Tôi nghĩ gì, những ngày đại dịch?

Một ngày như bao ngày, mở trang Facebook cá nhân, chúng ta gặp câu hỏi bạn đang nghĩ gì… Tôi đang nghĩ gì ư?

(Bài viết xin kính dâng lên các Thầy thuốc Việt Nam và toàn thế giới!)

Một ngày như bao ngày, mở trang Facebook cá nhân, chúng ta gặp câu hỏi bạn đang nghĩ gì… Tôi đang nghĩ gì ư?

Trong ngày đại dịch này tôi thường suy ngẫm về sự tồn tại sự sống con người, và về những việc tranh đoạt hơn/ thua, thiện/ ác đã/ đang xảy ra cực khốc liệt. Tôi nghĩ tới Thầy thuốc - người bảo dưỡng cơ thể sinh học cho tồn tại con người. Trong bao nghề nghiệp, tôi xếp nghề Thầy thuốc ở ngôi số Một, sau đó là khoảng trống mênh mông, cũng theo thiển ý tôi, không nghề nghiệp nào đáng xếp thứ 2.

Ảnh: L.G
Ảnh: L.G

Nghề gieo trồng ngũ cốc xếp vị trí thứ 3. Tới đây, có thể gặp câu hỏi, gieo trồng ngũ cốc, thứ sản vật nuôi sống con người sao không ở ngôi thứ 2, thậm chí ngôi chí tôn, số một? Xin thưa, ngũ cốc và hoa trái cùng các sản vật khác như cá tôm… hằng nuôi sống con người vốn có trong tự nhiên, thiên nhiên hoa cỏ. Chỉ có nghề Thầy thuốc biết tìm kiếm và chế xuất từ các thảo dược tự nhiên ra các bài thuốc cùng phương pháp chẩn/trị chữa bệnh, cứu sống và bảo dưỡng tuổi thọ cho con người, đó thực mới là sản phẩm/nghề nghiệp nhân tạo quý giá bậc nhất mà loài người phát minh ra.

Nghệ thuật - thi ca và âm nhạc từ thuở sơ khai lưu truyền kết tinh qua các làn điệu ca dao, dân ca - tiếng hát lời ru đã cưu nâng, di dưỡng giá trị tình yêu, điều thiêng cho phần sống tâm hồn con người, kế vị thứ 4.

Vị trí thứ 5, thứ 6… kế tiếp cho trăm nghề ngàn nghiệp đến kể tên tính tuổi.

***

Trong những ngày đại dịch COVID-19, con người như đã choàng tỉnh hiểu sự tồn tại của mình thật quá đỗi mỏng manh, và vì vậy càng bội phần cần được bảo trọng, trân quý từng ngày. Chỉ với một con virus vô hình vô lượng đã dư sức xô đẩy con người thế giới dạt từ Đông sang Tây. Phiêu dạt, nổi trôi tìm nơi an trú, mà ai biết nơi nào trên trái đất này an toàn được trước nó? Con virus đang là kẻ thù chung của loài người. Nó khiến mọi thứ vũ khí tối tân mà con người chế tạo ra thành rác rưởi vô dụng. Nó đang thắng áp đảo. Cho đến giờ này, ngày này, tháng này, ai thoát chết cũng chỉ có thể nói "tôi là người may mắn".

Tai họa con virus gây ra đã rõ. Tuy vậy có câu "trong họa có phúc". Điều may mà con virus để lại cho con người là sự tự nhận thức sâu sắc hơn về giá trị sinh tồn, sự gắn kết cá thể với toàn thể, về lẽ sống tin yêu, đoàn kết cùng nhau cưu nâng, bảo vệ lấy sinh mệnh, ngôi nhà trái đất, chứ không phải những thứ phù phiếm như tiền bạc, ngôi vị, danh vọng mà đời thường chúng ta từng xem đó là những mục đích cao cấp nhất, cần vươn tới.

***

Tôi nghĩ gì ư?

Tôi nghĩ, trong cuộc chiến virus này chúng ta mất nhiều thứ. Kinh tế nhiều ngành suy giảm, thất nghiệp cao thêm. Có thể sẽ có những công ty phá sản, những gia đình lâm cảnh khó khăn… Song cái được cũng không hề ít. Như ở Việt Nam số người chết vì COVID-19 tới giờ này chưa có, nhưng số người chết vì tai nạn giao thông giảm rất nhiều. Đó là một giá hời lớn. Thêm nữa, có bạn nói vui ngày dịch "người tham tạm quên nhũng". Trong nhiều năm qua, chưa đoạn ngày nào con người Việt Nam thân gần nhau đến vậy.

Mọi người như bớt đi sự thu vén, vơ véo riêng tư. Những giá trị cốt lõi của Quốc gia là sinh mạng người dân được Chính phủ lấy làm mối quan tâm quý báu nhất. Những giá trị nhân văn trong mỗi con người được đánh thức dậy sau một chặng dài chạy xô vì danh vọng, ngôi vị, hay bé mọn hơn vì miếng cơm manh áo.

Chưa lúc nào lẽ "Nhiễu điều phủ lấy giá gương/ Người trong một nước phải thương nhau cùng" lại được thắp sáng lung linh trên chiếc giá gương Quốc gia cũng như nơi mỗi góc phố chân làng đến thế. Vậy là cái được thật cũng nhiều, cũng đầy đặn. Thật đáng giá!

***

Tôi nghĩ…

Có một giá trị đức tính ngỡ khiêm nhường ẩn khuất mà có lúc con người xao nhãng, chưa đề cao đúng mức, thì trước họa COVID-19, đức tính đó trở về đòi được gọi lên: tính thật thà. "Thật thà là cha quỷ quái!" Tính gian dối sẽ sát hại chúng ta ngay tức thì. Sự thật thà sẽ cứu sống chúng ta. Xin hỏi các ông bà/ anh chị đã đi đâu, gặp gỡ ai… câu trả lời thiếu "thật thà" của một vài người không chỉ tự hại bản thân họ, mà hoàn toàn có thể dẫn đến sự vỡ toang cuộc chiến phòng chống dịch của cả đất nước. Và vì thế chắc hẳn chưa khi nào hàng triệu triệu con người, kể cả người vốn quen thiếu trung thực, lại cùng đồng tâm thù ghét tính dối trá, thói ích kỷ vô trách nhiệm với cộng đồng đến thế. Nhìn từ góc độ này, chẳng phải cái hạn COVID-19 đã hóa ra một ông thầy nghiêm khắc giúp con người học lại bài thuở ấu thơ: "Nhân chi sơ tính bản thiện"!

***

Tôi nghĩ gì ư?

Như đã khẳng định: Nghề Y là nghề quý giá bậc nhất!

Bậc nhất, để sau đó không có nghề nào đáng mặt ngự ở vị trí thứ 2!

Cũng phải đến lúc cực lâm nguy, cấp thiết cần bào chế ra vắc xin, tìm ra pháp đồ điều trị COVID-19 con người như mới nhớ lại thuở sơ khai tuổi loài người, khi cảm mạo gió máy, yếu đau, tính mạng bị đe dọa cũng chỉ biết ngửa mặt kêu "trời ơi, cứu con!". Để rồi từ tiếng kêu cứu đầu đời đó mà đôi tay, cái miệng biết tìm ra vị thuốc trong điệp trùng cỏ cây nơi vườn ruộng hoang sơ, chốn rừng sâu núi thẳm.

Việc hái lượm, săn bắt ra đời cho con người miếng ăn, việc tìm vị thuốc trong cỏ cây để chữa bệnh và chỉ khi hai khả năng này song hành thì con người mới thực sự làm chủ được mạng sống của mình. Đến ngày tháng năm này đây, khi dịch bệnh đang hoành hành đòi cướp đi sinh mệnh thì nhân loại thêm lần tìm vào nương thân nơi Thầy thuốc. Duy nhất trên đời chỉ có họ, những Thầy thuốc mới có thể quyết định nhân loại sẽ tiếp tục tồn tại tự tin, khỏe mạnh hay không.

Bạn nhất trí với tôi không?

Hỏi vậy, vì tôi biết sẽ có không ít người đòi ngôi thứ 2, thậm chí thứ Nhất cho ghế quyền lực. Này, những chiếc ghế quan trường. Đúng là không có mi thì không có các hình thái Nhà nước Cộng hòa hay Dân chủ, đa nguyên hay nhất nguyên, để từ đó thiết lập xã hội gọi là có kỷ cương phép nước... Tuy vậy, nói thật thà: Nhà nước - với hệ thống quan quyền chính là nơi con người dễ bị tha hóa thành đứa con dữ con hư, làm đảo điên phải/ trái, lẫn lộn trắng/ đen bậc nhất.

Và cũng có thể không ít người muốn tôn vinh nghề "tài chính - ngân hàng" ở ngôi thứ 2, hoặc thứ 3. Xin thưa, loài người biết duy trì đời sống và tìm thấy hạnh phúc từ khi còn quần tụ nhóm lửa để nướng chín đồ ăn, sưởi ấm đêm lạnh giá. Và họ đã sống rất bình yên, bình đẳng, hạnh phúc bên nhau quãng thời gian dài hằng thiên niên kỷ. Thế rồi khi đồng tiền xuất hiện đặt giá sang hèn, cao thấp, hơn thua…thì sự bình yên, hạnh phúc của họ chịu thử thách, có lúc bị phá vỡ tan tành.

Thật chính xác không có nghề nào xứng ngôi thứ 2, khi nghề Y đã ngự ngôi thứ nhất! Và vì vậy chúng ta tin tưởng rằng, với quyền năng bậc nhất của mình, sớm thôi, các Thầy thuốc sẽ đuổi con virus về với xứ sở mê tối và tàn ác mà nó đã sinh ra!

***

Tôi nghĩ gì ư?

Tôi nghĩ Bà Mẹ trái đất đã quá mệt mỏi với đàn con loài người trái tính trái nết. Muôn loài vốn thuận tự nhiên theo Mẹ, duy con người thường muốn cưỡng lại, chống lại luật tự nhiên. Tài nguyên bị khai phá cạn kiệt; môi trường, khí hậu bị ô nhiễm, uế trược vô cùng. Mẹ Trái đất đã muốn nghỉ ngơi và phải chăng, thật đau đớn, trớ trêu, trong đại dịch, đại khủng hoảng y tế, nhân đạo do lũ con vô đạo tự gây ra lại là quãng thời gian Mẹ trái đất được nghỉ ngơi, tĩnh dưỡng.

Mẹ trái đất biết việc hiểm ác mà con người gây ra cho đồng loại nhưng Mẹ đã chặc lưỡi buông tay, cũng như khi bà mẹ - con người đứng lặng nhìn đứa con điên loạn, ngáo đá mất tính loài. Mẹ bất lực và mẹ muốn nghỉ ngơi, tĩnh dưỡng. Các ống khói bớt xả khói độc ngùn ngụt lên trời, dòng người đã bớt đi sự xô chen hối hả. Sự tham đoạt hơn thua, cao thấp đã có phần dịu lại. Mái ấm gia đình ấm nóng hơi người, bếp nhà nhà nồng nàn củi lửa, tiếng nói cười nở hồng trên môi con trẻ… Bao điều an vui bình dị mà máu thịt, thiết tha bấy lâu ngỡ đã ở ngoài đời sống của chúng ta.

Mẹ trái đất đang rất cần được nghỉ ngơi!

Loài người với quá nhiều lầm lỗi, quá nhiều tham vọng đã đến lúc cần tĩnh tâm, suy xét lại mình!                                               

***

Và tôi. Trong những ngày này tôi sẽ nghĩ ngợi về nhiều điều khác nữa…

Đỗ Trọng Khơi

Các tin khác

Eo biển đóng và khe cửa mở hờ

Eo biển đóng và khe cửa mở hờ

Trong khi dư luận quốc tế còn đang cố gắng tìm lời giải cho việc Nhà Trắng tuyên bố tạm dừng chiến dịch quân sự "Dự án Tự do" nhằm hỗ trợ tàu thuyền di chuyển qua eo biển Hormuz - động thái bất ngờ kế tiếp, nhưng không còn làm mấy ai ngạc nhiên, trong chuỗi vô tận những diễn biến không thể lường trước từ Tổng thống Mỹ Donald Trump - thì dường như, qua một số thông tin bên lề được hé lộ, "chân tướng" của sự thực cũng đã lờ mờ hiện lên, sau lớp hỏa mù.

Nhịp sống Việt Nam

Nhịp sống Việt Nam

Những ngày gần đây, báo chí và mạng xã hội ở xứ Kim Chi cũng như Việt Nam vẫn dành sự quan tâm về chuyến thăm Việt Nam cuối tháng 4/2026 của Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung và Phu nhân Kim Hae Kyung. Đặc biệt, hình ảnh vợ chồng tổng thống thảnh thơi bách bộ phố cổ Hà Nội và thưởng thức món phở, cơm rang, kem... nhận được sự tán thưởng hào hứng của người dân cũng như cộng đồng mạng ở cả hai nước.

Trung Đông, trong những đám hỏa mù

Trung Đông, trong những đám hỏa mù

Giới quan sát quốc tế có lẽ đã quá quen với việc bình tĩnh chờ đợi thêm những dữ liệu đối chứng cần thiết, cho dù vừa thấy bảng tin tức của mình nhảy lên những điều có vẻ “nóng bỏng”, nhất là sau hàng tuần nối nhau, những tuyên bố trái chiều vẫn cứ tiếp tục vọng đến từ Trung Đông. Tuy vậy, khi không quá tập trung vào các điểm nóng chiến sự, có thể, những tia sáng mờ nhạt nào đó lại le lói hắt lên.

Giá trị của Hòa bình

Giá trị của Hòa bình

LTS: Những ngày cuối tháng Tư luôn đặc biệt đối với người Việt. Đó là dịp Tết Thống nhất, Tết Hòa bình. Năm nay, dịp Tết ấy đến ngay sau Giỗ tổ Hùng Vương, với lời nhắc của Bác Hồ vẫn mãi sáng ngời chân lý "Các Vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước…".

Nhiều “nút thắt” trong đối đầu Mỹ-Iran

Nhiều “nút thắt” trong đối đầu Mỹ-Iran

Trung tuần tháng 4/2026, các kênh ngoại giao Mỹ - Iran được kích hoạt ở mức cao hiếm thấy, Pakistan trở thành đối tác trung gian then chốt. Truyền thông phương Tây và khu vực nhắc tới khả năng có thỏa thuận xoay quanh trao đổi hạn chế hạt nhân để lấy nới lỏng trừng phạt và tiếp cận tài sản bị phong tỏa.

Kinh tế thế giới trở thành con tin của cuộc xung đột Iran

Kinh tế thế giới trở thành con tin của cuộc xung đột Iran

Cuộc xung đột quân sự tại Iran bùng nổ từ cuối tháng 2/2026 đang khiến nền kinh tế toàn cầu trải qua cú sốc năng lượng lớn chưa từng có trong lịch sử hiện đại. Giá dầu tăng vọt, lạm phát khiến cỗ máy kinh tế toàn cầu khựng lại. Những hệ lụy kéo theo sẽ còn tác động lâu dài đến cuộc sống của chúng ta. Một lần nữa, nền kinh tế toàn cầu lại trở thành con tin của các quyết sách chính trị.

Hai vòng phong tỏa, một điểm nghẽn

Hai vòng phong tỏa, một điểm nghẽn

Nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng Mỹ - Iran thông qua đàm phán trực tiếp đang rơi vào bế tắc khi hai bên theo đuổi logic hoàn toàn trái ngược: Washington muốn một thỏa thuận nhanh dưới sức ép tối đa, còn Tehran kiên trì chiến lược kéo dài để bảo toàn lợi ích cốt lõi. Sự lệch pha này khiến tiến trình ngoại giao đình trệ, đồng thời gia tăng rủi ro tại eo biển Hormuz - huyết mạch năng lượng toàn cầu.

"Tang đạo mãn điền, hoa mãn san"

"Tang đạo mãn điền, hoa mãn san"

Chuyến thăm cấp nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Trung Quốc đã thành công rất tốt đẹp. Đó là một chuyến thăm dày đặc lịch hoạt động, tận dụng tối đa từng giờ để vun đắp, củng cố mối quan hệ sâu sắc giữa hai nước, đồng thời tìm hiểu thực tế, tham khảo các mô hình phát triển hiệu quả. Điều đặc biệt, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm kết thúc chuyến thăm và trở lại Việt Nam bằng tàu hỏa như một thông điệp: quan hệ Việt Nam – Trung Quốc ngày càng hữu nghị, hợp tác, là sự kết nối liền mạch, là dòng chảy không thể đảo ngược, vì hòa bình và hạnh phúc, phồn vinh của nhân dân hai nước. Đó cũng là bức tranh thái bình, trù phú, an yên mà Bác Hồ kính yêu đã khắc họa 65 năm trước “Tang đạo mãn điền, hoa mãn san”...

Nạn nhân tiềm tàng của xung đột Trung Đông

Nạn nhân tiềm tàng của xung đột Trung Đông

Trung tuần tháng 3/2026, các cuộc không kích của Israel nhằm vào những cơ sở năng lượng thượng nguồn tại mỏ khí South Pars, nơi chiếm 70% sản lượng khí đốt nội địa của Iran, đã mở ra một chương leo thang mới trong xung đột Trung Đông.

Ở rất xa cuộc chiến

Ở rất xa cuộc chiến

Thời điểm hiện tại, chiến dịch quân sự tại Trung Đông là ưu tiên hàng đầu của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Song, có lẽ, chuyện ông liên tục cập nhật các diễn biến và ý tưởng của mình về cuộc chiến ấy và làm xôn xao các nền tảng mạng xã hội cũng không thể đẩy lùi được một thời hạn đầy thách thức: Tháng 11/2026, cuộc bầu cử Quốc hội giữa kỳ sẽ diễn ra.

Khủng hoảng an ninh lương thực đang chực chờ

Khủng hoảng an ninh lương thực đang chực chờ

Sự hỗn loạn trong đại dương thông tin chiến sự đang khiến bất kỳ một nhà phân tích quốc tế nào cũng không thể đưa ra những dự báo chắc chắn về kết cục của cuộc xung đột quân sự ở Trung Đông. Tuy nhiên, những hệ lụy ghê gớm của nó thì ngược lại, hoàn toàn có thể dễ dàng nhận diện.

Lợi ích quốc gia - dân tộc trên hết

Lợi ích quốc gia - dân tộc trên hết

Trong những ngày này, tâm trí của người dân cả nước và cả Việt kiều ở nước ngoài đều hướng về phòng họp lớn Diên Hồng, nơi đang diễn ra kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI.

Ứng xử với xưa cũ

Ứng xử với xưa cũ

LTS: Những gì cổ hủ, lạc hậu ắt là xưa cũ. Nhưng có phải những gì xưa cũ cũng đều cổ hủ, lạc hậu hết hay không? Ứng xử với xưa cũ thế nào để đảm bảo vẫn giữ tốc độ tăng trưởng tiến bộ và vừa không “đánh rơi” đi mất phần tinh thần?

Lựa chọn hiền tài và kiến tạo phát triển

Lựa chọn hiền tài và kiến tạo phát triển

Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI vừa khai mạc tại Thủ đô Hà Nội với nhiều nội dung quan trọng, đặc biệt là việc kiện toàn các chức danh lãnh đạo chủ chốt của quốc gia cũng như định hình chương trình, nội dung hoạt động của toàn khóa, đặt nền móng cho sự phát triển của đất nước trong 5 năm tới.

World Cup 2026 trước biến số Iran

World Cup 2026 trước biến số Iran

Xung đột leo thang giữa Mỹ - Israel và Iran đang đẩy World Cup 2026 vào tình thế đặc biệt khi khả năng Iran không thể tham dự trở thành kịch bản hiện hữu. FIFA đang phải đối mặt với bài toán phức tạp chưa từng có liên quan đến pháp lý, thay thế suất dự giải và đảm bảo an ninh - điều từng xuất hiện trong lịch sử nhưng chưa bao giờ ở quy mô của một kỳ World Cup hiện đại.

Khi Thổ Nhĩ Kỳ có quyền “mặc cả” với châu Âu

Khi Thổ Nhĩ Kỳ có quyền “mặc cả” với châu Âu

Cuộc chiến tại Iran nổ ra cuối tháng 2/2026 làm rung chuyển thế giới, đồng thời vẽ lại bản đồ địa chính trị khu vực. Trong đó, Thổ Nhĩ Kỳ, với vị thế đặc biệt của mình, đang tận dụng cơ hội để giành lấy lợi thế trong một "ván cờ" khác.

Trước biến động thời cuộc

Trước biến động thời cuộc

LTS: Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo; những diễn biến bất thường về địa chính trị; các quyết định áp đặt thuế quan gây shock; giá cả nhiên liệu thay đổi đột biến dẫn tới biến động mạnh ở các thị trường v.v... và vv… Thế giới đang tiếp tục theo cách đó và tạo ra những vòng xoáy chóng mặt. Trước các biến động thời cuộc như thế, một cá nhân con người, một công ty, một ngành, thậm chí cả một quốc gia, cần phải đối diện chúng theo cách nào?

Lời hứa không thành hiện thực

Lời hứa không thành hiện thực

Ông Donald Trump trở lại Nhà Trắng với cam kết không mở thêm chiến tranh, không đẩy nước Mỹ vào những cuộc can dự quân sự tốn kém ở bên ngoài. Nhưng, chiến dịch quân sự nhằm vào Iran cuối tháng 2/2026 đã khiến chính lời hứa đó trở thành điểm dễ bị phản công nhất về chính trị.

Thảm kịch mới, và những đường nét cũ

Thảm kịch mới, và những đường nét cũ

Song song với những ý niệm về các hệ lụy đã trở nên quen thuộc với bất cứ ai, khi căng thẳng địa chính trị ảnh hưởng trầm trọng đến khả năng vận hành trơn tru của hệ thống kinh tế - xã hội toàn cầu, có một khía cạnh bi thương khó cảm nhận hơn: Sự phác họa và hình thành những cuộc khủng hoảng nhân đạo mới, bên cạnh sự cùng quẫn trong các bi kịch vẫn còn chưa khép lại - điều thường bị che khuất và lãng quên.

Ươm mầm xanh cho tương lai

Ươm mầm xanh cho tương lai

Theo quan niệm của người xưa, vũ trụ có 3 nhân tố cơ bản là Thiên - Địa - Nhân (tức là trời, đất và người). Như trong “Tam tự kinh” có câu “Tam tài giả: Thiên - Địa - Nhân/ Tam quang giả: Nhật - Nguyệt - Tinh”... Trải qua các giai đoạn phát triển của lịch sử, cũng như nhiều quốc gia, dân tộc, Việt Nam hình thành nên truyền thống sống hòa hợp với thiên nhiên (thuận thiên) và luôn coi trọng con người (dân vi bản). Chính vì vậy, chăm lo giáo dục, đào tạo con người là nhiệm vụ xuyên suốt (vì lợi ích trăm năm trồng người)...