Trấn áp "tín dụng đen" ở Hưng Yên và những kinh nghiệm thực tiễn

Sau 2 tháng triển khai cao điểm về phòng ngừa, đấu tranh với "tội phạm tín dụng đen" (từ ngày 1/12/2021 đến ngày 28/2/2022), lực lượng Công an tỉnh Hưng Yên đã xử lý số vụ bằng 120% so với năm 2021 và gấp 2,6 lần so với năm 2020… Qua đó, đã phát huy được vai trò, trách nhiệm của các cấp, các ngành, tổ chức đoàn thể và nhân dân trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và vi phạm pháp luật liên quan đến hoạt động "tín dụng đen"; tình hình tội phạm và vi phạm pháp luật liên quan đến "tín dụng đen" được kiềm chế và giảm rõ rệt. Nhiều vụ án được điều tra, xử lý nghiêm minh, góp phần tạo sự răn đe mạnh mẽ đối với các đối tượng phạm tội liên quan đến hoạt động "tín dụng đen".

Đánh đúng, đánh trúng các đường dây, ổ nhóm "tín dụng đen"

Đây là "chiến dịch" lớn nhất từ trước đến nay của Công an tỉnh Hưng Yên, sau 2 năm triển khai thực hiện Chỉ thị số 12/CT- TTg về tăng cường công tác phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và vi phạm pháp luật liên quan đến hoạt động "tín dụng đen" trên địa bàn tỉnh. Những kết quả đó đã được thể hiện bằng những con số ấn tượng.

Cụ thể, sau 2 tháng thực hiện cao điểm, lực lượng Công an toàn tỉnh Hưng Yên đã phát hiện xử lý 18 vụ việc liên quan đến hoạt động "tín dụng đen" (bằng 120% so với năm 2021; gấp 2,6 lần so với năm 2020); khởi tối 13 vụ, 17 bị can. Bên cạnh đó, trách nhiệm của lãnh đạo, chỉ huy, cán bộ, chiến sỹ (CBCS) các đơn vị trong công tác phòng ngừa, đấu tranh, xử lý tội phạm vi phạm pháp luật liên quan đến hoạt động "tín dụng đen" cũng được nâng cao. Đồng thời xác định, đây là một trong những nội dung công tác trọng tâm, cần tập trung huy động tối đa lực lượng để thực hiện hiệu quả.

Dưới sự chỉ đạo của Ban Giám đốc Công an tỉnh, các đơn vị đã tập trung vào việc lãnh đạo, chỉ đạo các phòng nghiệp vụ, Công an các huyện, thị xã, thành phố tăng cường công tác nắm, dự báo tình hình địa bàn, đối tượng; quyết liệt đấu tranh, kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm với tội phạm, vi phạm pháp luật liên quan đến "tín dụng đen", nhất là thời điểm trước, trong và sau Tết Nguyên đán Nhâm Dần 2022.

Điển hình, ngày 15/12/2021, Công an huyện Yên Mỹ phối hợp với Công an xã Tân Lập triệt phá ổ nhóm cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự, dưới hình thức chơi lô, đề. Trước đó, khoảng 16h30', ngày 15/12/2021, tại Khu giãn dân, thôn Hào Xuyên, xã Tân Lập, huyện Yên Mỹ, tổ công tác của hai đơn vị tiến hành kiểm tra, phát hiện và bắt giữ 3 đối tượng gồm: Hoàng Văn Khu (SN 1996) và Hoàng Văn Nam (SN 1992) và Trịnh Quang Khánh (SN 1998, cùng ở tại huyện Yên Mỹ) đang có hành vi đánh bạc dưới hình thức mua, bán các số lô, số đề qua mạng Zalo.

Căn cứ tài liệu điều tra, ngày 24/12/2021, Cơ quan CSĐT Công an huyện Yên Mỹ đã ra quyết định khởi tố vụ án hình sự; ra quyết định khởi tố bị can đối với Nguyễn Văn Thành về hành vi đánh bạc và cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự; khởi tố bị can đối với Hoàng Văn Tiến về hành vi đánh bạc. Hiện, Công an huyện Yên Mỹ đang tiếp tục điều tra mở rộng vụ án.

Các đơn vị nghiệp vụ của Công an tỉnh Hưng Yên đã căng mình nắm tình hình, quản lý địa bàn, đối tượng. Cùng với đó, rà soát, lên danh sách các ổ nhóm, đường dây, đối tượng hình sự có biểu hiện hoạt động "tín dụng đen". Các trinh sát và điều tra viên đồng thời đã linh hoạt các biện pháp trinh sát. Từ đó, đã phát hiện nhiều phương thức, thủ đoạn mới của tội phạm, nhất là tội phạm sử dụng công nghệ cao để phạm tội. Tập trung đấu tranh quyết liệt với các cơ sở, tổ chức, cá nhân có dấu hiệu hoạt động có tổ chức, hoạt động lưu động bảo kê, siết nợ, đòi nợ thuê, bắt giữ người trái pháp luật, cố ý gây thương tích…

Trong đó, Công an huyện Khoái Châu đã điều tra, làm rõ vụ cố ý gây thương tích, cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự và mua bán trái phép chất ma túy, xảy ra ngày 22/12/2021 tại xã Phùng Hưng, huyện Khoái Châu.

Mới đây, từ việc thụ lý giải quyết tố giác về tội phạm của anh Đỗ Nguyễn Anh (trú tại huyện Khoái Châu) đã làm rõ hành vi cho vay lãi nặng của hai đối tượng Nguyễn Đức Tiền (SN 1994) và Nguyễn Mạnh Cường (SN 2000, đều ở xã Tân Dân, huyện Khoái Châu).

Quá trình xác minh tố giác về tội phạm nêu trên xác định: Để hợp pháp hóa việc cho mọi người vay tiền với lãi suất cao, khoảng năm 2018, Tiền làm thủ tục đăng ký thành lập Công ty TNHH thương mại và phát triển Thiên Ân Phát có địa chỉ: thôn Thọ Bình, xã Tân Dân. Sau đó, công ty này chuyển địa chỉ hoạt động đến thôn Bình Dân, xã Tân Dân. Để quản lý việc cho vay lãi, Tiền thuê Nguyễn Mạnh Cường và trả tiền công hàng tháng là 6 triệu đồng từ số tiền lãi thu được của khách vay. Theo đó, Tiền giao nhiệm vụ cho Cường trực tiếp làm các hợp đồng cho khách vay tiền, ghi chép việc cho vay tiền, quản lý các hợp đồng, giấy tờ cá nhân, tài sản thế chấp, cầm cố của khách và thu tiền lãi, tiền gốc của khách.

Sau đó, Tiền sẽ chỉ đạo Cường làm thủ tục cho khách vay tiền và yêu cầu khách vay tiền cung cấp chứng minh nhân dân, giấy tờ tùy thân hoặc thế chấp tài sản như: Xe môtô, điện thoại di động, vàng... Cường có nhiệm vụ hướng dẫn khách viết hợp đồng vay tài sản, giấy bán xe (với nội dung khách vay bán xe đang thuộc quyền sở hữu của mình). Sau khi làm thủ tục cho khách xong, Tiền sẽ đưa tiền cho Cường để đối tượng giao cho khách. Giấy tờ khách vay tiền do Cường quản lý và tính toán tiền lãi với thời hạn quy ước là 10 ngày thu 1 lần. Quá trình cho khách vay tiền và thanh toán tiền lãi, tiền gốc, Cường có ghi chép vào 2 quyển sổ để theo dõi. Khi đến hạn đóng tiền lãi, Tiền yêu cầu Cường đến nhà khách vay để thông báo cho gia đình họ biết trả nợ.

Kiên quyết, mưu trí đối mặt với tội phạm

Thủ đoạn của đối tượng phạm tội về tín dụng đen trên địa bàn ngày càng tinh vi cũng là khó khăn và thách thức đối với CBCS Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Hưng Yên và các đơn vị nghiệp vụ. Trao đổi với chúng tôi, Thượng tá Nguyễn Quang Tạo, Phó trưởng Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Hưng Yên cho biết: Trên địa bàn tỉnh Hưng Yên, đối tượng "tín dụng đen" hoạt động dưới hai hình thức. Với phương thức cho vay truyền thống, các đối tượng sử dụng "hợp đồng giả", hợp đồng mua bán, thuê lại tài sản của người đi vay nhằm biến tướng hoạt động cho vay để chiếm đoạt tiền lãi bất chính hoặc cho vay tín chấp, không cầm cố tài sản để tránh các quy định của pháp luật hiện hành về vay, cầm cố tài sản.

Đối với hoạt động cho vay trực tuyến, các đối tượng sử dụng các website, ứng dụng điện thoại di động (App) để tiếp cận, quảng cáo cho vay tài chính đến người dân với thủ tục đơn giản. Theo đó, người vay tiền chỉ cần cung cấp ảnh, chứng minh nhân dân/ căn cước công dân hoặc giấy phép lái xe và sổ hộ khẩu với số tài khoản ngân hàng. Số tiền này có thể từ vài triệu đến vài trăm triệu đồng sẽ được chuyển vào tài khoản ngân hàng của người vay. Các đối tượng quy định biến tướng về lãi suất bằng cách thu các khoản phí dịch vụ, nếu cộng cả tiền lãi suất và phí có thể lên đến 200% năm. Khi người vay không có khả năng trả nợ hoặc trả tiền chậm thì các đối tượng gọi điện thoại, nhắn tin, đe dọa.

Địa bàn hoạt động của các đối tượng cũng có xu hướng liên kết với các đối tượng ở tỉnh ngoài, mở rộng địa bàn. Nếu trước đây, hoạt động "tín dụng đen" tập trung nhiều ở địa bàn có khu công nghiệp tập trung nhiều công nhân, người lao động, kinh tế phát triển thì nay đã hoạt động tại tất cả các địa bàn trong tỉnh. Do vậy, việc đấu tranh với tội phạm không hề đơn giản. Cán bộ Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Hưng Yên vừa phải chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật; quy trình công tác, đảm bảo yếu tố bí mật nghiệp vụ, kiên quyết đấu tranh với tội phạm nhưng không làm ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của các cơ sở, cá nhân kinh doanh hợp pháp…

Việc phát hiện các vụ việc liên quan đến "tín dụng đen" cũng gặp nhiều khó khăn vì ban đầu các bên có sự thoả thuận dân sự tự nguyện. Khi người vay không có khả năng chi trả mới bị các đối tượng bắt giữ, gây thương tích, cưỡng đoạt tài sản, đe doạ, khống chế.Trong khi đó, vụ việc xảy ra trong thời gian dài, cơ quan điều tra gặp nhiều khó khăn từ giai đoạn điều tra, xác minh ban đầu, người bị hại không hợp tác nên khó khăn trong việc xử lý. Bên cạnh đó, các quy định của pháp luật về những tội danh liên quan đến hoạt động "tín dụng đen" còn chưa chặt chẽ hoặc chưa đủ tính răn đe, gây không ít khó khăn cho hoạt động điều tra, truy tố, xử lý tội phạm.

Đại tá Nguyễn Thành Sơn, Phó Giám đốc, Thủ trưởng Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Hưng Yên nhấn mạnh: Lãnh đạo, chỉ huy, CBCS được giao quản lý địa bàn, lĩnh vực không có các biện pháp công tác để nắm rõ tình hình, quản lý địa bàn, đối tượng để hoạt động "tín dụng đen" phức tạp gây bức xúc trong nhân dân… thì phải chịu trách nhiệm trước Giám đốc Công an tỉnh.

Dưới sự chỉ đạo quyết liệt của Giám đốc Công an tỉnh Hưng Yên, từ những kết quả bước đầu đạt được trong 2 tháng triển khai cho thấy đây là một chủ trương đúng đắn. Qua đó, đã góp phần đẩy lùi tội phạm và hành vi vi phạm pháp luật, đảm bảo phát triển kinh tế, xã hội của địa phương.