Tổng thống Guatemala đối mặt với cáo buộc tham nhũng

• Tổng thống Guatemala bị điều tra tham nhũng: Lời hứa không thành
• Cuộc sống đầy nước mắt của trẻ em gái ở Guatemala
• Tổng thống Guatemala chuẩn bị từ chức?
• CICIG – “Khắc tinh” của quan tham Guatemala

Gần nửa năm trước (7-3), khoảng 40.000 người từ các vùng miền khác nhau đã đổ về Quảng trường trung tâm tại thủ đô Guatemala để phản đối chính phủ và yêu cầu Tổng thống Jimmy Morales từ chức do những cáo buộc tham nhũng. Khi tuyên bố nhậm chức (14-1-2016), ông Jimmy Morales từng cam kết đấu tranh chống nạn tham nhũng để tạo ra một “Guatemala mới”.

Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres bày tỏ sự ngạc nhiên trước quyết định trục xuất Chủ tịch CICIG của Tổng thống Jimmy Morales. Ngày 29-8, Cao ủy Nhân quyền Liên hợp quốc Zeid Raad al Hussein đã đề nghị Tổng thống Jimmy Morales không can thiệp vào công việc của CICIG, sau khi ông Ivan Velasquez bị trục xuất khỏi Guatemala. 

Đồng thời yêu cầu chính phủ Guatemala cho phép CICIG thực hiện công việc của họ mà không vấp phải bất kỳ sự can thiệp nào. Giới truyền thông coi đây là động thái chưa từng có của Tổng thống Jimmy Morales kể từ khi ông lên nhậm chức đến nay và quyết định trục xuất ông Ivan Velasquez không những vấp phải sự phản đối của chính giới Guatemala, mà cả của Mỹ và Liên minh châu Âu (EU). 

Bởi Tòa án Hiến pháp Guatemala đã bác quyết định của Tổng thống và ông Jimmy Morales vừa tuyên bố, sẽ tôn trọng các quyết định của tòa. Tuy nhiên Tổng thống Jimmy Morales vẫn khẳng định, ông Ivan Velasquez là người "không được hoan nghênh" ở Guatemala bởi Chủ tịch CICIG đã “can thiệp vào công việc nội bộ của Guatemala và tìm cách gây sức ép buộc các nhà lập pháp thông qua cải cách hiến pháp”. Bộ trưởng Y tế Lucrecia Hernandez cùng 3 Thứ trưởng Bộ Y tế đã từ chức để phản đối quyết định của Tổng thống Jimmy Morales.

Tổng thống Guatemala Jimmy Morales.

Ngoài ông Ivan Velasquez, Tổng thống Jimmy Morales còn quyết định sa thải Ngoại trưởng, người không thực hiện việc trục xuất Chủ tịch CICIG. Theo giới truyền thông, quyết định trục xuất ông Ivan Velasquez được đưa ra chỉ 2 ngày sau khi Bộ trưởng Tư pháp Thelma Aldana và CICIG đệ đơn yêu cầu điều tra Tổng thống Jimmy Morales về các sai phạm trong suốt chiến dịch tranh cử. 

Bà Thelma Aldana đề nghị Tòa án Hiến pháp Guatemala tước quyền miễn trừ truy tố của Tổng thống Jimmy Morales để tiến hành truy tố ông. Các thẩm phán đang xem xét đề nghị tước quyền miễn trừ truy tố của Tổng thống Jimmy Morales. Và nếu việc này được chấp thuận, thêm vào đó Quốc hội đồng ý luận tội, Tổng thống Jimmy Morales có thể bị bắt giữ và sẽ có số phận giống người tiền nhiệm Otto Perez Molina - bị bắt và đang chờ xét xử với cáo buộc tham nhũng. 

Theo các nhà điều tra Liên hợp quốc, Tổng thống Jimmy Morales bị nghi ngờ gian dối trong công bố các quỹ dành cho chiến dịch tranh cử với giá trị giao dịch ước tính khoảng 1 triệu USD. Trước đó (tháng 1-2017), CICIG và cơ quan công tố Guatemala đã khởi tố em trai và một con trai của Tổng thống Jimmy Morales (Samuel Morales và Jose Manuel Morales) với cáo buộc gian lận trong thống kê tài sản và 2 người này đang bị quản thúc tại gia chờ xét xử.

Tổng thống Jimmy Morales bị cáo buộc nhận hối lộ của xã hội đen và thủ lĩnh doanh nghiệp, đổi lại họ được chính phủ trao cho các gói thầu và được bảo kê khỏi bị truy tố trước pháp luật. Tờ The Guardian vừa công bố một văn bản nội bộ của cảnh sát cho thấy, lực lượng đặc nhiệm không được nghỉ phép. 

Bà Anabella Sibrian, chủ nhiệm tổ chức phi chính phủ Diễn đàn quốc tế chống miễn trừ truy tố cảnh báo, Tổng thống Jimmy Morales và những lãnh đạo quân đội thân cận có thể ban bố tình trạng khẩn cấp để ngăn chặn qui trình luận tội ông. Tuy là diễn viên hài và không có nhiều kinh nghiệm chính trị, nhưng ông Jimmy Morales vẫn bất ngờ đắc cử năm 2015 với cam kết xóa bỏ nạn tham nhũng. Tuy nhiên, ông Jimmy Morales đang phải đối mặt với nhiều cáo buộc tham nhũng, bao che cho các hành vi trốn thuế và dung túng cho nhiều doanh nghiệp từng vi phạm trong vụ bê bối mang tên "La Linea".