Đây được đánh giá là nguồn tư liệu lịch sử có giá trị, góp phần mở rộng cơ sở dữ liệu phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Đợt bàn giao lần này gồm nhiều hồ sơ, tài liệu quan trọng như hồ sơ của ba kỷ vật liệt sĩ; hồ sơ chỉ dẫn sơ đồ chôn cất 21 liệt sĩ tại Bệnh viện K76A; hồ sơ giải mã mật danh đơn vị 962 liên quan đến hiện vật được phát hiện trong quá trình tìm kiếm tại Công viên Lê Thị Riêng.
Theo Ban Chỉ đạo, việc tiếp nhận không chỉ bổ sung nguồn tư liệu phục vụ công tác chuyên môn mà còn mở ra cơ hội kết nối nhiều nguồn dữ liệu lịch sử khác nhau, kết hợp thông tin từ nhân chứng, cựu chiến binh, thân nhân liệt sĩ và chính quyền địa phương nhằm nâng cao hiệu quả tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.
PGS.TS Alex Thái - Đồng chủ nhiệm Dự án VWAI tại Việt Nam cho biết, Đại học Texas Tech hiện lưu trữ khoảng 2,7 triệu trang tài liệu được thu thập trực tiếp từ chiến trường Việt Nam. Phần lớn số tài liệu này được thu giữ từ ba lô, hầm trú ẩn hoặc trên thi thể của những người tham gia chiến đấu, bao gồm thư từ, nhật ký, sổ ghi chép và nhiều giấy tờ cá nhân.
Điểm đặc biệt là khi thu giữ các tài liệu này, quân đội Hoa Kỳ đều ghi lại chính xác tọa độ nơi thu được. Đây là căn cứ quan trọng giúp các nhà nghiên cứu xác định vị trí mà một cá nhân hoặc đơn vị có thể đã hy sinh, từ đó khoanh vùng các trận đánh và khu vực chôn cất liệt sĩ. Theo ông Thái, mỗi hồ sơ đều được đối chiếu với tài liệu quân sự của cả hai phía nhằm phục dựng đầy đủ bối cảnh lịch sử, xác định thời gian, địa điểm, quy mô trận đánh và số lượng thương vong. Những kết quả nghiên cứu sau đó được chuyển cho cơ quan chức năng Việt Nam để khảo sát thực địa, tổ chức tìm kiếm và khai quật.
“Dự án không thể cam kết mỗi hồ sơ đều dẫn đến việc tìm thấy hài cốt, nhưng đây là bước khởi đầu rất quan trọng để các cơ quan chức năng có thêm căn cứ triển khai công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính liệt sĩ. Bên cạnh đó, việc phục dựng hồ sơ, thân thế và hành trình chiến đấu của các liệt sĩ vẫn có ý nghĩa đặc biệt đối với thân nhân, giúp nhiều gia đình lần đầu biết được người thân đã chiến đấu, hy sinh trong hoàn cảnh nào”, PGS.TS Alex Thái nói.
Lãnh đạo Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ TP Hồ Chí Minh tiếp nhận kỷ vật và hồ sơ liệt sĩ do Đại học Texas Tech trao tặng.
Luật sư Tạ Thu Phong - Đại diện Dự án VWAI tại Việt Nam cho biết, nhóm nghiên cứu đã bước đầu hoàn thiện ba nhóm sản phẩm phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ. Đầu tiên là phục dựng hồ sơ quân nhân dựa trên các tài liệu gốc do quân đội Hoa Kỳ thu giữ trên chiến trường. Hồ sơ được phục dựng đầy đủ, kèm theo các hiện vật và tài liệu liên quan, giúp thân nhân hiểu rõ hơn quá trình hoạt động, chiến đấu và hoàn cảnh hy sinh của người thân. Thứ hai là hồ sơ xác định vị trí chôn cất liệt sĩ tại Bệnh viện K76A, trong đó có đầy đủ tọa độ, sơ đồ khu vực chôn cất và sơ đồ vị trí từng ngôi mộ. Thứ ba là giải mã các mật danh quân sự xuất hiện trong hồ sơ lịch sử.
Từ kho tư liệu và các nguồn nghiên cứu chuyên sâu, nhóm giải mã các phiên hiệu, mật danh, ký hiệu quân sự để cung cấp cho TP Hồ Chí Minh phục vụ công tác xác minh và tìm kiếm.
Thay mặt lãnh đạo thành phố và Ban Chỉ đạo, đồng chí Nguyễn Mạnh Cường, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh trân trọng cảm ơn Nhóm nghiên cứu Đại học Texas Tech đã đồng hành, hỗ trợ thành phố trong công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.
Theo đồng chí Nguyễn Mạnh Cường, mỗi bản đồ, bức ảnh, tài liệu hay hiện vật do nhóm nghiên cứu cung cấp đều là nguồn tư liệu quý, góp phần làm sáng tỏ lịch sử, xác định chính xác hơn vị trí các trận đánh và khu vực chôn cất liệt sĩ. Đồng chí nhấn mạnh, sau gần 60 năm, vẫn còn rất nhiều liệt sĩ chưa xác định được nơi an nghỉ, trong khi gia đình và quê hương luôn mong mỏi có thông tin để đưa các anh trở về. Vì vậy, tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn mà còn là sứ mệnh tri ân đối với những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
Sau những kết quả bước đầu tại Công viên Lê Thị Riêng, TP Hồ Chí Minh sẽ tiếp tục mở rộng tìm kiếm tại nhiều địa điểm khác như khu vực sân bay Tân Sơn Nhất, ngã tư Gò Mây, Bình Dương, Nhà Đỏ, Bông Trang; đồng thời tiếp tục xác minh các hồ sơ liên quan đến Tiểu đoàn 6 Bình Đông (Long An cũ), liệt sĩ Huỳnh Văn Quên cùng nhiều nguồn tư liệu khác.
Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh khẳng định, theo đúng tinh thần chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, việc tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ không chỉ là nhiệm vụ trong “Chiến dịch 500 ngày đêm” mà là trách nhiệm lâu dài của cả hệ thống chính trị. Đồng chí Nguyễn Mạnh Cường cũng cam kết thành phố sẽ sử dụng hiệu quả, trách nhiệm toàn bộ nguồn tư liệu do Nhóm nghiên cứu cung cấp, đồng thời tăng cường phối hợp giữa các cơ quan, địa phương, các nhà nghiên cứu và người dân để từng bước giải mã các thông tin lịch sử, sớm đưa các liệt sĩ trở về với gia đình và quê hương.
Ngay sau khi tiếp nhận, Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ thành phố sẽ tổ chức nghiên cứu, phân loại, lưu trữ và khai thác các hồ sơ theo quy định; đồng thời phối hợp với các cơ quan chức năng tiến hành đối chiếu dữ liệu, xác minh thực địa, kết nối các nguồn thông tin để phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ và xác minh thân nhân, trao trả kỷ vật khi đủ điều kiện.
Thông tin từ các hồ sơ tiếp nhận cũng sẽ là cơ sở để mở rộng công tác phối hợp với các địa phương, đơn vị quân đội, nhân chứng lịch sử và các tổ chức liên quan trong quá trình xác minh, làm rõ những thông tin còn thiếu.
