Tổng thống Guatemala chuẩn bị hầu tòa

• Tổng thống Guatemala đối mặt với cáo buộc tham nhũng

Gần 1 tháng trước (25-8), CICIG và cơ quan công tố Guatemala công bố cáo buộc đối với Tổng thống Jimmy Morales vì ông không minh bạch trong việc sử dụng gần 1 triệu USD trong chiến dịch tranh cử gần 3 năm trước. Mặc dù chỉ là diễn viên hài và không có nhiều kinh nghiệm chính trị, nhưng ông Jimmy Morales vẫn bất ngờ đắc cử. 

Ông Jimmy Morales giành chiến thắng khi giơ cao khẩu hiệu trong chiến dịch vận động - không tham nhũng, cũng không phải kẻ trộm. Và khi tuyên bố nhậm chức (14-1-2016), ông Jimmy Morales đã cam kết đấu tranh xóa bỏ nạn tham nhũng, để tạo ra một "Guatemala mới", nhưng hiện Quốc hội đang chuẩn bị bỏ phiếu để quyết định tư cách miễn trừ đối với Tổng thống và khi đó người đứng đầu chính phủ sẽ bị điều tra và hầu tòa.

Tòa án Tối cao đưa ra quyết định truy tố sau khi Tổng thống Jimmy Morales tuyên bố (1-9), sẽ không gia hạn cho CICIG, sau khi cơ quan này kết thúc nhiệm vụ vào tháng 9-2019. Được biết, ngay trước buổi họp báo công bố quyết định này, binh lính và cảnh sát đã bao vây trụ sở chính của CICIG, còn ông Jimmy Morales đứng cạnh nhiều tướng tá. 

Cùng ngày Tòa án Tối cao "động thủ" với Tổng thống Jimmy Morales, ông cũng khẳng định, Chủ tịch CICIG Ivan Velasquez không được phép trở lại Guatemala. 

Tuy ông Ivan Velasquez phải ở Mỹ sau quyết định trục xuất của Tổng thống Jimmy Morales, nhưng công việc của CICIG không bị ngưng trệ. Theo người phát ngôn CICIG Matias Ponce, tổ chức với khoảng 200 nhân viên này đang chờ chính phủ Guatemala gia hạn thị thực làm việc cho nhân viên nước ngoài của họ. 

Giải thích cho quyết định của mình, Tổng thống Jimmy Morales cho rằng, CICIG là cơ quan nước ngoài nhận tài trợ của Mỹ nên đã vi phạm chủ quyền Guatemala. Ngoài ra, công việc điều tra của CICIG hoàn toàn có thể do cơ quan tư pháp của Guatemala đảm nhiệm. 

Theo giới truyền thông, trong bức thư vừa gửi Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres, Tổng thống Jimmy Morales cho biết, CICIG đã "quá đủ" thời gian thực thi để đạt được các mục tiêu của mình ở Guatemala. Bởi kể từ khi được thành lập năm 2006 đến nay CICIG đã trình 310 cáo buộc cùng 34 cải cách pháp lý lên Quốc hội, và cựu Tổng thống cùng cựu Phó Tổng thống hiện đang bị giam giữ vì tội tham nhũng. 

Ông Jimmy Morales cũng đã yêu cầu CICIG chuyển giao công việc của họ cho các công tố viên địa phương, mặc dù cơ quan này vẫn đang hoạt động hợp pháp tại Guatemala tới tháng 9-2019.

Người biểu tình yêu cầu Tổng thống Jimmy Morales từ chức.

Được biết, Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres từng ngạc nhiên trước quyết định trục xuất Chủ tịch CICIG Ivan Velasquez của ông Jimmy Morales. 

Hơn 1 năm trước (29-8-2017), Cao ủy Nhân quyền Liên hợp quốc Zeid Raad al Hussein từng kiến nghị, ông Jimmy Morales không nên can thiệp vào công việc của CICIG, sau khi ông Ivan Velasquez bị trục xuất khỏi Guatemala. 

Hơn 4 tháng trước (2-5), hàng nghìn chủ hộ kinh doanh nhỏ ở thủ đô Guatemala City đã xuống đường tuần hành ủng hộ Tổng thống Jimmy Morales, người đang đối mặt với cáo buộc tham nhũng và huy động quỹ bầu cử bất hợp pháp. 

Tổng thống Jimmy Morales đang phải đối mặt với 2 cáo buộc huy động tài chính bất hợp pháp cho chiến dịch tranh cử tổng thống năm 2015 vì không báo cáo khoản tiền lên tới 2 triệu USD trong danh sách chi tiêu của đảng bảo thủ Mặt trận đoàn kết quốc gia (FCN) ủng hộ ông. 

Theo giới truyền thông, Tổng thống Jimmy Morales (tên gọi đầy đủ là James Ernesto "Jimmy" Morales Cabrera) bị CICIG điều tra hơn 1 năm qua, xung quanh cáo buộc đã nhận gần 1 triệu USD trong các khoản quyên góp bất hợp pháp cho chiến dịch tranh cử. 

Cũng hơn 1 năm trước (11-9-2017), một ủy ban của Quốc hội từng đề nghị tước quyền miễn trừ của Tổng thống Jimmy Morales, nhưng bất thành. Hơn 2 năm trước (7-9-2016), "cậu ấm" Jose Manuel Morales, con trai Tổng thống Jimmy Morales bị tòa triệu tập vì bị cáo buộc đã trình các hóa đơn gian dối cho những ưu đãi thanh toán tại nhà hàng của một trong những người ủng hộ tài chính của đảng FCN.