TP Hồ Chí Minh: Lan tỏa văn hóa giao thông từ học đường

Nhận diện những “hiểm họa” tiềm ẩn ở tuổi học đường

Nhiều năm qua, công tác bảo đảm TTATGT liên quan đến lứa tuổi học sinh trên địa bàn TP Hồ Chí Minh luôn là bài toán đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị. Đằng sau những cổng trường bình yên, tình hình vi phạm giao thông ở lứa tuổi này vẫn tiềm ẩn không ít nguy cơ phức tạp, trở thành nỗi lo canh cánh của các bậc phụ huynh và nhà trường.

Thực tế rà soát của lực lượng Cảnh sát giao thông (CSGT) cho thấy, một bộ phận không nhỏ học sinh khi tham gia giao thông còn thiếu nghiêm trọng cả kiến thức pháp luật lẫn kỹ năng xử lý tình huống thực tế. Đi kèm với đó là ý thức tự giác chấp hành quy định Luật Giao thông còn chuyển biến chậm.

Từ đó, hàng loạt hành vi vi phạm trực tiếp trở thành nguyên nhân dẫn đến các vụ va chạm, tai nạn thương tâm như: điều khiển phương tiện khi chưa đủ tuổi theo quy định, không đội mũ bảo hiểm hoặc đội mũ không đạt chuẩn, chở quá số người, sử dụng điện thoại di động khi đang lái xe, hay đi không đúng phần đường, làn đường quy định…

Đáng chú ý, một trào lưu nguy hiểm đang có chiều hướng gia tăng và diễn biến phức tạp trong học đường là tình trạng tự ý “độ, chế” các loại xe đạp điện, xe máy điện. Nhiều em học sinh, do tâm lý hiếu kỳ hoặc bị lôi kéo, đã thay đổi kết cấu phương tiện, độ chế pin, nâng công suất để xe đạt tốc độ cao vượt mức cho phép.

Những chiếc xe “độ, chế” này lao vun vút trên đường phố khi người điều khiển hoàn toàn non nớt về kỹ năng làm chủ tay lái, gặp tình huống bất ngờ rất dễ dẫn đến TNGT nghiêm trọng, đe dọa trực tiếp đến tính mạng của bản thân các em và những người xung quanh.

Trước thực trạng đó, thực hiện Chỉ thị số 31/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ và Kế hoạch phối hợp số 788/KHPH-CATP-SGDĐT giữa Công an TP Hồ Chí Minh và Sở Giáo dục và Đào tạo, lực lượng CSGT toàn thành phố đã đồng loạt ra quân. Mục tiêu tối thượng là chuyển đổi từ hình thức tuyên truyền thụ động sang trang bị toàn diện cả lý thuyết lẫn kỹ năng thực hành bài bản, bắt đầu từ những việc làm nhỏ nhất nhưng mang tính nền tảng và lâu dài.

Để việc giáo dục giao thông không rơi vào trạng thái lý thuyết suông, các đơn vị thuộc Phòng CSGT Công an TP Hồ Chí Minh đã chủ động đổi mới, áp dụng mô hình liên kết chặt chẽ với nhà trường và các doanh nghiệp hỗ trợ để tổ chức các chương trình tập huấn quy chuẩn. Điểm mới mang tính đột phá của đợt cao điểm lần này chính là quy trình kiểm tra, đánh giá nghiêm túc để cấp chứng chỉ, chứng nhận ATGT cho từng học sinh.

Ghi nhận tại Trường THPT Long Trường, Đội CSGT Cát Lái phối hợp cùng Công an phường Long Trường và doanh nghiệp hỗ trợ đã tổ chức một chương trình chuyên đề đặc biệt dành riêng cho học sinh khối lớp 10 - lứa tuổi vừa bước vào giai đoạn tự đi xe gắn máy dưới 50cc hoặc xe máy điện đến trường. Chương trình được triển khai chặt chẽ qua 3 giai đoạn rõ rệt: Phổ biến pháp luật; kiểm tra lý thuyết; sát hạch thực hành trên sa hình tiêu chuẩn.

Sau khi được nghe các chiến sĩ CSGT phân tích sâu các lỗi vi phạm phổ biến và được kỹ thuật viên hướng dẫn trực quan tư thế lái xe chuẩn, kỹ thuật phanh (thắng) khẩn cấp, các em phải vượt qua bài kiểm tra trắc nghiệm luật đường bộ.

Tiếp đó, các em trực tiếp điều khiển phương tiện vượt qua sa hình mô phỏng thực tế với 4 bài thi liên hoàn phức tạp: đi xe theo hình số 8, đi qua đường thẳng hẹp, đi qua vạch cản (đường quanh co) và đường gồ ghề dưới sự giám sát và chấm điểm nghiêm ngặt của lực lượng chức năng. Những học sinh hoàn thành xuất sắc cả hai phần thi mới đủ điều kiện nhận Chứng chỉ tập huấn ATGT đường bộ.

Tương tự, tại Trường THPT Chuyên Trần Đại Nghĩa, hơn 500 học sinh khối 10 cũng đã hào hứng tham gia hoạt động trải nghiệm máy mô phỏng lái xe (RT). Thiết bị công nghệ hiện đại này giúp các em rèn luyện phản xạ, tập đối phó với hàng loạt tình huống bất ngờ giả lập trên đường phố như có chướng ngại vật xuất hiện đột ngột hoặc người đi bộ cắt ngang đường.

“Xây” và “chống” phải luôn song hành

Thượng tá Lâm Quang Quốc, Đội trưởng Đội CSGT Cát Lái khẳng định: “Việc kiểm tra và cấp chứng chỉ giúp nâng cao tính trách nhiệm và ý thức tự giác của các em học sinh. Đây không còn là một buổi nghe tuyên truyền thụ động, mà là một khóa bồi dưỡng nghiêm túc, đảm bảo mỗi học sinh bước ra khỏi cổng trường đều đủ điều kiện và năng lực tham gia giao thông an toàn”.

Không riêng các trường THPT chuyên hay công lập, mô hình này còn được lan tỏa mạnh mẽ đến các trung tâm giáo dục thường xuyên, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn.

Công an phường Tân Uyên phối hợp với Đội CSGT số 1, Phòng CSGT Công an TP Hồ Chí Minh, Ban Giám hiệu các Trường THPT Huỳnh Văn Nghệ, Trường Cao đẳng Việt Nam - Hàn Quốc Bình Dương và Trung tâm Giáo dục thường xuyên Tân Uyên và đơn vị đồng hành tập huấn, hướng dẫn kỹ năng lái xe gắn máy an toàn năm 2026 cho 843 học sinh.

Hay từ Đội CSGT số 2 với hơn 2.400 học sinh của 10 trường được huấn luyện lý thuyết và thực hành sa hình, đến Đội CSGT Bình Triệu, Đội CSGT Nam Sài Gòn phối hợp cùng chính quyền xã Đất Đỏ, Long Điền, An Phú… đều khẩn trương chạy đua với thời gian. Tất cả đều chung một quyết tâm hoàn thành công tác thi và cấp chứng nhận kiến thức, kỹ năng lái xe an toàn cho các em trước ngày 20/5, trang bị hành trang bảo vệ các em trước khi bước vào kỳ nghỉ hè.

Văn hóa giao thông không thể được xây dựng vững chắc nếu chỉ dựa vào những buổi học kỹ năng tại trường. Nhận thức rõ điều này, Công an các địa phương đã vận dụng linh hoạt nhiều mô hình sáng tạo. Tiêu biểu như Công an phường Hòa Lợi với mô hình Dân vận khéo: “Khéo trong vận động, phối hợp tuyên truyền về đảm bảo an toàn thông tin và sử dụng mạng xã hội an toàn” lồng ghép với bảo đảm TTATGT tại Trường THCS Bình Phú.

Bằng cách chuyển đổi từ hình thức tuyên truyền khô khan sang tương tác trực tiếp, lắng nghe tâm lý học sinh, lực lượng Công an đã vận động phụ huynh phối hợp đậu đỗ xe đúng quy định tại khu vực cổng trường, xóa sổ các điểm ùn tắc cục bộ, giúp các em tự nguyện nâng cao ý thức chấp hành pháp luật.

Bên cạnh đó, Đội CSGT Bàn Cờ cũng đẩy mạnh ký cam kết đảm bảo TTATGT giữa lực lượng Công an, Ban Giám hiệu nhà trường và đại diện phụ huynh học sinh tại các trường THCS Cách Mạng Tháng Tám, THCS - THPT Duy Tân. Việc ký cam kết này phân định rõ trách nhiệm của gia đình trong việc quản lý phương tiện, nhắc nhở con em không sử dụng xe điện độ chế pin, nâng công suất.

Song song với công tác “xây” bằng tuyên truyền, vận động, giáo dục, lực lượng Công an TP Hồ Chí Minh cũng quyết liệt thực hiện biện pháp “chống” bằng tuần tra, kiểm soát và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Đặc biệt, từ ngày 15/5, Phòng CSGT Công an thành phố đã phát động cao điểm 45 ngày đêm “Tổng rà soát, thống kê, phát hiện, đấu tranh, làm sạch địa bàn”. Trong đợt cao điểm này, lực lượng CSGT kiên quyết xử lý nghiêm theo tinh thần “không có vùng cấm, không có ngoại lệ” đối với các hành vi vi phạm liên quan đến học sinh.

Lực lượng chức năng sẽ tăng cường xử lý nghiêm các trường hợp học sinh chưa đủ tuổi điều khiển phương tiện, không đội mũ bảo hiểm, đi sai làn đường. Biện pháp mạnh tay nhất là xử lý nghiêm cả hành vi của phụ huynh cố tình giao xe cho người chưa đủ điều kiện điều khiển.

Đồng thời, các tổ công tác chủ động rà soát, kiểm tra xử lý tận gốc các “lò độ”, tiệm sửa xe có dấu hiệu “độ xe”, cơ sở sản xuất, kinh doanh phụ tùng phục vụ việc thay đổi kết cấu xe máy, xe điện cho học sinh; kiên quyết ngăn chặn, tấn công trấn áp tình trạng tụ tập, cổ vũ, tổ chức đua xe trái phép gây mất an ninh trật tự trên địa bàn.

ATGT cho học sinh không phải và không bao giờ chỉ là trách nhiệm riêng của lực lượng CSGT hay của ngành Giáo dục. Để mỗi ngày đến trường của các em thực sự là một ngày vui và an toàn, đòi hỏi sự chung tay, vào cuộc có trách nhiệm, bền bỉ của toàn xã hội, mà hạt nhân chính là mỗi gia đình.

Mỗi bậc phụ huynh cần nghiêm túc tự giác nêu gương, nâng cao trách nhiệm, quản lý chặt chẽ việc sử dụng phương tiện của con em mình, tuyệt đối không giao xe khi các em chưa đủ tuổi hoặc chưa có giấy phép lái xe. Bản thân mỗi em học sinh cũng cần tự ý thức bảo vệ tính mạng, sức khỏe và tương lai của chính mình bằng những hành động thiết thực: không phóng nhanh vượt ẩu, không sử dụng điện thoại khi lái xe, luôn đội mũ bảo hiểm đạt chuẩn.

Sự phối hợp nhịp nhàng giữa nhà trường - gia đình - lực lượng chức năng, kết hợp giữa việc trang bị kỹ năng thực tế và thượng tôn pháp luật chính là "chìa khóa vàng" để kiến tạo nên một môi trường giao thông học đường văn minh, an toàn và nhân văn trên địa bàn TP Hồ Chí Minh.

​