Tin xấu ngày cuối năm
Từ nhiều năm nay, Trại giam Hồng Ca có một thành tích mà rất nhiều trại giam trong cả nước không làm được, đó là chưa để cho bất cứ trường hợp phạm nhân trốn trại nào đào thoát thành công. Đó là công sức và nỗ lực của tập thể Ban Giám thị, cán bộ và chiến sĩ của trại. Về công tác tại Trại giam Hồng Ca suốt từ năm 1996 đến nay, đã có 16 năm gắn bó với công việc của một trinh sát trại giam, điều mà Thiếu tá Vũ Hợp Thành nhớ nhất trong quãng đời sự nghiệp của một người chiến sĩ Công an là những lần truy bắt phạm nhân trốn trại gian khổ, vất vả và đầy những nguy hiểm.
Thiếu tá Vũ Hợp Thành (Đội phó Đội trinh sát trại Hồng Ca) tâm sự: “Theo kinh nghiệm của một người lính trinh sát, tôi nhận thấy rằng phạm nhân thường có xu hướng trốn trại vào những dịp cuối năm hay những dịp đơn vị trại tổ chức tổng kết liên hoan. Những đối tượng này cho rằng thời điểm đó các cán bộ trại sẽ mất cảnh giác hơn. Vì thế mà không ít những vụ trốn trại xảy ra vào những dịp cuối năm, khiến anh em trinh sát phải vất vả truy bắt trong những ngày tết cận kề. Nhưng chúng tôi xác định đó là nhiệm vụ của một người lính trinh sát, bất cứ lúc nào có việc cần, là lập tức lên đường, không kể mưa gió, đêm ngày, ngày tết hay ngày thường”.
Kỷ niệm đặc biệt nhất mà Thiếu tá Vũ Hợp Thành trải qua chính là vụ truy bắt tên tù trốn trại Đàm Tuấn Nguyên vào cuối năm 2009. Đó là vụ trốn tù khiến các trinh sát trại giam Hồng Ca phải vất vả nhất trong nhiều năm trở lại đây.
Đúng buổi trưa ngày 31/12/2009, ngày cuối cùng của năm, cán bộ Trại giam Hồng Ca làm một buổi liên hoan tổng kết cuối năm. Giữa bữa liên hoan trưa, đồng chí giám thị nâng ly chúc mừng cán bộ toàn đơn vị vì: “Năm nay ngoài việc đảm bảo tốt công tác cải tạo, giáo dục phạm nhân, trại Hồng Ca cũng đảm bảo việc canh giữ phạm nhân, không xảy ra bất cứ trường hợp trốn trại nào”. Nhưng vừa dứt lời thì cũng là lúc một chiến sĩ bảo vệ vào thông báo về việc tên Đàm Tuấn Nguyên, tranh thủ lúc cán bộ sơ hở đã trốn khỏi trại giam ngay trước giờ lấy cơm trưa của phạm nhân. Khi vụ việc được phát hiện, Đàm Tuấn Nguyên đã trốn khỏi trại giam 2 tiếng đồng hồ.
Không muốn để bữa tiệc liên hoan cuối năm mất vui, Thiếu tá Thành cùng các trinh sát trại giam rỉ tai nhau rồi lặng lẽ ra ngoài, bắt đầu việc truy bắt nóng tên Đàm Tuấn Nguyên quanh khu vực trại, lòng buồn bã vì đến tận ngày cuối cùng của năm lại xảy ra một sự cố đáng tiếc như thế. Sau nửa ngày truy bắt không có kết quả, các mũi trinh sát đã tỏa đi khắp nơi, xác định sẽ phải lùng bắt tên này lâu dài.
Đàm Tuấn Nguyên có hộ khẩu thường trú ở thành phố Lào Cai. Bố mẹ hắn đều là những người tử tế, làm ăn lương thiện. Thời đi học, dù học không giỏi, Đàm Tuấn Nguyên cũng là một học sinh ngoan ngoãn, được thầy cô bạn bè quý mến. Đàm Tuấn Nguyên có vẻ ngoài rất đẹp mã, nên hắn được rất nhiều bạn gái quý mến. Không chỉ thế, hắn còn có tài ăn nói mà như Thiếu tá Thành miêu tả thì đến con kiến trong lỗ cũng phải chui ra”.
Trước khi phạm tội và bị bắt giam, Đàm Tuấn Nguyên đã từng có người yêu ở Yên Bái. Nhưng sau này, Đàm Tuấn Nguyên càng trở nên tha hóa, biến chất. Hắn chơi với những bạn bè xấu, kết bè với những kẻ có tiền án tiền sự trên địa bản tỉnh Lào Cai. Dần dần, hắn không còn chịu tu chí học hành, làm ăn, ngày ngày chỉ nghĩ đến việc ăn chơi đàn đúm và kiếm tiền bất chính. Người bạn gái của hắn cũng vì phát hiện ra bản chất xấu xa của hắn nên đã kiên quyết đòi chia tay.
Năm 2007, Đàm Tuấn Nguyên gây ra hai vụ cướp và bị đưa về cải tạo tại Trại giam Hồng Ca, với mức án 3 năm tù giam. Dù thời gian thụ án ngắn, nhưng Đàm Tuấn Nguyên là một “con ngựa bất kham”, không chịu ngồi yên. Với hắn, việc ở tù, dù ngắn đến mấy, cũng là một sự đày ải không chịu đựng được. Chính vì thế trong đầu tên này luôn ấp ủ kế hoạch trốn trại. Trong thời gian cải tạo ở Trại giam Hồng Ca, Đàm Tuấn Nguyên đã từng trốn trại một lần nhưng bị bắt trở lại sau đó một tiếng đồng hồ. Hắn bị phạt thêm mấy năm tù, bị quản thúc một thời gian.
Sau vụ trốn trại bất thành đó, Nguyên tỏ ra ngoan ngoãn chấp hành kỷ luật của trại để che mắt cán bộ và âm mưu thực hiện một vụ trốn thứ hai. Ngày cuối năm 2009, phát hiện thấy cán bộ trại giam có chút sơ hở, Nguyên đã nhanh chân lỉnh ra ngoài, trốn thoát.
Sau khi Đàm Tuấn Nguyên trốn, Thiếu tá Vũ Hợp Thành và các trinh sát trại Hồng Ca đã phải rất vất vả lần theo dấu vết tên này. Bởi gia đình Nguyên có họ hàng rất rộng ở các tỉnh miền Bắc, miền Trung. Mọi mối quan hệ dù là nhỏ nhất của Nguyên cũng được xác minh. Ban đầu, nhận định Nguyên có thể trốn về quê ở Lào Cai rồi tìm đường vượt biên sang Trung Quốc, một nhóm công tác do Thiếu tá Thành đã lập tức lên đường, đón lõng Nguyên ở Lào Cai, đồng thời theo dõi mọi động tĩnh quanh nhà Nguyên. Nhưng trái với nhận định của trinh sát, Nguyên không về Lào Cai. Tìm gặp người yêu cũ của Nguyên, cô này cũng không tiết lộ được thông tin gì về đối tượng.
Bằng những kỹ năng nghiệp vụ, các trinh sát nhận được một nguồn tin Nguyên đã vào Tây Nguyên, trước đó có qua Nghệ An để xin tiền họ hàng. Nhưng kiểm tra địa bàn các tỉnh Tây Nguyên, trinh sát Hồng Ca không phát hiện ra ai mang tên Đàm Tuấn Nguyên.
Đúng lúc mọi việc đang khó khăn, một nguồn tin tin cậy cho biết Nguyên có lấy trộm được một giấy CMND và dùng nó để gửi đơn đi xin việc ở Lâm Đồng. Kiểm tra thông tin của người có tên trong CMND này, trinh sát Hồng Ca biết được người này đang ở Thái Nguyên, hoàn toàn không gửi đơn xin việc ở Lâm Đồng. Một mũi trinh sát được cử vào trong Lâm Đồng, điều tra tin tức của Nguyên. Mất gần 1 tháng bám tin tức ở Lâm Đồng, các trinh sát trại Hồng Ca mới tìm được Nguyên, đang mang một cái tên giả và yêu một cô gái rất xinh đẹp ở Lâm Đồng. Nguyên bị bắt ngay sau đó.
Khi bị bắt, Nguyên thậm chí không nhận ra các cán bộ trại vì ai nấy đều râu ria lờm xờm, mắt trũng sâu do nhiều đêm mất ngủ đi tìm Nguyên. Sau vụ này, Đàm Tuấn Nguyên bị tuyên án 8 năm tù vì tội trốn trại, khiến quãng thời gian thi hành án của hắn tăng thêm mấy lần so với lúc ban đầu.
Bắt được Đàm Tuấn Nguyên vào đúng ngày 23 Tết, Thiếu tá Vũ Hợp Thành cùng các trinh sát trở về trại giam. Nhớ lại những ngày truy bắt Nguyên, Thiếu tá Thành cười hóm hỉnh: “Cũng may mà bắt được Nguyên sớm. Chứ nếu không mấy anh em chúng tôi coi như mất Tết. Tất cả đều đã chuẩn bị tinh thần “đón Tết” trên đường truy nã cả rồi”.
Trinh sát trại giam và chuyện tay không bắt phạm nhân
Trại giam Hồng Ca nằm ở tỉnh vùng cao Yên Bái, nên đặc thù của trại là có rất nhiều phạm nhân người dân tộc thiểu số, trình độ nhận thức còn kém. Đặc biệt trong số đó có những phạm nhân là trùm buôn bán ma túy, nên rất manh động. Năm 1998, trại Hồng Ca xảy ra vụ trốn trại của phạm nhân người Mông Sồng A Páo – đây là đối tượng khiến các trinh sát truy nã gặp nhiều nguy hiểm nhất mới bắt lại được.
Sồng A Páo quê ở Mộc Châu – Sơn La, bị Công an quận Tây Hồ bắt vì buôn ma túy, mức án 18 năm tù. Năm 1998, lợi dụng lúc đi lao động ở ngoài, Páo cắt rừng, trốn khỏi trại giam rồi cứ thế băng rừng về tận Lóng Sập. Ngay khi phát hiện ra Páo trốn, trại Hồng Ca lập tức huy động cán bộ, chiến sĩ truy bắt.
Sau khi trốn trại, Páo trở về bản. Nhưng hắn rất lưu manh. Ban ngày hắn ở trong bản, được người dân bản bao bọc, che giấu. Ban đêm hắn lên rừng, trốn trong hang động. Hắn đi đâu cũng có hai tay cầm súng AK đi bên cạnh bảo vệ. Hắn từng đánh tiếng với cán bộ trại giam: “Cán bộ lên bắt tôi, tôi chết, cán bộ cũng chết”.
Khi truy bắt Sồng A Páo, cán bộ trinh sát tìm được một cơ sở đáng tin cậy. Hôm đó cơ sở mật báo Páo sẽ về nhà mổ lợn ăn. Một kế hoạch bắt Páo được xác lập. Nhưng khi bao vây bản của Páo, trinh sát mới biết trong nhà Páo rất đông người, nếu bắt Páo lúc này có thể đánh động, không những không bắt được Páo mà còn bị người trong bản phản kháng. Lực lượng trinh sát đành phải rút đi.
Thiếu tá Thành kể, hôm đó, trước khi đi bắt Páo, Ban Giám thị “ra chỉ thị” với anh em: “Hôm nay các cậu đi với nhau mà không hoàn thành thì đừng có về nhé” – dẫu biết đó chỉ là lời trêu đùa động viên của Ban Giám thị, nhưng anh em trinh sát ai cũng quyết tâm bắt bằng được Páo, vì tên này là đối tượng tội phạm nguy hiểm, nếu không bắt được sẽ rất có hại cho xã hội.
Khi kế hoạch bao vây nhà Páo và bắt hắn tại bản bị đổ bể, Thiếu tá Thành cùng một trinh sát quyết định lên cái hang nơi Páo lẩn trốn và phục sẵn trong hang, đợi Páo lên hang sẽ bắt. Nhưng tính một nơi, đi một nẻo. Páo là người Mông, vốn quen đi lại đường rừng. Các trinh sát dù dày dạn kinh nghiệm đến mấy cũng không bằng Páo, nên khi Thiếu tá Thành và đồng đội lên tới nơi, thì Páo đã vào trong hang.
Xác định Páo là một tên rất nguy hiểm, lại manh động, có người bảo vệ và có vũ khí, sẵn sàng ăn thua đủ với cán bộ, nên các trinh sát đã điện về xin ý kiến cấp trên cho phép nổ súng tiêu diệt tại chỗ trong trường hợp cần thiết. Nhưng đề nghị này không được chấp nhận. Các trinh sát nhận được lệnh yêu cầu phải bắt sống Páo bằng mọi giá.
Nhận được lệnh của Ban Giám thị, Thiếu tá Thành và anh em trong đội trinh sát quyết định tháo hết đạn trong súng ra, chỉ mang theo lựu đạn hơi cay để khống chế đối tượng. Mất mấy đêm nằm trong rừng, mật phục dọc đường đi của Páo, đội trinh sát của Thiếu tá Thành mới bắt được Páo khi tên này đang trên đường từ dưới nhà lên hang lẩn trốn.
Khi phát hiện ra bị bao vây, hai đối tượng bảo vệ Páo rất manh động, giơ súng lên định bắn trả nhưng đã bị các trinh sát khống chế. Páo thấy động vội chạy nhanh, lao về phía vực tìm cách tẩu thoát nhưng đã bị các anh lao ra áp sắt, tra tay vào còng số 8. Thiếu tá Thành và anh em trinh sát của trại đã bắt được Páo mà không tốn một viên đạn nào. Páo bị bắt vào dịp giáp Tết.
Sau khi bắt được Páo về, nhân dịp cuối năm và để chúc mừng chiến công của các anh em trinh sát, cả Trại giam Hồng Ca đã mở một tiệc liên hoan toàn đơn vị. Thiếu úy Vũ Hợp Thành nói: “Chỉ khi hoàn thành nhiệm vụ, khi chắc chắn những đối tượng trốn trại đã bị bắt trở lại, chúng tôi mới có thể yên tâm ăn một bữa cơm mà cảm thấy ngon miệng”
