Thương mại điện tử tăng trưởng nhanh nhất của nền kinh tế

Với chủ đề “Đưa xuất khẩu trực tuyến thành điểm sáng của thương mại điện tử (TMĐT)”, diễn đàn là nơi trao đổi về chính sách và giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp phát triển kinh doanh trên môi trường số, đồng thời định hướng xuất khẩu trực tuyến trong giai đoạn tới.

Theo Bộ Công Thương, năm 2025, thương mại điện tử trở thành một trong những lĩnh vực tăng trưởng nhanh nhất của nền kinh tế, với mức dự kiến trên 25%. Quy mô TMĐT cán mốc 31 tỷ USD và chiếm khoảng 10% tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng.

Đặc biệt, Việt Nam giữ vững vị trí trong Top 10 quốc gia có tốc độ tăng trưởng TMĐT nhanh nhất thế giới và đứng thứ 3 về quy mô thị trường ở ASEAN (sau Indonesia và Thái Lan). Do đó, giai đoạn 2026 - 2030 được đánh giá là thời điểm then chốt để Việt Nam hướng tới mục tiêu trở thành trung tâm xuất khẩu TMĐT của khu vực, đòi hỏi chiến lược toàn diện về nền tảng, chính sách và tư duy phát triển.

Phát biểu khai mạc diễn đàn, bà Lại Việt Anh, Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số nhấn mạnh: Cùng với tốc độ phát triển của thị trường, năm 2025 cũng đánh dấu một bước chuyển rất quan trọng về thể chế và chiến lược đối với TMĐT.

Đáng lưu ý, Bộ Công Thương đã hoàn thiện hai văn bản có thể coi là nền móng cho giai đoạn phát triển tiếp theo của thương mại điện tử: Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử giai đoạn 2026 - 2030 và đặc biệt là Luật Thương mại điện tử - đạo luật đầu tiên về lĩnh vực này, đã được Quốc hội bấm nút thông qua vào ngày 10/12 vừa qua.

Theo bà Lại Việt Anh, đây là hai văn bản tạo lập khuôn khổ chính sách và pháp lý quan trọng, thúc đẩy thương mại điện tử phát triển lành mạnh, minh bạch, an toàn trong giai đoạn tới, trong đó nhấn mạnh vai trò của TMĐT xuyên biên giới như một trụ cột chiến lược, bảo đảm tăng trưởng bền vững.

Số liệu công bố tại Báo cáo xuất nhập khẩu năm 2024 cho thấy: Tổng giá trị xuất nhập khẩu qua TMĐT của Việt Nam đạt khoảng 4,1 tỷ USD. Sang năm 2025, ước tính xuất khẩu qua kênh TMĐT tăng khoảng 78%, đạt gần 2 tỷ USD, đưa tổng kim ngạch xuất nhập khẩu qua TMĐT lên khoảng 4,45 tỷ USD.

Ông Bùi Trung Kiên, Phó Chủ tịch VECOM, cho biết TMĐT Việt Nam, đặc biệt là TMĐT xuyên biên giới và xuất khẩu trực tuyến, đang tăng trưởng nhanh và đóng góp ngày càng lớn cho nền kinh tế. Nếu được hỗ trợ bằng chính sách phù hợp, lĩnh vực này sẽ giữ vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế số.

Theo ông, năm 2025 là năm bản lề, đánh dấu giai đoạn “cất cánh” của xuất khẩu trực tuyến. Giai đoạn 2026–2030, TMĐT được xác định là trụ cột giúp Việt Nam hướng tới mục tiêu trở thành trung tâm xuất khẩu TMĐT của khu vực. TMĐT xuyên biên giới đang mở ra nhiều cơ hội cho doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ, nhờ khả năng tiếp cận trực tiếp thị trường quốc tế, giảm chi phí và nhanh chóng thử nghiệm sản phẩm.

Tại diễn đàn, các phiên thảo luận tập trung vào chính sách và pháp luật cho thương mại điện tử xuyên biên giới giai đoạn 2026 - 2030; trong đó nhấn mạnh Luật Thương mại điện tử vừa được Quốc hội thông qua, bổ sung các quy định mới về quản lý nền tảng xuyên biên giới, góp phần tạo hành lang pháp lý thuận lợi hơn cho hoạt động xuất khẩu trực tuyến.

Tại tọa đàm, các diễn giả nhận định giai đoạn 2026–2030 là thời kỳ bản lề, khi TMĐT xuyên biên giới trở thành cấu phần quan trọng trong chiến lược xuất khẩu quốc gia. Theo ông Nguyễn Xuân Hùng, Ủy viên Ban Chấp hành, Trưởng ban Logistics thương mại điện tử, Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA), mối quan tâm lớn nhất của doanh nghiệp hiện nay là chi phí logistics và năng lực cạnh tranh quốc tế.

Ông Hùng cho biết, logistics TMĐT xuyên biên giới đang phát triển mạnh, với quy mô thị trường toàn cầu khoảng 550 tỷ USD và có thể đạt 2.000 tỷ USD vào năm 2034. Khoảng 25–30% đơn hàng TMĐT toàn cầu được vận chuyển bằng đường hàng không, phản ánh nhu cầu giao hàng nhanh và vai trò ngày càng lớn của hàng không. Hiện đã có khoảng 60 hãng hàng không phát triển giải pháp vận tải hàng hóa phục vụ TMĐT, mở thêm lựa chọn hợp tác cho doanh nghiệp Việt Nam. Việc kết hợp logistics và công nghệ sẽ giúp rút ngắn thời gian giao hàng, giảm chi phí và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Ở góc độ quản lý, ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương cho biết, Việt Nam đang hướng tới hình thành các trung tâm dịch vụ logistics và TMĐT ngang tầm quốc tế, gắn với mô hình khu thương mại tự do và khu phi thuế quan nhằm giảm thủ tục, rào cản biên giới. Hạ tầng hàng không lớn như sân bay Long Thành được kỳ vọng giúp Việt Nam trở thành trung tâm trung chuyển TMĐT khu vực. Ông cũng nhấn mạnh việc chuyển đổi từ hộ kinh doanh sang doanh nghiệp là xu hướng tất yếu để minh bạch thuế, hải quan và tham gia sâu hơn vào TMĐT xuyên biên giới.

Bà Nguyễn Thúy Anh, Cục TMĐT và Kinh tế số cho biết, Bộ Công Thương đang phối hợp với các nền tảng quốc tế triển khai đào tạo, đặc biệt về tuân thủ pháp luật trong TMĐT xuyên biên giới, nhằm hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Thực tế cho thấy, sự kết hợp giữa logistics, trung tâm dịch vụ, thể chế minh bạch và đào tạo được kỳ vọng tạo nền tảng vững chắc cho xuất khẩu số của Việt Nam trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu gia tăng.

Trong khuôn khổ sự kiện, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số sẽ công bố Báo cáo Thương mại điện tử xuyên biên giới 2025, cập nhật xu hướng thị trường, hành vi mua sắm quốc tế, dự báo xuất khẩu, xác định ngành hàng, thị trường tiềm năng và đề xuất giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh.

Bên cạnh đó, diễn đàn giới thiệu các sáng kiến của cộng đồng doanh nghiệp, tổ chức hoạt động kết nối kinh doanh và triển lãm giải pháp, công nghệ phục vụ xuất khẩu trực tuyến, kỳ vọng thúc đẩy hợp tác và mang lại kết quả cụ thể cho thương mại điện tử xuyên biên giới Việt Nam.