Chiều 15/7, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước, Bộ Nội vụ cho biết, trưng bày tài liệu lưu trữ và kỷ vật của cán bộ đi B "Thanh xuân gửi lại" chính thức phục vụ công chúng từ ngày 17/7 tại Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước, số 12 Đào Tấn, phường Giảng Võ, TP Hà Nội.
Không gian trưng bày gồm 3 phần. Trong phần 1 chủ đề “Ký ức đi B” giới thiệu hơn 100 tài liệu, hình ảnh và kỷ vật gốc quý giá. Trưng bày đưa công chúng trở về một giai đoạn lịch sử hào hùng của dân tộc qua những lá đơn tình nguyện, những cuốn nhật ký thấm đẫm lý tưởng cách mạng, những bức thư, bức ảnh gia đình và những kỷ vật được các cán bộ đi B mang theo hoặc gửi lại trước ngày lên đường.
Bên cạnh khối tài liệu đang được bảo quản tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia III và nhiều tư liệu quý do các gia đình, cá nhân hiến tặng, trưng bày còn giới thiệu một số hình ảnh, tài liệu tiêu biểu khai thác từ nguồn tư liệu của Trung tâm Việt Nam và Lưu trữ, Đại học Công nghệ Texas (Hoa Kỳ), góp phần làm phong phú thêm bức tranh lịch sử về cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.
Trưng bày giới thiệu hồ sơ, kỷ vật của nhiều tên tuổi lớn đã đi vào lịch sử văn hóa, nghệ thuật nước nhà như Nguyễn Khoa Điềm, Nguyễn Quang Sáng, Phan Huỳnh Điểu, Đặng Thùy Trâm, Ca Lê Hiến (Lê Anh Xuân), Dương Thị Xuân Quý... Qua đó góp phần tái hiện chân thực những cống hiến, hy sinh và lý tưởng cách mạng của một thế hệ đã hiến dâng tuổi thanh xuân cho Tổ quốc.
Phần 2 của trưng bày giới thiệu những kết quả bước đầu của Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin; đồng thời giới thiệu những đóng góp của tài liệu lưu trữ trong việc phục vụ công tác xác minh thông tin và thực hiện chính sách đối với người có công với cách mạng.
Bằng việc miệt mài khai thác, chắp nối từng dòng thông tin từ những cuốn sổ cũ, những trang tài liệu ố vàng, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước đã phối hợp nhịp nhàng với các cơ quan chức năng để xác minh thông tin liệt sĩ, tìm kiếm thân nhân và trao trả kỷ vật. Tài liệu lưu trữ lúc này không còn là những tờ giấy vô tri, mà trở thành chiếc cầu nối thiêng liêng đưa các anh hùng trở về trong vòng tay gia đình.
Phần 3 “Tra cứu hồ sơ đi B” là không gian để công chúng có thể trực tiếp tra cứu hồ sơ cán bộ đi B đang được bảo quản tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia III thông qua hệ thống tra cứu điện tử. Hoạt động này góp phần tạo thuận lợi cho thân nhân liệt sĩ, người có công với cách mạng và các nhà nghiên cứu trong việc tiếp cận tài liệu lưu trữ, phục vụ giải quyết chế độ, chính sách, tìm kiếm thông tin về người thân và nghiên cứu lịch sử, đồng thời khẳng định vai trò của chuyển đổi số trong phát huy giá trị tài liệu lưu trữ phục vụ xã hội.
Trưng bày “Thanh xuân gửi lại” do Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước tổ chức nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026). Đây không chỉ là một hoạt động nghiệp vụ mà còn là lời tri ân sâu sắc gửi đến một thế hệ đã hiến dâng thanh xuân cho Tổ quốc, khẳng định giá trị thiêng liêng của tài liệu lưu trữ trong việc gìn giữ ký ức dân tộc và đền ơn đáp nghĩa.
Những tài liệu, hồ sơ và kỷ vật được giới thiệu tại trưng bày là những chứng tích lịch sử chân thực, góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, bồi đắp đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", "Đền ơn đáp nghĩa" và lan tỏa những giá trị nhân văn của công tác lưu trữ trong đời sống hôm nay.
Hơn 72.000 hồ sơ, kỷ vật của cán bộ đi B đang được gìn giữ tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia III
Theo Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước, trong những năm kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, trước yêu cầu cấp bách của cách mạng miền Nam, hàng vạn cán bộ đi B đã âm thầm vượt Trường Sơn vào chiến trường công tác và chiến đấu. Trước khi lên đường, để bảo đảm yêu cầu tuyệt đối bí mật, các cán bộ đi B đã gửi lại toàn bộ hồ sơ cá nhân, giấy tờ tùy thân và kỷ vật tại Ủy ban Thống nhất của Chính phủ.
Hiện nay, hơn 72.000 hồ sơ, kỷ vật của cán bộ đi B thuộc 89 tỉnh, thành phố (theo địa giới hành chính các thời kỳ giai đoạn 1945 - 1975) đang được gìn giữ tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia III.
Khối tài liệu đặc biệt này bao gồm: hồ sơ cán bộ, đơn tình nguyện, thư từ, nhật ký, ảnh gia đình, thẻ Đảng, sổ Đoàn, huân chương, huy chương, giấy khen, bằng khen cùng nhiều giấy tờ và tài sản cá nhân khác.
Trong nhiều năm qua, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước đang đẩy mạnh số hóa khối hồ sơ cán bộ đi B, xây dựng cơ sở dữ liệu và hệ thống tra cứu trực tuyến. Cục đã phối hợp chặt chẽ với các địa phương rà soát, chuyển giao danh mục và bản sao hồ sơ phục vụ công tác xác minh thân nhân, giải quyết chế độ chính sách. Tuy nhiên, vì nhiều lý do, đến nay vẫn còn nhiều gia đình, nhiều người con, người cháu của cán bộ đi B chưa hề biết rằng hồ sơ, kỷ vật của người thân mình vẫn đang được gìn giữ tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia III.
