Tranh cãi việc con trai ông Gaddafi được phóng thích

• Số phận của các con cố Tổng thống Libya Muammar Gaddafi
• Con trai cố Tổng thống Gaddafi bị tuyên tử hình

Bởi gần 2 năm trước (28-7-2015), một tòa án ở Libya đã tuyên án tử hình đối với Saif al-Islam cùng 8 người khác vì "phạm tội ác chiến tranh". Saif al-Islam được coi là "thái tử" của ông Gaddafi, bị bắt ngày 19-11-2011 tại thành phố Zintan khi đang trốn chạy sang nước láng giềng Niger và vừa được thả khỏi nhà tù của các chiến binh địa phương đang kiểm soát Zintan. 

Theo tuyên bố của Tiểu đoàn Abu Bakr al-Siddiq (lực lượng dân quân kiểm soát Zintan, khu vực miền núi phía tây nam Thủ đô Tripoli), Saif al-Islam được thả vào cuối hôm 10-6. Và theo chỉ huy của Tiểu đoàn Abu Bakr al-Siddiq, ông Ajmi al-Atiri cho biết, họ sẽ phát một video để giải thích chi tiết về việc phóng thích này. 

Được biết, Tiểu đoàn Abu Bakr al-Siddiq không hợp tác với Tòa án Tripoli trong việc xét xử Saif al-Islam. Và đây là một trong những nguyên nhân chính dẫn tới vụ phóng thích "thái tử" Saif al-Islam.

Ông Saif al-Islam trước khi bị bắt năm 2011.

Theo giới truyền thông, vì vụ phóng thích không được báo trước, không được các cấp có thẩm quyền ở Libya cho phép, hơn nữa Saif al-Islam từng bị Toà án Hình sự Quốc tế (ICC) truy nã về tội ác chiến tranh và tội ác chống lại nhân loại, nên việc này đang gây tranh cãi. 

Luật sư của ông Saif al-Islam từng tuyên bố, "thái tử" muốn được ICC xét xử. ICC cũng đã chỉ định luật sư Xavier-Jean Keita bào chữa cho Seif al-Islam. Trưởng công tố ICC khi đó là ông Luis Moreno-Ocampo từng đến Libya để đàm phán về khả năng xét xử "thải tử", nhưng bất thành. 

Giới truyền thông từng đưa tin, sau khi bị bắt ở vùng núi gần Zintan, phía Bắc Libya, "thái tử" Saif al-Islam từng đề nghị chi 2 tỷ USD để đổi lấy tự do, nhưng vẫn bị tống giam. 

Ông Saif al-Islam là thành viên cuối cùng trong gia đình ông Gaddafi bị bắt. Bộ trưởng Tư pháp khi đó là ông Mohammed al-Alagy là người đầu tiên công bố thông tin về việc bắt ông Saif al-Islam và cho rằng, hình phạt dành cho "thái tử" Saif al-Islam phải là tử hình. 

Bên cạnh đó, sau khi khước từ yêu cầu của ICC, Chính phủ Lybia đã nhiều lần trì hoãn khai đình xét xử Saif al-Islam với những lý do khác nhau. ICC từng nhiều lần yêu cầu Chính phủ Libya dẫn độ Saif al-Islam bởi việc xét xử "thái tử" là của họ, nhưng con trai cố Tổng thống Gaddafi vẫn bình an vô sự. 

Cố Tổng thống Libya Gaddafi.

Libya và ICC từng tranh cãi về việc Saif al-Islam sẽ bị xét xử ở đâu bởi ICC đã công bố lệnh bắt đối với "thái tử" với cáo buộc phạm các tội ác chống lại con người. Người dân Lybia từng muốn biết Saif al-Islam sẽ bị xét xử như thế nào, ở đâu và "thái tử" đã khai những gì. Bởi từng có tin cho rằng, để giảm áp lực của phương Tây, Tổng thống Syria Bashar al-Assad đã bán đứng ông Gaddafi bằng cách cung cấp thông tin tình báo quan trọng cho Pháp. 

Tờ Daily Telegraph từng dẫn tiết lộ của cựu quan chức tình báo cấp cao ở Thủ đô Tripoli, ông Rami El Obeidi. Theo đó, Tổng thống Bashar al-Assad đã cung cấp cho Pháp số điện thoại của ông Gaddafi để đối lấy hứa hẹn của Paris. Tổng thống Pháp lúc đó là ông Nicolas Sarkozy có đầy đủ lý do để ông Gaddafi phải im lặng mãi mãi và càng nhanh càng tốt - biết quá nhiều bí mật. Omran Ben Chaaben, người đã bắt sống ông Gaddafi đã chết một cách bí hiểm, không rõ nguyên nhân.

Giới chuyên môn cho rằng, mặc dù chế độ Gaddafi sụp đổ từ năm 2011, nhưng Lybia vẫn đang trong tình trạng bất ổn, chính quyền trung ương không thể kiểm soát được các vùng lãnh thổ trên đất nước. Hơn 10 ngày trước (1-6), lực lượng quân sự của Chính phủ đoàn kết dân tộc (GNA) được quốc tế ủng hộ đã chiếm được sân bay Tripoli (bị phá hủy phần lớn từ năm 2014), sau khi các nhóm vũ trang đối địch rút khỏi địa điểm này. 

Sân bay Tripoli từng nằm dưới sự kiểm soát của các lực lượng trung thành với ông Khalifa Ghawil, người đứng đầu Chính phủ Libya tự xưng ở Thủ đô Tripoli. Tripoli đang bị tàn phá bởi các cuộc tranh giành quyền lực giữa hàng chục nhóm vũ trang khác nhau, kể từ khi lật đổ nhà lãnh đạo Gaddafi năm 2011. 

Tướng Najmi al-Nakoua, Chỉ huy lực lượng cảnh vệ Tổng thống tuyên bố, đây là sự khởi đầu để xây dựng một Nhà nước pháp quyền. Trước đó, người đứng đầu GNA Fayez al-Sarraj và Tướng Khalifa Haftar, người đứng đầu Quân đội Quốc gia Libya (ANL) đã gặp nhau tại Thủ đô Cairo (Ai Cập) để khởi động chặng thứ hai các cuộc đàm phán hòa giải giữa 2 phe đối địch này.