Mùa hội, "Nam thiên đệ nhất động" - vùng đất từng đi vào thơ của Chu Mạnh Trinh, Hồ Xuân Hương, Nguyễn Nhược Pháp, Tản Đà và bao thi sĩ khác, dường như không có đêm. Mới 3h sáng, bến Trò đã ý ới khách hành hương đến trên các con đò như những cánh lá trôi trong màn sương bảng lảng.
Và khi màn đêm buông xuống rất lâu, thung sâu vẫn âm vang tiếng chầu văn ngọt lịm, tạo nên khung cảnh thật thi vị. Con đường núi quán hàng ken nhau như phố, trong đêm vẫn rộn rã bước chân người lên động Hương Tích lễ Phật. Bởi thế, mới từ mồng 2 Tết đến nay, đã hơn 20 vạn người đến chùa Hương, dẫu nằm giữa thung sâu, lại cách sông cách núi.
Tìm lại dấu xưa
Sau 2 năm từ Berlin (Đức) trở lại, ông bà Russmann đã không giấu được ngạc nhiên trước sự đổi thay của lễ hội đặc biệt này: "Dường như chùa Hương đã mang một gương mặt mới, khang trang, sạch đẹp hơn. Chúng tôi được đắm mình trong tiếng chuông chùa, tiếng cầu kinh niệm Phật, vốn là nét văn hóa ở đây, mà không bị tiếng loa rao hàng, tiếng nhạc ồn ào làm phiền. Chùa Hương đã hấp dẫn, càng hấp dẫn chúng tôi hơn!". Ấn tượng của ông bà Russmann cũng là của rất nhiều khách hành hương trước những thay đổi tích cực trong mùa hội năm nay.
Mùa hội này, chúng tôi không phải gặp cảnh chèo kéo dọc đường vào chùa. Suốt từ thị trấn Tế Tiêu vào động Hương Tích, có nhiều chốt của lực lượng Công an, vừa phân luồng từ xa, đảm bảo không ùn, ách tắc giao thông, vừa phát hiện và xử lý nghiêm hiện tượng "cò" khách. Du khách cũng biết rõ giá vé đi đò, tham quan vì được ghi đầy đủ trên vé và trên các tấm biển dọc suối Yến.
Khoảng 5.000 con đò chất lượng cao ở bến Yến luôn sẵn sàng đưa khách vào chùa bất cứ lúc nào. Với số tiền 21 tỷ đồng được đầu tư trước mùa hội, cảnh ùn tắc, lộn xộn ở bến Trò - điểm đặt chân đầu tiên của du khách vào đất Phật, đã chấm dứt, do âu thuyền được mở rộng, lát gạch khang trang. Dòng suối Yến vừa được khơi trong, thênh thang cho thuyền, đò qua lại. Con đường dẫn lên chùa Thiên Trù cũng được nâng cấp sạch đẹp để đón khách.
Từ 6h sáng, đã có tiếng loa nhắc nhở các quán hàng sắp xếp biển hiệu gọn gàng, không lấn chiếm lòng đường. Không gian trong lành của chùa Hương đã được trả lại, khi BTC không cho phép quảng cáo, rao bán hàng bằng loa đài ồn ã như trước.
Cụ bà Nguyễn Diệu Lan từ Huế ra lễ Phật, bày tỏ: "Trước đây, việc bày bán thịt thú rừng tràn lan ở đất Phật thật phản cảm. Nay chúng tôi rất mừng khi điều đó đã hết, ngay cả các biển rao bán cũng không có".
Môi trường vốn là nỗi nhức nhối của chùa Hương nhiều năm nay, cũng được giải quyết bằng việc một công ty vệ sinh môi trường quét dọn 2 lần/ngày, cùng với trên 200 thùng rác được bố trí dọc đường từ chùa Thiên Trù lên động Hương Tích.
Các chùa giả nổi tiếng trước đây như "đền Trình", "chùa Giải Oan" v.v… thực sự bị bỏ hoang. Lễ hội chùa Hương giờ cũng không còn cảnh ăn mày quấy quả bước chân du khách, ảnh hưởng đến hình ảnh miền đất văn hóa.
Đặc biệt, đây cũng là địa danh tâm linh hiếm hoi rất ít đồ vàng mã, càng không có cảnh lò hóa vàng cháy đùng đùng ngày đêm như ở nhiều nơi. Các chùa đều ghi: "Không dâng vàng mã, lễ mặn", trên vách đá cửa động Hương Tích cũng ghi: "Không đốt hương nhang, vàng mã".
Thượng tọa Thích Minh Hiền, Phó BTC lễ hội, trụ trì chùa Hương, giải thích: Từ lâu, chùa Hương đã đề nghị khách hành hương không sử dụng vàng mã. Dùng vàng mã để lễ Phật là không đúng giáo lý nhà Phật, mà chỉ do mê tín. Vì vàng mã là để cúng cho người chết ở các gia đình, hoặc cúng ở chùa vào dịp xá tội vong nhân rằm tháng bảy.
Văn hóa lễ hội còn hổng
Đó là nguyên nhân làm vẩn đục sự trong lành ở miền đất thiêng, mặc dù BTC lễ hội đã rất nỗ lực giải quyết những vấn nạn ở chùa Hương, nhằm tạo hình ảnh đẹp về lễ hội này.
Trước hết, xin nói về hiện tượng hàng giả. Dễ dàng nhận thấy không thể có thịt thú rừng ở nơi này, nhưng một số người kinh doanh vẫn cố tình bịp thực khách bằng các danh từ "thịt nai", "thịt cầy". Vì thế, nếu không cảnh giác, du khách sẽ mua phải thịt cầy có nguồn gốc từ… thỏ, thịt nai từ... bê, còn cầy hương từ... chuột, với giá trên trời!.
Tình trạng "chặt chém" vẫn xảy ra, nếu trước khi sử dụng dịch vụ, khách không thỏa thuận trước: sau khi dùng 1 ly cà phê và 1 cốc trà lipton, 2 người bạn tôi đã phải trả tới 75.000 đồng vì "tội" không hỏi giá trước. Không thỏa thuận trước khi lên đò, khách cũng có thể bị ép giá mà chẳng thể kêu ai.
Họ luôn đòi hỏi sự sạch đẹp khi đến lễ hội, nhưng lại chính là người làm ô nhiễm môi trường ở đây. Điều này một lần nữa gióng lên hồi chuông về văn hóa lễ hội của nhiều người.
Việc xử lý rác thải làm Thượng tọa Thích Minh Hiền trăn trở suốt nhiều năm qua: "Trời rét còn đỡ, chứ mấy hôm nữa nắng lên, mùi từ bãi rác dù đã được chôn lấp vẫn bốc lên, ảnh hưởng đến môi trường thanh tịnh của chùa, ảnh hưởng đến sức khỏe của mọi người". Vì thế, một lò đốt rác công nghệ hiện đại để xử lý triệt để rác ở chùa Hương, thiết nghĩ, đã đến lúc được quan tâm, để gìn giữ không gian linh thiêng của vùng văn hóa tâm linh.
Cần có chế tài xử phạt nghiêm minh những vi phạm về hàng giả, môi trường, ATVSTP ở chùa Hương, mới sớm tạo được vẻ đẹp hoàn thiện của lễ hội đặc biệt đang được đề nghị UNESCO công nhận là Di sản văn hóa thế giới.
| Thượng tá Phạm Văn Thanh, Phó trưởng Công an huyện Mỹ Đức, Phó BTC lễ hội cho biết: Công an huyện Mỹ Đức đã sớm tham mưu cho UBND huyện và Công an TP Hà Nội kế hoạch đảm bảo ANTT lễ hội năm nay với nhiều phương án. Vì thế, hơn 20 vạn lượt khách đã đến chùa Hương, nhưng bước đầu, tình hình ANCT-TTATXH ở đây rất tốt. Du khách đến lễ hội đều hài lòng vì được phục vụ chu đáo về phương tiện và nhiều lĩnh vực khác. Nhằm duy trì ổn định TTATXH, năm nay, BTC đã họp với nhân dân địa phương, các hộ kinh doanh, nhất là ở khu vực chợ Thiên Trù, vận động bà con không sử dụng loa tay, tăng âm để rao bán hàng, chỉ BTC sử dụng loa để hướng dẫn du khách đi lại thuận tiện và đã được nhân dân ủng hộ. Vì thế, khu vực chùa Thiên Trù và động Hương Tích đều đảm bảo yên tĩnh. BTC cũng mong muốn du khách cùng tạo nét đẹp văn hóa cho lễ hội chùa Hương bằng ý thức giữ gìn môi trường xanh, sạch đẹp, bởi vẫn có du khách vứt phế thải xuống lòng suối Yến, gây ô nhiễm, hay khu vực Thiên Trù và những nơi khác đều đặt thùng rác, nhưng nhiều du khách vẫn vứt ra ngoài. Đề phòng trộm cắp, móc túi, bà con cần chú ý quản lý hành lý, tránh sơ suất, chính là cùng BTC đảm bảo an toàn cho lễ hội, đáp ứng nhu cầu tâm linh và thưởng ngoạn của du khách. Lễ hội còn kéo dài gần 3 tháng nữa, chúng tôi mong muốn được sự cộng tác của nhân dân địa phương, khách thập phương và quyết tâm của BTC để lễ hội thành công. *Hơn 20 vạn lượt khách dồn về chỉ trong gần 10 ngày, là thử thách rất lớn trong đảm bảo ANTT. Thế nhưng, chỉ có 3 vụ mất cắp nhỏ xảy ra, là nỗ lực không nhỏ của Công an TP Hà Nội và Công an huyện Mỹ Đức. Gần 200 CBCS Công an TP Hà Nội và Công an huyện Mỹ Đức thuộc nhiều lĩnh vực nghiệp vụ: hình sự, môi trường, kinh tế, giao thông v.v… được huy động bảo vệ từ ngày 2 Tết. Để giữ bình yên cho lễ hội, các chiến sĩ Công an phải trực 24/24h, nhất là ở những nơi đông người, tội phạm thường hoạt động. Những đối tượng nghi vấn có mặt tại khu vực đều được nắm bắt kịp thời, nhờ các biện pháp nghiệp vụ, nhờ cả sự cảnh giác và hỗ trợ, tin cậy của người dân. Vì thế, chỉ xuất hiện một lúc vào trưa mồng 8 Tết, Nguyễn Văn Thành, 19 tuổi, đóng giả nhà sư để hành nghề mê tín ở chùa Thiên Trù đã bị lực lượng Công an tóm gọn. Tại lễ hội năm nay cũng hoàn toàn vắng bóng các trò cờ bạc, dù là trá hình. |
| - Vé thăm quan chung cho toàn khu thắng cảnh chùa Hương: 30.000đ/ khách. |
