Những vi phạm về pháp luật của nguyên Tổng Giám đốc PMU18 Bùi Tiến Dũng mà cơ quan điều tra và cơ quan xét xử đã làm rõ và thông báo công khai trong thời gian qua dư luận đều biết rõ.
Nhưng một trong những nguyên nhân khiến Bùi Tiến Dũng vướng vào vòng lao lý mà dư luận chưa biết nhiều, đó là việc Dũng khai rằng vì "nể nang" mà đã ký rất nhiều quyết định, hoặc chỉ đạo cấp dưới ký quyết định "điều động" tài sản của PMU18 là những chiếc xe ôtô trị giá tiền tỉ cho mượn vô thời hạn.
Dũng phân trần rằng, đó chỉ là "nể nang" các mối quan hệ, hoặc việc cho mượn xe để tạo điều kiện cho các đơn vị bạn thuận tiện trong công tác, chứ cá nhân Dũng cũng như PMU18 không được hưởng lợi gì từ việc cho mượn xe ôtô. Tuy nhiên, đó chỉ là cách hiểu của Dũng.
Bùi Tiến Dũng và các thuộc cấp trong phiên tòa xét xử vụ cố ý làm trái và lợi dụng chức vụ...
Còn căn cứ theo Nghị định số 14/1998 của Chính phủ và các quy định khác của Nhà nước về quản lý tài sản thì việc Dũng ký nhiều quyết định cho các đơn vị không liên quan đến nhiệm vụ của PMU18 mượn xe ôtô của PMU18 trong một thời gian dài đã bị cáo buộc vào tội Cố ý làm trái các quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng.
Tôi đã ba lần hầu tòa cùng Bùi Tiến Dũng, nguyên Tổng Giám đốc Ban Quản lý các dự án 18 (PMU18), đơn vị trực thuộc Bộ Giao thông vận tải. Trong phiên tòa sơ thẩm và phúc thẩm xét xử Dũng về tội đánh bạc và đưa hối lộ, tôi thấy dư luận chê trách và lên án Dũng nhiều. Lý do là bởi một người biết vượt khó đi lên và thành đạt như Dũng thì ít ai nghĩ rằng, Dũng lại có suy nghĩ nông cạn như thế (?!).
Trước tòa, Dũng thanh minh cho hành vi đánh bạc với số tiền đã được cơ quan công tố cáo buộc trên một triệu USD là do "buồn vì chuyện gia đình". Trong thời gian cơ quan điều tra đang tiến hành xác minh làm rõ hành vi đánh bạc của các đối tượng liên quan, Dũng lại phạm một sai lầm khác khi chỉ đạo cấp dưới mang tiền đi "chạy tội" cho mình.
Bản án 13 năm tù giam dành cho Bùi Tiến Dũng về hai tội danh: đánh bạc và đưa hối lộ như hậu quả tất yếu mà Dũng phải nhận bởi những sai lầm đã phạm phải.
Trong thời gian đang thi hành án trong trại giam của bản án thứ nhất, cuối tháng 7/2010, Bùi Tiến Dũng lại phải hầu tòa để nghe xét xử một vụ án thứ hai về tội Cố ý làm trái các quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng. Vụ án này liên quan đến hành vi Dũng ký quyết định cho mượn hàng loạt xe ôtô mới toanh do PMU18 mua với giá trị gần một tỉ đồng một chiếc.
Các tài liệu trong hồ sơ vụ án thể hiện, Bùi Tiến Dũng được bổ nhiệm là Tổng Giám đốc PMU18 từ năm 1998. Trong quá trình triển khai thực hiện các dự án sử dụng vốn vay ODA và các nguồn vốn hỗ trợ khác, PMU18 được cử làm đại diện chủ đầu tư để ký kết các hợp đồng kinh tế về tư vấn và xây lắp dự án nâng cấp cải tạo quốc lộ 18 và một số quốc lộ khác.
Theo quy định tại hợp đồng tư vấn, hợp đồng xây lắp, PMU18 và Ban điều hành các gói thầu được mua xe ôtô bằng nguồn vốn ODA và nguồn vốn hỗ trợ khác để phục vụ việc thực hiện thi công. Quá trình triển khai thực hiện các dự án và sau khi kết thúc dự án, Bùi Tiến Dũng đã điều động, cho mượn xe ôtô do PMU18 quản lý trái quy định với số tiền thiệt hại được cơ quan công tố xác định gần 2 tỉ 700 triệu đồng.
Những chiếc ôtô trị giá tiền tỉ mà Dũng đã cho mượn trái quy định có thể kể ra là xe BMW biển kiểm soát 31A-4645, trị giá khi mua gần 840 triệu đồng. Chiếc xe này được trang bị cho Tư vấn thiết kế của giai đoạn 2 Dự án cầu quốc lộ 1, thời gian sử dụng theo hợp đồng từ tháng 10/1999 đến tháng 12/2005.
Sau khi mua xe, PMU18 không chuyển giao cho Tư vấn thiết kế theo hợp đồng. Mua xe được khoảng một tháng, Bùi Tiến Dũng ký quyết định điều động cho Công đoàn ngành Giao thông vận tải mượn, mặc dù đơn vị này không liên quan gì đến các dự án có nguồn vốn ODA do PMU18 thực hiện. Khi chiếc xe này được trả về cho PMU18, cơ quan giám định đã xác định giá trị thiệt hại trong thời gian cho mượn xe gần 530 triệu đồng.
Tiếp đến là chiếc Toyota Land Cruiser biển kiểm soát 31A-6226, trị giá khi mua gần 890 triệu đồng, được mua bằng nguồn vốn ODA để phục vụ công tác duy tu, bảo dưỡng công trình sau khi dự án hoàn thành và đưa vào sử dụng.
PMU18 sử dụng chiếc xe này từ tháng 9/2003 cho đến tháng 6/2004, thì Giám đốc Ban Quản lý dự án hạ tầng Tả Ngạn ký công văn hỏi mượn. Thực hiện ý kiến chỉ đạo của Bùi Tiến Dũng, Vũ Mạnh Tiên, Phó Chánh văn phòng PMU18 và Lê Xuân Niêm, Đội trưởng Đội xe PMU18 đã bàn giao chiếc xe này cho Ban Quản lý dự án hạ tầng Tả ngạn.
Dù PMU18 biết rất rõ, Ban Quản lý dự án hạ tầng Tả ngạn không phải là đơn vị trực thuộc Bộ Giao thông vận tải, không liên quan gì đến công tác duy tu bảo dưỡng công trình. Chiếc xe Toyota Land Cruiser biển kiểm soát 31A-6226 thỉnh thoảng được cán bộ của Ban Quản lý dự án sử dụng và một số người ngoài đơn vị sử dụng cá nhân. Khi chiếc xe này trả lại cho PMU18, kết quả giám định giá trị thiệt hại trong thời gian cho mượn xe gần 300 triệu đồng.
Không biết mối quan hệ của PMU18 với Ban Quản lý dự án hạ tầng Tả ngạn gần đến mức nào, mà ngoài việc cho mượn chiếc Toyota Land Cruiser biển kiểm soát 31A-6226, Bùi Tiến Dũng tiếp tục ký quyết định cho Ban Quản lý dự án hạ tầng Tả ngạn mượn chiếc ôtô Izusu, biển kiểm soát 31A-5544, trị giá khi mua là gần 730 triệu đồng (?!). Khi chiếc xe được trả lại, kết quả giám định thiệt hại trong thời gian cho mượn xe gần 160 triệu đồng…--PageBreak--
Trong thời gian triển khai xây lắp gói thầu BC1 thuộc Dự án xây dựng cầu Bãi Cháy, theo chỉ đạo của Bùi Tiến Dũng, Phạm Tiến Dũng, nguyên Trưởng phòng Kinh tế kế hoạch đã dự thảo công văn để Bùi Tiến Dũng ký yêu cầu nhà thầu phải mua ba xe ôtô không đúng chủng loại. Ba xe ôtô đều do Bùi Tiến Dũng và Phạm Tiến Dũng gửi văn bản yêu cầu nhà thầu phải thực hiện.
Sau khi nhận xe, Bùi Tiến Dũng đã cho Cục Đường sắt mượn sử dụng chiếc xe Toyota Camry 3.0, biển kiểm soát 31A-6886. Kết quả giám định trong thời gian chiếc xe trên cho mượn sử dụng là hơn 200 triệu đồng. Cũng trong thời gian cho các đơn vị nêu trên mượn xe ôtô, Bùi Tiến Dũng còn ký quyết định cho một số đơn vị đóng trên địa bàn các quận Cầu Giấy, Thanh Xuân, Đống Đa mượn một số xe ôtô theo công văn hỏi mượn xe của các đơn vị này.
Hành vi điều động cho mượn, sử dụng xe của Bùi Tiến Dũng được các cơ quan bảo vệ pháp luật kết luận là trái các điều luật được quy định tại Nghị định số 14/1998 của Chính phủ về quản lý tài sản Nhà nước và quy định khác về tiêu chuẩn, định mức sử dụng xe ôtô trong các cơ quan hành chính sự nghiệp, doanh nghiệp nhà nước.
Quá trình điều tra, cơ quan điều tra còn xác định, ngoài việc lợi dụng chức vụ, quyền hạn được giao để cho mượn, sử dụng sai mục đích và sử dụng không đúng tiêu chuẩn 9 chiếc xe ôtô như đã nêu trên, Bùi Tiến Dũng còn điều động cho các Phòng, Ban, Vụ, Viện mượn 23 xe ôtô khác do PMU18 sở hữu.
Nhưng cơ quan điều tra xét thấy, việc Bùi Tiến Dũng điều động 23 xe ôtô này trong phạm vi cơ quan chủ đầu tư sử dụng, có bút phê hoặc văn bản chỉ đạo của cấp trên để phục vụ công tác của một số cơ quan chức năng tham mưu của Bộ Giao thông vận tải liên quan trực tiếp chỉ đạo, quản lý thực hiện các dự án của chủ đầu tư… Vì vậy xét không truy cứu trách nhiệm hình sự về hành vi điều động, cho mượn số xe này.
Theo dõi diễn biến phiên tòa xét xử sơ thẩm Bùi Tiến Dũng về tội Cố ý làm trái các quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng, do hành vi cho mượn và sử dụng sai mục đích những chiếc xe ôtô trị giá tiền tỉ do PMU18 làm chủ sở hữu, tôi nhận thấy các lời khai của Bùi Tiến Dũng trước Hội đồng xét xử đều khá thành khẩn. Dũng thừa nhận việc mình ký quyết định hoặc chỉ đạo cấp dưới ký quyết định cho các đơn vị không liên quan đến quá trình PMU18 làm nhiệm vụ mượn xe ôtô của PMU18 là sai.
Nhưng Dũng lại phân trần cho cái sai của Dũng là do "đó đều là những chỗ quen biết, hơn nữa, họ lại có công văn hỏi mượn nên bị cáo khó từ chối". Một biện minh nữa của Dũng cũng không chấp nhận được, khi Dũng cho rằng, việc PMU18 có nhiều xe ôtô để không, trong khi đó PMU18 cũng không có địa điểm chứa hết xe nên nhiều xe phải mang ra ngoài gửi. Vậy nên việc Dũng ký quyết định cho các đơn vị bạn mượn xe ôtô cũng là một cách để "giữ cho xe ôtô đỡ hỏng nếu để lâu không sử dụng".
Khi vị Chủ tọa phiên tòa hỏi Dũng "Bị cáo nghĩ sao khi Nhà nước bỏ rất nhiều tiền để mua xe ôtô cho PMU18 sử dụng trong quá trình thực hiện các dự án, công trình, nhưng bị cáo cứ mặc nhiên ký các quyết định cho mượn hết xe này đến xe khác?". Dũng trầm ngâm ít giây rồi trả lời: "Thưa tòa, bị cáo hiểu việc ký quyết định cho một số đơn vị mượn xe ôtô của PMU18 là sai, nhưng không biết hành động của bị cáo lại vi phạm pháp luật nghiêm trọng như cơ quan công tố nhận xét. Nếu biết vì nể nang các đơn vị bạn mà ký quyết định cho mượn xe để phải nhận kết cục như hôm nay, bị cáo đã không ký".
Dù đã được Hội đồng xét xử xem xét, giảm nhẹ một phần hình phạt do khai báo thành khẩn về hành vi cho mượn và sử dụng không đúng xe ôtô công, nhưng Bùi Tiến Dũng vẫn bị xử phạt 3 năm tù về tội Cố ý làm trái các quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng.
Là người đứng đầu một đơn vị kinh tế thuộc sự quản lý của Nhà nước, thế nhưng, một phần do thiếu hiểu biết về các quy định quản lý tài sản của Nhà nước, một phần do lợi dụng chức vụ, quyền hạn, Bùi Tiến Dũng đã "quên" đi ranh giới giữa "tình riêng" và "phép công" khi mặc nhiên ký các quyết định cho mượn tài sản Nhà nước một cách vô tội vạ.
Những chiếc xe ôtô tiền tỉ, trong đó nhiều chiếc mới toanh chưa một lần PMU18 sử dụng, nhưng Dũng vẫn ký quyết định cho các đơn vị bạn mượn… vô thời hạn là nguyên nhân khiến Dũng phải trả giá đắt cho sai phạm và cả sự tắc trách của người đứng đầu một đơn vị kinh tế Nhà nước. Hi vọng rằng, bài học đau lòng mà Bùi Tiến Dũng phải gánh chịu sẽ nhắc nhở mọi người trong công tác quản lý tài sản của Nhà nước.
