Các đại biểu đã trao đổi sâu về văn hoá Việt Nam trong thế giới phẳng: có hay không sự xung đột của xu thế văn hóa Mỹ, Tây Âu, Bắc Âu… với văn hóa truyền thống; sự ảnh hưởng của văn hóa Hàn Quốc, Nhật, Trung, Mỹ với Việt Nam; những vấn đề đặt ra trong công tác quản lý văn hóa v.v…
Theo Thứ trưởng Bộ VH, TT&DL Hồ Anh Tuấn, trong bối cảnh toàn cầu hoá, chúng ta có cơ hội tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại và sáng tạo những giá trị văn hoá mới, nhưng cũng nhiều thử thách. Văn hóa quốc tế tác động trực tiếp đến từng nhà, từng người, thấm từ bộ phim, bài hát, đến thời trang, ngôn ngữ, thậm chí có lúc, có nơi đã trở thành làn sóng, “thần tượng” với một bộ phận giới trẻ.
Trong khi những giá trị truyền thống chưa kịp thích ứng với cái mới, những giá trị mới của cuộc sống chưa kịp hình thành dẫn hướng, thì tác động của văn hoá thế giới đã khiến nhiều người đón nhận một cách không giới hạn. Dù lịch sử cho thấy, chúng ta chưa từng bị thôn tính về văn hóa, song, trước tác động của văn hoá thế giới, “hoà nhập” mà không “hoà tan” đang trở thành thách thức.
Các nhà nghiên cứu, chuyên gia nhất trí rằng, hội nhập vào đời sống quốc tế là vấn đề thời sự ở nước ta nhiều năm qua. Trong quá trình hội nhập, theo nhà phê bình Ngô Thảo: Hình như tinh thần tự cường của văn hóa dân tộc không được tiếp nối một cách có ý thức. Đang có sự “lép vế của văn hóa Việt Nam trước cơn lũ của văn hóa nước ngoài”.
Chia sẻ quan điểm này, PGS.TS. Nguyễn Hoàng Yến cho rằng, đang có xu hướng bảo thủ, lạc hậu hoặc phản khoa học trong thái độ với di sản văn hóa truyền thống, ở cả 2 thái cực: tuyệt đối hóa hoặc quay lưng lại truyền thống; phủ nhận những giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc, đề cao các phản giá trị và những quan niệm lệch lạc du nhập vào. PGS.TS. Đào Tuấn Ảnh cũng chỉ rõ sự suy thoái của văn hóa hiện nay và là nguyên nhân dẫn đến những xung đột, thảm họa trên thế giới.
Phân tích sâu tính 2 mặt của tiếp nhận trong giao lưu văn hóa, các ý kiến thống nhất: Trước sự ảnh hưởng của văn hóa thế giới, từng xuất hiện quan điểm “tiếp nhận” hay “không tiếp nhận” và thực tế, cánh cửa luôn dè dặt mở ra, rồi khép lại với văn hoá bên ngoài. Nhưng không nên nhân danh bảo vệ bản sắc dân tộc mà chối từ hội nhập văn hóa, nhất là trong thời đại ngày nay, văn hóa đã thành “sức mạnh mềm” trong cuộc đua tranh trên thế giới.
Theo nhà phê bình Lại Nguyên Ân, những đánh giá ở bên ngoài về văn nghệ trong nước cần được lắng nghe, vì ở đó ít nhiều thể hiện những tiêu chuẩn đánh giá mang tính quốc tế, nhất là khi, sự chênh lệch trong tiêu chí nhận định văn học của quốc nội và quốc tế còn rất rõ. Tuy nhiên, ở thời đại của những khát vọng kinh tế sôi động hiện nay, vấn đề bảo vệ di sản văn hóa dân tộc cũng cấp bách hơn bao giờ. Làm sống động di sản, làm cho nhân loại biết đến di sản văn hóa dân tộc mình, chỉ được thực hiện trong giao lưu, hội nhập.
Nhiều đại biểu nhấn mạnh: Cần nhất lúc này là xây dựng văn hóa dân chủ trong mọi lĩnh vực của đời sống, nhất là khi chúng ta đang chứng kiến “hiện tượng lùi” của văn hóa dân chủ. Bằng trải nghiệm từ đất nước Nhật, ông Nguyễn Phú Bình cho rằng, phải xây dựng nền tảng văn hóa là con người với những chuẩn mực xã hội, tính cộng đồng và tính dân tộc cao.
TS Nguyễn Ngọc Trường bày tỏ: Việc giáo dục đơn giản là thực hiện ngay ở các chương trình gameshow trên VTV3 như “Đấu trường một trăm”; “Ai là triệu phú”... với quy định tỉ lệ câu hỏi về văn hóa, truyền thống.
Với góc nhìn về ảnh hưởng và vai trò của truyền thông trước trào lưu du nhập văn hóa, Đại tá, nhà văn Nguyễn Hồng Thái gợi mở: Các cơ quan truyền thông cần nâng tầm văn hóa, nghiệp vụ của đội ngũ nhà báo làm văn hóa, để qua họ, tác nghiệp định hướng những vấn đề nhạy cảm cho bạn đọc. Mỗi tờ báo nên có tính định hướng chính thống, lòng tự trọng nghề nghiệp để xác định cho mình hướng đi đúng đắn, không làm tiền bằng mọi giá.
Các cơ quan quản lý văn hóa báo chí phải nhạy bén, quyết liệt, dám chịu trách nhiệm hơn trong quản lý, chỉ đạo đúng, sát và kịp thời các cơ quan truyền thông trong định hướng văn hóa; xử lý nghiêm, kiên quyết xu hướng thương mại hóa, lá cải của một số tờ báo. Đầu tư cơ sở vật chất, nhất là trình độ, đạo đức của phóng viên để có đủ bản lĩnh xử lý những vấn đề văn hóa nhạy cảm, toàn cầu.
Quan điểm của GS.TS.NSND Đình Quang đã gây được sự chú ý khi cho rằng, cần có thái độ cởi mở trong hội nhập và tiếp thu những cái mới, nhưng phải xuất phát từ bản thân, dựa trên những điều kiện cụ thể, tránh phải sửa đi sửa lại như những vấn đề trong chính trị - kinh tế - xã hội, có khi phê phán rồi lại phục hồi, là do không xuất phát từ thực tế
