Chiều 15/11, tại Manila, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng tham dự Phiên họp hẹp của Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 49 do Tổng thống Philippines Ferdinand R. Marcos Jr. chủ trì. Các nhà lãnh đạo ASEAN đã tập trung thảo luận về tăng cường hợp tác bảo đảm an ninh năng lượng, trao đổi về tình hình thế giới, các vấn đề quốc tế và khu vực cùng quan tâm.
Các nhà lãnh đạo nhận định xung đột ở Trung Đông tiếp tục tác động đến nguồn cung và giá cả năng lượng, lương thực, ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất và đời sống của người dân.
Các nhà lãnh đạo nhất trí tăng cường phối hợp ứng phó, đa dạng hóa nguồn cung và đẩy mạnh kết nối năng lượng khu vực, trong đó có việc sớm triển khai thực hiện Hiệp định khung ASEAN về an ninh dầu mỏ (APSA) và thúc đẩy triển khai Lưới điện ASEAN (APG), nhằm bảo đảm nguồn cung năng lượng ổn định cho người dân và doanh nghiệp.
Trước những chuyển dịch nhanh chóng và sâu sắc của tình hình thế giới, các nhà lãnh đạo khẳng định quyết tâm giữ vững đoàn kết, thống nhất, tăng cường hợp tác, đẩy mạnh liên kết kinh tế, nâng cao khả năng tự cường, tăng cường phối hợp ứng phó với khủng hoảng, đồng thời mở rộng và làm sâu sắc quan hệ với các đối tác.
Các nhà lãnh đạo đề cao việc tuân thủ luật pháp quốc tế, Hiến chương ASEAN và Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác ở Đông Nam Á (TAC), kiên trì giải quyết bất đồng, tranh chấp bằng biện pháp hòa bình.
Các nhà lãnh đạo khẳng định lập trường và quyết tâm chung trong thực hiện đầy đủ, hiệu quả Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) và tích cực nỗ lực thúc đẩy đàm phán để sớm đạt được Bộ Quy tắc ứng xử của các bên ở Biển Đông (COC) hiệu lực, thực chất, phù hợp với luật pháp quốc tế, trong đó có Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) năm 1982.
Các nhà lãnh đạo khẳng định ASEAN sẽ tiếp tục hỗ trợ Myanmar tìm kiếm giải pháp hòa bình, bền vững do Myanmar làm chủ và dẫn dắt, trên cơ sở Đồng thuận 5 điểm.
Các nhà lãnh đạo đánh giá cao nỗ lực của Philippines trên cương vị Chủ tịch ASEAN và của Bộ trưởng Ngoại giao Philippines Ma. Theresa P. Lazaro, Đặc phái viên của Chủ tịch ASEAN về Myanmar, trong việc tiếp xúc với các bên liên quan.
Các nhà lãnh đạo hoan nghênh những tiến triển trong công tác hỗ trợ nhân đạo cho người dân Myanmar và ghi nhận sự ủng hộ của cộng đồng quốc tế đối với các nỗ lực của ASEAN.
Phát biểu tại phiên họp, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nhấn mạnh ASEAN cần chủ động hơn nữa, tiên phong định hình môi trường chiến lược ở khu vực để bảo đảm hòa bình, an ninh và phát triển. Trên tinh thần đó, Thủ tướng nêu 3 đề xuất.
Thứ nhất, củng cố lòng tin và xử lý khác biệt thông qua đối thoại. Về Biển Đông, Thủ tướng đề nghị các nước ASEAN phối hợp chặt chẽ, cùng Trung Quốc nỗ lực đàm phán xây dựng COC hiệu lực, thực chất, phù hợp với luật pháp quốc tế, nhất là UNCLOS 1982, góp phần xây dựng Biển Đông thành vùng biển hòa bình, ổn định và thịnh vượng.
Về Myanmar, Thủ tướng đề nghị ASEAN tiếp tục duy trì và mở rộng hỗ trợ nhân đạo cho người dân ở Myanmar, đồng thời nghiên cứu điều chỉnh cách tiếp cận để can dự hiệu quả, thực chất hơn với Myanmar.
Thứ hai, chủ động phòng ngừa và quản lý khủng hoảng, ứng phó với các thách thức chung. Thủ tướng ủng hộ ASEAN củng cố các cơ chế hiện có để nâng cao khả năng phản ứng nhanh trước các tình huống khẩn cấp đe dọa hòa bình, an ninh của khu vực.
Thủ tướng khẳng định Việt Nam sẵn sàng phối hợp với các nước ASEAN phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia, trong đó có lừa đảo trực tuyến, tội phạm mạng và buôn người…, đồng thời thúc đẩy quản trị trí tuệ nhân tạo theo hướng an toàn, có trách nhiệm.
Thứ ba, chủ động dẫn dắt hợp tác với các đối tác, chuyển từ tư duy giữ vai trò trung tâm sang kiến tạo vai trò trung tâm.
Thủ tướng đề nghị ASEAN xây dựng bản đồ chiến lược hợp tác với các đối tác, tập trung vào các lĩnh vực mang lại lợi ích thiết thực cho người dân, gồm thương mại, đầu tư, khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo, hạ tầng chiến lược và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; đồng thời duy trì quan hệ cân bằng với các đối tác, khuyến khích các nước lớn hành xử có trách nhiệm, đóng góp vào hòa bình và thịnh vượng chung của khu vực.
