Khi công trình thi công hoàn thành, cả người làm công lẫn các hộ tiểu thương chới với không có tiền thanh toán, trả nợ cho nhau; còn đơn vị nhận thầu công trình thì "cao chạy xa bay", người dân liên hệ chủ thầu công trình trong nỗi niềm vô vọng!
Đau buồn nhất là ông Nguyễn Văn Ngọ (thôn 2, xã Tân Lập, huyện Kon Rẫy). Khi các đơn vị nhận thầu thi công thủy điện Đăk Ne tiến hành xây dựng, ông đã đứng ra làm "cai đầu dài" bán tất cả vật dụng cần thiết hàng ngày, từ hạt muối, mớ rau, xà phòng… cho các đội công nhân thi công công trình thủy điện Đăk Ne bằng bản "hợp đồng miệng".
Hằng ngày từ mờ sáng, ông Ngọ đã phải lặn lội trong đêm tối chạy khoảng 30km về chợ đêm Kon Tum, mua từ bó rau, hạt muối, cân thịt, cân cá, rồi lại cất công vận chuyển đến từng lán trại của đội thi công để "phục vụ" nhu cầu ăn uống của công nhân. Ông Ngọ cho biết, ban đầu các đội thi công được công ty thanh toán tiền đều đặn hằng tháng, nên họ cũng đã thanh toán tiền ăn đều đặn cho ông. Sau đó, các đội thi công này khất lần, khất hồi, đã nợ ông Ngọ trên 240 triệu đồng.
Hiện nay, ông Ngọ chỉ còn biết hy vọng, khi nào Công ty cổ phần Tân Hoàn Cầu trả nợ cho đội trưởng các đội thi công thì họ sẽ trả nợ cho ông!
Còn bà Nguyễn Thị Phương (thôn 9, xã Đăk Ruồng, huyện Kon Rẫy) cũng nằm trong hoàn cảnh tương tự như ông Ngọ. Đến nay, đội thi công của ông Nguyễn Hữu Trung cũng đã nợ bà lên đến 25 triệu đồng. Số tiền này thể hiện trên giấy cam đoan viết tay giữa ông Nguyễn Hữu Trung và bà Nguyễn Thị Phương, có ký xác nhận của ông Mai Văn Huế - Giám đốc Công ty cổ phần Tân Hoàn Cầu và đóng dấu của công ty với cam kết "sẽ thanh toán khối lượng của anh Trung để thanh toán cho chị Phương". Nếu tính cả số tiền nợ của đội thi công của ông Lê Thái Hòa và ông Nguyễn Hữu Trung với bà Phương thì đã ngót nghét 140 triệu đồng.
Ngoài những hộ dân thì một số chủ thầu thi công cũng đang nằm trong cảnh "vừa là chủ nợ vừa là con nợ". Đau khổ nhất là ông Lê Thái Hòa (thôn Nam Lâm, xã Diễn Lâm, huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An) - Đội trưởng Đội thi công nhận lại một số hạng mục thi công từ Công ty cổ phần Tân Hoàn Cầu. Hiện nay, ông Hòa vừa là chủ nợ vừa là con nợ.
Trước kia, khi nhận được công trình ông Hòa đã về quê đùm túm bà con hàng xóm, anh em vào thi công, với mong muốn giải quyết việc làm cho những người nghèo khó. Đến khi công trình hoàn thành thì Ban quản lý công trình đã "cao chạy xa bay". Theo ông Hòa, hiện nay công ty còn nợ đội thi công của ông trên 500 triệu đồng. Điều làm ông đau đầu, cắn dứt là nhiều người bà con, anh em nghèo lấy sức khỏe để kiếm tiền ngày công gửi về quê cho con cái ăn học, nhưng ông cũng không lấy đâu ra tiền để trả công cho họ. Họ đang ăn đợi nằm chờ tại nhà ông Hòa đợi lấy tiền công.
Ông Hòa tay ôm một xấp giấy, đã ngả màu vàng ố đưa chúng tôi xem bản hợp đồng cam kết thi công công trình thủy điện Đăk Ne tại xã Đăk Tờ Lùng, huyện Kon Rẫy. Các bản hợp đồng đều có ghi điều khoản cam kết giữa bên A là Ban Điều hành thi công thủy điện Đăk Ne do ông Ngô Sỹ Trường làm Trưởng ban điều hành và bên B là ông Lê Thái Hòa nhận thi công công trình, các bản hợp đồng này đều đóng dấu tên và có bút ký của ông Ngô Sĩ Trường, nhưng hợp đồng không có số, không đóng dấu của công ty hay đơn vị chủ quản.
Theo ông Hòa, ông Ngô Sĩ Trường là Phó Giám đốc của Công ty cổ phần Tân Hoàn Cầu không chỉ ký hợp đồng với ông mà còn ký kết hợp đồng thi công từng hạng mục công trình thủy điện với ông Phạm Bá Tơn, Nguyễn Hữu Trung… nhưng cũng không đóng dấu của công ty.
Trưởng Công an xã Đăk Ruồng - ông Nông Chung Thao cho biết: “Chỉ riêng bà Nguyễn Thị Phương có mảnh giấy viết tay đóng dấu xác nhận của Công ty cổ phần Tân Hoàn Cầu, còn hầu hết những người khác không có dấu xác nhận. Chúng tôi cũng đã nhận được đơn tố cáo của khoảng 9 hộ gia đình, tố cáo Công ty cổ phần Tân Hoàn Cầu nợ tiền. Tôi đã gọi điện trực tiếp cho ông Mai Văn Huế thông báo sự việc, ông Huế hứa sẽ vào Kon Tum trả nợ cho bà con… Nhưng từ ngày gọi điện đến nay vẫn chưa thấy ông Huế vào, còn công trình thủy điện Đăk Ne đã hoàn thành và bàn giao cho chủ đầu tư”.
Sự việc chỉ bị vỡ lở, ồn ào là vào khoảng 20h ngày 5/9/2010, ông Ma Văn Ninh-công nhân của Công ty cổ phần Tân Hoàn Cầu được đơn vị cử đến đưa thiết bị xe đầu kéo chở máy ủi và 1 xe xúc lật ra khỏi địa bàn, đã bị người dân phát hiện, chặn lại. Bà Nguyễn Thị Phương cho rằng: "Chúng tôi xiết xe là không đúng, nhưng biết làm gì bây giờ, bí quá phải làm liều. Nếu không giữ lại chiếc xe thì biết đến bao giờ công ty mới vào lại Kon Tum trả nợ cho chúng tôi". Hiện chiếc xe xúc lật BKS 73LA-0044 hiện đang "bị giam" tại thôn 9, xã Đăk Ruồng, huyện Kon Rẫy để làm "con tin".
Trên địa bàn tỉnh đang thi công hàng chục công trình thủy điện, đây là bài học đắt giá về "hợp đồng miệng" và là lời cảnh báo cho những ai nhận thi công từng hạng mục của công trình thủy điện, buôn bán nhỏ lẻ
