Quan hệ Việt Nam-Liên minh châu Âu (EU) phát triển thực chất và toàn diện với việc hai bên chính thức ký Hiệp định khung đối tác và hợp tác toàn diện (PCA) và đang hướng tới kết thúc đàm phán Hiệp định Thương mại tự do (EVFTA).Về chính trị, hai bên duy trì thường xuyên trao đổi và tiếp xúc cấp cao; lãnh đạo cấp cao hai bên luôn khẳng định coi trọng quan hệ và mong muốn tăng cường hợp tác nhiều mặt tương xứng với tiềm năng và vị thế của hai bên.
Về thương mại, EU là đối tác thương mại lớn thứ hai và là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam; là khu vực chiếm tỷ trọng lớn trong quan hệ thương mại giữa Việt Nam và châu Âu, đạt 90,08% kim ngạch xuất nhập khẩu với khu vực thị trường châu Âu. Từ 1990 - 2013, kim ngạch thương mại Việt Nam - EU tăng hơn 100 lần (từ 295 triệu USD lên 33,7 tỷ USD). Trong 7 tháng đầu năm 2014, tổng kim ngạch hai chiều đạt 20,5 tỷ USD tăng 7,33% so với cùng kỳ 2013 chủ yếu do tăng xuất khẩu.
Đặc điểm nổi bật trong thương mại hai chiều là tính bổ sung cao, ít cạnh tranh. Việt Nam liên tục xuất siêu sang EU, đặc biệt trong 10 năm gần đây, mức xuất siêu trung bình từ 3-5 tỷ USD, tương đương 50% kim ngạch xuất khẩu. Cơ cấu hàng xuất khẩu của Việt Nam vào EU đã chuyển dịch theo hướng tăng tỷ trọng hàng hoá chất lượng cao, thực phẩm sạch, thủ công mỹ nghệ, giảm tỷ trọng hàng chất lượng trung bình, hàng nông sản thô.
Tháng 10/2010, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng và Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Manuel Barroso tuyên bố khởi động đàm phán EVFTA. Ngày 26/6/2012, Bộ trưởng Công Thương Vũ Huy Hoàng và Ủy viên Thương mại EU Karel De Gucht đã tuyên bố chính thức đàm phán EVFTA. Hai bên đã kết thúc 9 vòng đàm phán với kết quả tích cực; hiện hai bên đang tiến hành đàm phán vòng 10 EVFTA. Lãnh đạo Việt Nam và EU đều thể hiện quyết tâm chính trị về việc kết thúc đàm phán EVFTA vào cuối năm 2014.
Về Quy chế kinh tế thị trường, hiện hai bên đang nỗ lực phối hợp để Việt Nam sớm được công nhận quy chế kinh tế thị trường không muộn hơn thời điểm hai bên kết thúc đàm phán EVFTA.
Về đầu tư, tính đến hết tháng 8/2014, đã có 23/28 nước EU đầu tư vào Việt Nam với 1.503 dự án, tổng vốn đăng ký 18,55 tỷ USD. Trong số các nước EU đầu tư vào Việt Nam, Hà Lan đứng đầu với 214 dự án, tổng vốn đầu tư 6,45 tỷ USD. Pháp đứng thứ 2 với 413 dự án, tổng vốn đầu tư 3,3 tỷ USD. Đứng thứ 3 là Vương quốc Anh có 187 dự án, tổng vốn đầu tư 2,83 tỷ USD.
Trong hợp tác phát triển, EU luôn là một trong những nhà tài trợ lớn cho Việt Nam. Hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) của EC cho Việt Nam được thực hiện thông qua các Chiến lược hợp tác với Việt Nam (Country Strategy Paper-CSP) với ngân sách viện trợ liên tục tăng từ 140 triệu Euro trong giai đoạn 1996 – 2001 lên 162 triệu Euro trong giai đoạn 2002 – 2006 và 304 triệu Euro giai đoạn 2007 – 2013. Giai đoạn 2014 – 2020, EC cam kết viện trợ cho Việt Nam 400 triệu Euro, tập trung vào 2 lĩnh vực là năng lượng bền vững và quản trị quốc gia.
Ngoài ra, EC và các nước thành viên EU cũng hợp tác chặt chẽ với Việt Nam trong nhiều lĩnh vực chuyên ngành thuộc ưu tiên của Việt Nam và EU có thế mạnh như hỗ trợ thể chế, khoa học công nghệ (trong đó có lĩnh vực an toàn hạt nhân), giáo dục, pháp luật, y tế, tài chính ngân hàng, nông nghiệp, văn hóa và du lịch, bảo vệ môi trường, giảm nhẹ thiên tai, hàng không dân dụng...
Chuyến thăm EU của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng nhằm trao đổi phương hướng hợp tác Việt Nam-EU trong thời gian tới; thúc đẩy sớm kết thúc đàm phán EVFTA và thảo luận về việc tăng cường phối hợp tại các diễn đàn đa phương như Liên Hợp Quốc, ASEM, ASEAN-EU
