhân văn hoá. Và gần đây là tiểu thuyết lịch sử "Hồ Xuân Hương tiếng vọng" do NXB Văn học ấn hành cuối năm 2022.

Là công trình nghiên cứu của PGS.TS Vũ Nho dựa trên nguồn tư liệu mới, cuốn sách dày 440 trang khổ 14.5 x 20.5, gồm hai phần (Cuộc đời nữ sĩ Hồ Xuân Hương, Thơ Hồ Xuân Hương) và một Phụ lục (Một số nghiên cứu về Hồ Xuân Hương).

Xuân Hương có thể hiểu là hương vị mùa xuân. Phải chăng hiểu như vậy mà trong thế giới nghệ thuật thơ của mình, Bà Chúa thơ Nôm hay nói về mùa xuân “êm ái” - mùa lễ hội, mùa tình yêu, là miền Cực Lạc... Đấy cũng là quan niệm chung của nhân loại về mùa xuân. Thế nên khi thơ Xuân Hương ra với quốc tế người ta liền thấy đây là một đẳng cấp thế giới (a world - class poet). Bà “chính hiệu” là một “Bồ Tát” (Bodhisattva) – người kiến tạo nên cả một thế giới Cực Lạc bằng thơ!  

Thiếp đang mắc nước xe lồng.
Nước pháo đã nổ đùng ra chiếu.
Chàng bảo chịu, thiếp rằng chẳng chịu.
Thua thì thua quyết níu lấy con.

Hồ Xuân Hương được coi là “bà chúa thơ Nôm” Việt Nam sống ở giai đoạn cuối thế kỉ XVIII, đầu thế kỷ XIX (1772- 1822). Cuộc đời và sự nghiệp thơ của bà là câu chuyện mang đầy màu sắc ám ảnh cho kiếp hồng nhan làm lẽ: “Chém cha cái kiếp lấy chồng chung/ Kẻ đắp chăn bông kẻ lạnh lùng/ Năm thì mười hoạ hay chăng chớ/ Một tháng đôi lần có cũng không”.

Mới đây, tôi có dịp ngồi uống café trên thềm phố cổ Bát Đàn với họa sĩ Bùi Thanh Phương, con trai cố danh họa Bùi Xuân Phái. Ông Phương có lẽ là một kho tư liệu sống về cụ Phái và cuốn sách "Họa sĩ Bùi Xuân Phái trong mắt con trai" do ông xuất bản vừa qua là một tập hợp đầy đủ nhất về cuộc đời của cố danh họa nổi tiếng đã gắn tên tuổi mình với phố cổ Hà Nội.