Rời phố biển Tuy Hòa, tỉnh Đắk Lắk ngược lên hướng Tây Bắc hơn 60km giữa hanh hao nắng gió của ngày cuối tháng 5/2026, chúng tôi đến Trại giam Xuân Phước - Cục Cảnh sát quản lý trại giam, cơ sở giáo dục bắt buộc, trường giáo dưỡng (Bộ Công an), để tìm hiểu về những hoạt động trước ngày đặc xá năm 2026.
Trao đổi với PV Báo CAND, Thượng tá Nguyễn Đình Hậu, Phó Giám thị Trại giam Xuân Phước cho biết, cơ sở này có hai phân trại ở xã Xuân Phước và một phân trại ở xã Sơn Thành – cách xa trung tâm chỉ huy đơn vị hơn 80 km.
"Trong những năm gần đây, mỗi năm ba phân trại nêu trên đảm nhiệm quản lý giáo dục và cải tạo trên dưới 3.000 phạm nhân từ nhiều tỉnh, thành trong nước chuyển đến. Trong số đó có hàng trăm phạm nhân nhiều tiền án, tiền sự, phạm tội đặc biệt nguy hiểm, tội phạm ma túy, xâm phạm an ninh quốc gia...
Thế nhưng với tinh thần đoàn kết vượt khó, chủ động triển khai đồng bộ nhiều biện pháp nghiệp vụ, thường xuyên chú trọng phổ biến pháp luật, cảm hóa giáo dục, hướng nghiệp dạy nghề, sản xuất nông - lâm nghiệp, tổ chức lớp học xóa mù chữ… hướng đến tính nhân văn, nhân đạo của pháp luật, mở rộng lối về nẻo thiện cho những người đã phạm pháp", Thượng tá Nguyễn Đình Hậu chia sẻ thêm.
Đặc biệt, hơn 6 tháng qua, tập thể CBCS Trại giam Xuân Phước luôn nỗ lực thực hiện phong trào thi đua “Ba nhất”, siết chặt kỷ cương, kỷ luật trong công tác, rèn luyện phẩm chất đạo đức, bản lĩnh chính trị, bảo vệ nền tảng tư tưởng, lập trường kiên định vững vàng với đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, gần gũi phạm nhân và người thân, nắm rõ gia cảnh, trạng thái tâm lý của từng trường hợp để động viên, cảm hóa giáo dục.
Từ đó, đơn vị luôn thực thi hiệu quả nhiệm vụ chính trị, bảo đảm an toàn, an ninh trật tự trại giam, không để xảy ra bị động, bất ngờ, chất lượng quản lý, giáo dục, cải tạo phạm nhân nâng cao, nhiều phạm nhân sớm nhận diện lỗi lầm, chuyển biến tích cực từ nhận thức đến hành động để sớm hoàn lương, hướng thiện.
"Xuyên suốt quá trình thực hiện nhiệm vụ, Trại giam Xuân Phước luôn bám sát sự lãnh đạo của Cục Cảnh sát quản lý trại giam, cơ sở giáo dục bắt buộc, trường giáo dưỡng, đồng thời quán triệt và thực hiện nghiêm túc Luật thi hành án hình sự cùng các Nghị định, Thông tư của Chính phủ, Bộ Công an quy định về chính sách quản lý, giáo dục, cải tạo phạm nhân…”
Thực hiện chủ trương đặc xá năm 2026, lãnh đạo Trại giam Xuân Phước cho biết không chỉ tuyên truyền, phổ biến cho phạm nhân các phân trại hiểu rõ đối tượng, điều kiện được đề nghị đặc xá theo Quyết định số 457/QĐ-CTN ngày 7/4/2026 của Chủ tịch nước.
Các phân trại đã hướng dẫn phạm nhân có đủ điều kiện viết đơn đề nghị đặc xá trước khi tổ chức cuộc họp các tổ, đội phạm nhân bình xét, bỏ phiếu giới thiệu để hội đồng trại giam thẩm định, lập hồ sơ trình Hội đồng Tư vấn đặc xá thẩm tra, xét duyệt…Tất cả đều đảm bảo đúng trình tự, thủ tục pháp luật quy định, niêm yết công khai, dân chủ, khách quan, công bằng và minh bạch.
Hơn 10 ngày trước khi cùng các trại giam trong cả nước công bố quyết định đặc xá năm 2026 của Chủ tịch nước, Trại giam Xuân Phước đã phối hợp Phòng Cảnh sát QLHC về TTXH Công an tỉnh Đắk Lắk và Công an xã Xuân Phước khẩn trương rà soát, cập nhật thông tin phạm nhân được đặc xá trong cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư để tiến hành thu nhận hồ sơ cấp căn cước. Cùng với việc thu thập vân tay, mống mắt, chụp ảnh, tổ công tác còn tuyên truyền, hướng dẫn về những tiện ích của thẻ căn cước và ứng dụng VNeID.
Trong số 154 phạm nhân ở Trại giam Xuân Phước đã được xét đề nghị đặc xá năm 2026 có nhiều trường hợp được tha tù trước thời hạn từ 1-4 năm, có người từng bị kết án tù 20 năm nhưng nhiều lần được giảm án và lần này được đặc xá tha tù trước thời hạn 6 tháng.
Gần một tuần nữa được về đoàn tụ với gia đình ở phường Phú Yên, tỉnh Đắk Lắk, phạm nhân Đặng Tấn Huy (SN 1996), bày tỏ: “Tôi bị khởi tố, bắt về tội danh “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” từ tháng 6/2022 và bị TAND tỉnh Phú Yên kết án 8 năm 6 tháng tù. Vào Trại giam Xuân Phước cuối tháng 5/2023 với bộn bề lo âu, nhưng nỗi lo đó đã được xóa dần vì cán bộ quản giáo thường xuyên động viên, phổ biến pháp luật, hướng dẫn chấp hành nội quy kỷ luật. Đặc biệt được hướng dẫn học nghề nên tôi đã có chứng chỉ nghề điện cơ. Được về với gia đình từ chính sách đặc xá của Đảng và Nhà nước, tôi sẽ nỗ lực tìm việc làm phù hợp để mưu sinh, hướng thiện”.
Cùng niềm vui như Đặng Tấn Huy, nhiều người khác trong số 154 phạm nhân ở Trại giam Xuân Phước đã được xét đề nghị đặc xá năm 2026 đều bày tỏ rằng, sau thời gian được cải tạo, giáo dục, học nghề họ có đủ niềm tin hoàn lương, hướng thiện khi tái hòa nhập cộng đồng.
Là một trong số những người chưa đủ điều kiện đặc xá lần này, phạm nhân Nguyễn Hoàng Linh (SN 1993) quê ở phường Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa, bị xử phạt 7 năm 6 tháng tù về tội “Mua bán trái phép chất ma túy”, tâm sự: “Tôi tốt nghiệp ngành quản trị kinh doanh tại một trường đại học ở phía Nam và được tuyển dụng làm việc tại một số khách sạn lớn ở Nha Trang, có nhiều nguồn thu nhập khá cao. Khi đại dịch COVID-19 bùng phát, việc làm bị gián đoạn, không có tiền chi tiêu nên tôi đã vấp ngã khi “lang thang” trên mạng xã hội và sa vào lầm lỗi. Những ngày tháng ở trại giam tôi thật sự hối tiếc về lầm lỗi của mình”.
Nam phạm nhân này cho biết, anh được đưa về Trại giam Xuân Phước mới hơn 2 năm nhưng nhờ nỗ lực học tập cải tạo, chấp hành tốt nội quy kỷ luật, thực hiện tốt các công việc được giao nên đã được xét giảm án 5 tháng tù.
“Theo quy định tại Quyết định số 457/QĐ-CTN ngày 7/4/2026 của Chủ tịch nước, tôi chưa có đủ điều kiện để được xét đặc xá, nhưng rất an tâm cải tạo, vì sau thời gian thi hành án tại Trại giam Xuân Phước tôi thật sự cảm nhận tình người ấm áp từ sự động viên, hướng dẫn, giúp đỡ tận tình của cán bộ quản giáo trong mọi hoạt động của phạm nhân. Bên cạnh đó, gia đình vẫn thường xuyên thăm gặp, chia sẻ tình cảm, nên tôi tin mình sẽ sớm tái hòa nhập cộng đồng, vận dụng chuyên môn đã được đào tạo để làm lại cuộc đời” - phạm nhân Nguyễn Hoàng Linh bộc bạch.
Không khí trước ngày đặc xá ở Trại giam Xuân Phước đan xen giữa niềm vui, sự hồi hộp của người sắp đoàn tụ gia đình và một chút nao lòng của những phạm nhân còn phải thi hành án. Mỗi người đều có gia cảnh khác nhau, nhưng trong hành trang người được trở về có cả kiến thức pháp luật, kỹ năng sống và tình người bao dung, những phạm nhân còn ở lại tiếp tục nỗ lực học tập, cải tạo, học nghề, lao động sản xuất nông – lâm nghiệp để sớm được xét giảm án, đặc xá, tái hòa nhập cộng đồng.
