Mỗi bức ảnh là một câu chuyện kể. Đó là sự ngẫu nhiên và cũng là khoảnh khắc các em lưu giữ về những người bạn, người thân ở quanh mình. Mở đầu câu chuyện về bức ảnh “Các bạn học cồng chiêng”, em HHoa, Trường Tiểu học Lê Văn Tám, Krông Nô, Đắk Nông chia sẻ rằng, em chụp bức ảnh này vào một buổi sáng các bạn đang học cồng chiêng với bác nghệ nhân. Các bạn trong ảnh đều học cùng với HHoa, và đây là những bạn xuất sắc trong việc học và tiếp thu văn hóa truyền thống của dân tộc Mnông. Qua bức ảnh, HHoa mong muốn tiếng cồng chiêng sẽ được phát triển rộng hơn, nhiều người biết văn hóa, con người quê em. Đặc biệt, ai chưa biết về cồng chiêng hãy một lần đến với quê hương em để thưởng thức di sản văn hóa của dân tộc em. Lời chia sẻ rất thực của một cô bé lớp 5 với bức ảnh của mình nhưng qua đó, cũng nói lên sự nhen nhóm ước mơ và niềm đam mê nhiệt huyết của những nghệ nhân đang miệt mài truyền lại những nét đẹp về văn hóa cho lớp trẻ, đây là vấn đề không phải ai cũng nhìn nhận được nhưng với thông điệp rất giản dị của một cô bé lớp 5 làm chúng ta không khỏi suy nghĩ.
Trong bức ảnh “Bắt chấy cho nhau”, hình ảnh 3 người bạn gái đang bắt chấy cho nhau của em Giàng Thị Chư, học sinh lớp 5 Trường PTDTBT tiểu học Mản Thẩn đã để lại cho người tham dự triển lãm nhiều cảm xúc khác nhau về sự phản ánh chân thực cuộc sống của trẻ em vùng cao. “Cả 3 bạn ấy đều có chấy, vì ở bán trú đông quá mới lây sang nhau. Ở bán trú, con trai và con gái có một số ngủ chung mới lây sang nhau. Con trai tóc ngắn thì có ít chấy hơn con gái, vì con gái tóc dài khó bắt được hết. Các bạn ngủ trong trường bán trú, hai bạn ngủ một giường. Các bạn và nhà trường không có quy định chia giường để ngủ, việc cứ đổi giường thì mới lây từ người này sang người khác”, em Giàng Thị Chư chia sẻ.
Nhận xét về điều này, bà Hà Thị Nga, Phó chủ tịch tỉnh Lào Cai cho biết, hình ảnh bắt chấy cho bạn đơn giản là sự thân tình của các em học sinh vùng cao, nhưng bên cạnh đó nói lên thực trạng của nông thôn miền núi hiện nay, nó rất thật và chân thực về vệ sinh môi trường nông thôn, nếp sống sinh hoạt của người dân ở đây. Để cải thiện và thay đổi được là cả một quá trình dài. Hay đơn giản như ước muốn của em Chư là em mong có nước sinh hoạt để nấu ăn và tắm giặt như các bạn ở dưới xuôi. Một ước muốn giản dị nhưng đối với vùng núi cao Simacai (Lào Cai) đây là một chặng đường dài.
Chị Nguyễn Ngọc Ánh (Ủy ban Dân tộc) cho biết, mỗi bức ảnh của các em cho người xem thấy được góc nhìn chân thực về cuộc sống xung quanh, các em hầu hết sống trong hoàn cảnh khó khăn nhưng mỗi công việc các em làm đều có niềm vui và tràn đầy hy vọng như ăn xong đi lao động, làm công việc nhỏ, đi học xa nhưng rất vui vẻ, lạc quan, hay hình ảnh bắt chấy cho bạn… một hình ảnh rất lạc quan, sinh động về cuộc sống của các em học sinh dân tộc thiểu số vùng cao.
Bà Sùng Thị Mống, mẹ em Lừu Văn Thắng (Simacai - Lào Cai) đã không thể kìm được những giọt nước mắt hạnh phúc và tự hào khi nói về con. Bà cho biết, lúc đầu bà cũng không tin con mình có thể chụp được ảnh. Qua bức ảnh của con, bà như vỡ òa khi hiểu hơn những suy nghĩ và tình cảm của con mình dành cho những người thân cũng như bạn bè xung quanh.
Ông Lộ Minh Trại, Sở GD-ĐT tỉnh Ninh Thuận cho rằng, qua dự án này của Viện Nghiên cứu Xã hội, Kinh tế và Môi trường (iSEE) và tổ chức Oxfam đã tạo cho các em một sân chơi mới, khám phá bản thân. Đặc biệt, dự án đã cho các em có điều kiện tiếp thu và học hỏi những kỹ năng sống, năng động, mạnh dạn và tự tin. Những bức ảnh đó là sự lắng đọng những suy nghĩ của các em muốn thể hiện cho mọi người biết và chia sẻ. Qua đó, nhiều em cũng phát huy được sở trường của mình
