Hội nghị Cấp cao ASEAN-23 đã tập trung thảo luận các biện pháp nhằm đạt mục tiêu xây dựng Cộng đồng ASEAN vào năm 2015 và định hướng phát triển của Hiệp hội sau năm 2015; mở rộng và làm sâu sắc quan hệ với các đối tác, phát huy vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực đang định hình; trao đổi về các vấn đề quốc tế và khu vực cùng quan tâm...
Tại hội nghị, lãnh đạo các nước ASEAN đánh giá cao các kết quả đạt được trong triển khai các Kế hoạch tổng thể về xây dựng Cộng đồng trên cả ba trụ cột chính trị-an ninh, kinh tế và văn hóa-xã hội trong năm qua.
Các Nhà lãnh đạo nhấn mạnh vai trò trung tâm và trọng trách của ASEAN trong việc thúc đẩy xây dựng một cấu trúc khu vực nhằm bảo đảm môi trường hòa bình, an ninh và phát triển ở khu vực. Theo đó, ASEAN cần tiếp tục tăng cường đoàn kết, phát huy tiếng nói và đóng góp trên những vấn đề quan trọng của khu vực, tăng cường đối thoại, xây dựng lòng tin, chia sẻ các chuẩn mực ứng xử và phát huy giá trị của các công cụ và cơ chế hợp tác về chính trị-an ninh ở khu vực.
Các Nhà lãnh đạo cũng đã trao đổi về nhiều vấn đề khu vực và quốc tế cùng quan tâm. Về Biển Đông, các nhà lãnh đạo khẳng định tầm quan trọng của bảo đảm hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn hàng hải ở Biển Đông, nhấn mạnh việc nghiêm túc thực hiện các nguyên tắc nêu trong Tuyên bố 6 điểm về Biển Đông của ASEAN, Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) và Tuyên bố chung ASEAN-Trung Quốc kỷ niệm 10 năm DOC; giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình; tôn trọng luật pháp quốc tế, nhất là Công ước Luật biển năm 1982 của LHQ (UNCLOS).
Về Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC), các Nhà lãnh đạo hoan nghênh việc hai bên đã khởi động tham vấn chính thức và đề nghị ASEAN và Trung Quốc đẩy mạnh hơn nữa các nỗ lực để sớm đạt được Bộ Quy tắc COC nhằm bảo đảm tốt hơn cho hòa bình, ổn định, an ninh và an toàn hàng hải ở Biển Đông; nhất trí thúc đẩy việc thực hiện các sáng kiến về lập đường dây nóng, tìm kiếm và cứu trợ, hỗ trợ nhân đạo đối với người và tàu thuyền gặp nạn trên biển…
Về định hướng phát triển tương lai của ASEAN, các Nhà lãnh đạo đặc biệt nhấn mạnh việc xây dựng một Tầm nhìn mang tính chiến lược nhằm đưa ASEAN tiếp tục phát triển vững mạnh và phát huy vai trò chủ đạo trong những thập kỷ tiếp sau 2015. Theo đó, các Nhà lãnh đạo ASEAN đã thông qua một Tuyên bố về quyết tâm xây dựng Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN sau 2015 và giao cho các Bộ trưởng Hội đồng điều phối ASEAN (ACC) xây dựng các nội hàm chính của Tầm nhìn để trình Cấp cao ASEAN trong năm 2014.
Phát biểu tại hội nghị, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã nêu bật nhiệm vụ ưu tiên và tầm nhìn chiến lược về xây dựng một Cộng đồng ASEAN đoàn kết, liên kết, vững mạnh và phát huy vai trò chủ đạo trong việc bảo đảm hòa bình, an ninh và phát triển thịnh vượng ở khu vực.
Theo đó, ASEAN cần dành quyết tâm cao nhất để xây dựng thành công Cộng đồng ASEAN vào 2015, đồng thời đề ra Tầm nhìn để ASEAN tiếp tục phát triển vững mạnh trong giai đoạn sau 2015, thực sự là một Cộng đồng ASEAN gắn kết về chính trị, liên kết về kinh tế, cùng chia sẻ các trách nhiệm xã hội, hướng tới phúc lợi của người dân, phát huy vai trò chủ đạo trong cấu trúc khu vực đang định hình và ứng phó hiệu quả với các thách thức đang đặt ra.
Trao đổi về các vấn đề khu vực, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng nhấn mạnh việc bảo đảm hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn và tự do hàng hải ở Biển Đông; các bên liên quan cần giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, kiềm chế, không sử dụng vũ lực; tuân thủ luật pháp quốc tế, Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển 1982; thực hiện đầy đủ và hiệu quả DOC và thúc đẩy xây dựng COC.
Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng hoan nghênh kết quả cuộc Tham vấn chính thức lần đầu tiên ASEAN-Trung Quốc về COC, đồng thời đề nghị ASEAN và Trung Quốc cần phải nỗ lực để thúc đẩy thương lượng thực chất và sớm đạt được Bộ Quy tắc COC mang tính tổng thể và có giá trị ràng buộc nhằm bảo đảm tốt hơn cho hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn hàng hải ở Biển Đông; mặt khác, đề nghị các nước xem xét và triển khai một số những sáng kiến đã được đề xuất như tìm kiếm cứu hộ, lập đường dây nóng, hỗ trợ nhân đạo người và tàu thuyền gặp nạn trên biển, cũng như những hoạt động xây dựng lòng tin khác.
Cùng ngày đã diễn ra Hội nghị Cấp cao ASEAN với các đối tác: Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc và Hoa Kỳ. Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng tham dự và đã có phát biểu quan trọng tại các hội nghị.
Tại các Cấp cao, lãnh đạo ASEAN và các nước đối tác liên quan đã tập trung kiểm điểm và đề xuất định hướng thúc đẩy hợp tác, đồng thời trao đổi về các vấn đề khu vực và quốc tế cùng quan tâm. Trong trao đổi các nước đối tác đều nhấn mạnh coi trọng quan hệ hợp tác với ASEAN, ủng hộ ASEAN xây dựng Cộng đồng và đóng vai trò chủ đạo trong cấu trúc khu vực, tiếp tục đẩy mạnh hợp tác nhằm ứng phó với các thách thức đang đặt ra. Trong trao đổi, hai bên cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn hàng hải ở Biển Đông, tôn trọng luật pháp quốc tế và Công ước Luật Biển của Liên hợp quốc 1982.
Theo chương trình, ngày 10/10, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng tham dự các Hội nghị ASEAN+3, Cấp cao Đông Á, ASEAN-Ấn Độ, ASEAN-Liên hợp quốc…
