TP Hồ Chí Minh thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo nhằm tăng trưởng hai con số

Giai đoạn 2026 - 2030, thành phố đã chủ động lựa chọn hướng đi chiến lược: lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực tăng trưởng chủ yếu.

Theo báo cáo của Sở Tài chính, dù các chỉ số kinh tế những tháng đầu năm 2026 của thành phố có dấu hiệu phục hồi tích cực, song “sức khỏe” của cộng đồng doanh nghiệp vẫn còn nhiều thách thức khi số doanh nghiệp giải thể, tạm ngừng hoạt động vẫn ở mức cao. Điều này phản ánh những điểm nghẽn về môi trường kinh doanh, khả năng tiếp cận vốn và chính sách hỗ trợ chưa thực sự đồng bộ.

Tại hội nghị hướng dẫn thực hiện chính sách miễn thuế Sở KH&CN TP Hồ Chí Minh phối hợp với Thuế thành phố tổ chức chiều 30/3, ông Phan Đình Thắng, Phòng Nghiệp vụ, dự toán, pháp chế Thuế TP Hồ Chí Minh cho biết, các chính sách miễn thuế theo Nghị quyết 98/2023/QH15 và Nghị quyết 198/2025/QH15 được ban hành nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp, nhà đầu tư và chuyên gia tham gia sâu hơn vào hệ sinh thái.

Cụ thể, đối với thuế thu nhập doanh nghiệp, theo Nghị quyết 98, thu nhập từ hoạt động khởi nghiệp đổi mới sáng tạo phát sinh trên địa bàn TP Hồ Chí Minh được miễn thuế trong thời hạn 5 năm kể từ thời điểm phát sinh nghĩa vụ thuế. Thu nhập từ chuyển nhượng vốn góp, quyền góp vốn vào doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo cũng được miễn thuế.

Chính sách miễn thuế còn mở rộng đến cá nhân, chuyên gia, nhà khoa học. Đó là thu nhập từ tiền lương, tiền công của chuyên gia, nhà khoa học, người có tài năng đặc biệt làm việc trong các tổ chức, doanh nghiệp thuộc hệ sinh thái đổi mới sáng tạo được miễn thuế trong thời hạn 5 năm, qua đó tạo động lực thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao.

Các lĩnh vực ưu tiên được hưởng chính sách trải rộng từ thương mại điện tử, công nghệ tài chính, logistics đến y tế, nông nghiệp công nghệ cao, chuyển đổi số và an ninh mạng. Đây đều là những ngành có giá trị gia tăng cao, phù hợp với định hướng chuyển dịch cơ cấu kinh tế của thành phố.

Song song với ưu đãi thuế, TP Hồ Chí Minh cũng chú trọng chuẩn hóa quy trình, thủ tục công nhận các tổ chức, cá nhân trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp sáng tạo theo Nghị định số 268/2025/NĐ-CP, góp phần làm rõ quy trình, điều kiện và chuẩn hóa việc triển khai trên thực tế, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp tiếp cận chính sách hỗ trợ.

Bà Trần Thị Kim Liên, Phòng Quản lý Sở hữu trí tuệ và đổi mới sáng tạo, Sở KH&CN TP Hồ Chí Minh cho biết, việc công nhận các trung tâm đổi mới sáng tạo, doanh nghiệp khởi nghiệp, nhà đầu tư và chuyên gia được thực hiện theo nguyên tắc minh bạch, đơn giản hóa thủ tục, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ.

Đáng chú ý, cơ chế “tự kê khai, tự chịu trách nhiệm” được áp dụng, giúp giảm đáng kể gánh nặng hành chính, đồng thời nâng cao tính chủ động của doanh nghiệp. Các mốc thời gian xử lý hồ sơ được quy định cụ thể, tạo sự rõ ràng và tin cậy cho nhà đầu tư.

Một trong những “nút thắt” lớn nhất của hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam nói chung và TP Hồ Chí Minh nói riêng chính là nguồn vốn. Dù số lượng startup tăng nhanh, nhưng phần lớn vẫn phụ thuộc vào các quỹ đầu tư nước ngoài, trong khi nguồn vốn nội địa còn hạn chế. UBND TP Hồ Chí Minh đã phê duyệt Đề án thành lập Quỹ đầu tư mạo hiểm, đánh dấu bước chuyển quan trọng từ cơ chế hỗ trợ sang cơ chế đầu tư theo nguyên tắc thị trường.

Quỹ được tổ chức theo mô hình hợp tác công - tư, với vốn điều lệ ban đầu dự kiến 500 tỷ đồng, trong đó ngân sách thành phố chiếm 40%, phần còn lại huy động từ khu vực tư nhân. Đây được kỳ vọng là “vốn mồi” để dẫn dắt dòng vốn xã hội, tạo hiệu ứng lan tỏa trong đầu tư vào các doanh nghiệp công nghệ có tiềm năng tăng trưởng cao. Trong giai đoạn 2026 - 2035, quỹ đặt mục tiêu đầu tư từ 50 đến 150 doanh nghiệp khởi nghiệp, đồng thời hỗ trợ thương mại hóa ít nhất 50 sản phẩm, công nghệ mới.

Đáng chú ý, cơ chế vận hành của quỹ cho phép chấp nhận rủi ro có kiểm soát, đánh giá hiệu quả theo danh mục đầu tư thay vì từng dự án riêng lẻ. Nguồn vốn của quỹ ưu tiên cho các lĩnh vực công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, bán dẫn, công nghệ sinh học, năng lượng tái tạo và tự động hóa - những ngành được xem là “động cơ tăng trưởng” trong kỷ nguyên kinh tế số.

Hiện TP Hồ Chí Minh sở hữu hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo với gần 2.200 doanh nghiệp, từng bước khẳng định vị thế trên bản đồ khởi nghiệp toàn cầu khi xếp hạng 110 thế giới và thuộc nhóm 5 hệ sinh thái khởi nghiệp hàng đầu Đông Nam Á.

Phát biểu tại Lễ công bố Hàng Việt Nam chất lượng cao năm 2026 chiều 31/3, ông Bùi Minh Thạnh, Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh khẳng định cộng đồng doanh nghiệp luôn được xác định là động lực trung tâm của phát triển kinh tế - xã hội. Thành phố đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm phục hồi và thúc đẩy tăng trưởng, với mục tiêu hướng tới mức tăng trưởng 2 con số trong giai đoạn tới.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, việc phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo không chỉ là giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp, mà còn là động lực then chốt để chuyển đổi mô hình tăng trưởng.