Trong buổi thảo luận ở tiểu ban lịch sử-chính trị, các đại biểu đã rất ấn tượng với đề tài "Ứng dụng địa tin học trong nghiên cứu sự thay đổi địa hình và đô thị hóa Thủ đô Hà Nội bằng mô hình 3 chiều" của nhóm tác giả TS Go Yonezawa, PGS.TS Trương Xuân Luận, GS.TS Mamoru Shibayama và PGS.TS Venkatesh Raghavan.
Theo các nhà khoa học này, hai tiêu điểm quan trọng có ảnh hưởng đến sự biến đổi diện mạo của Hà Nội là: kế hoạch và sự phát triển đô thị của Chính phủ Pháp cuối thế kỷ XIX và địa hình, môi trường tự nhiên của Hà Nội. Vì thế, TS Go Yonezawa đề xuất công nghệ 3 chiều cho nghiên cứu đô thị, với 3 loại dữ liệu: bề mặt địa, địa hình và địa hình của từng khu vực nhỏ.
Riêng về đề tài Hoàng thành Thăng Long, các đại biểu đã xem xét từ việc nghiên cứu phát hiện các di tích cổ đến việc bảo tồn, quy hoạch và phát huy giá trị lịch sử của khu di tích này. TS Tạ Hoàng Vân còn giới thiệu cả bản đồ quy hoạch bảo tồn di tích Hoàng thành - Thăng Long và thành Cổ Loa với những đề xuất khá táo bạo.
Theo các nhà khoa học, bảo tồn văn hóa ở Hà Nội là điều cấp thiết, cần phải làm ngay, vì thế hệ hôm nay và mai sau.
Với tiêu chí nói thẳng, nói thật nhằm đóng góp cho lãnh đạo Thủ đô và thế hệ mai sau những ý kiến, kinh nghiệm quý báu để xây dựng Thủ đô ngày một đẹp hơn, bên cạnh việc tôn vinh những nét đẹp văn hóa của Hà Nội, các nhà khoa học cũng đã không ngần ngại đưa ra nhận xét tinh tế về người Hà Nội hôm nay và ngày mai.
GS.TSKH Trần Ngọc Thêm cho biết, trong giai đoạn thời phong kiến, chất "nhà Nho tài tử" và chất "kẻ sỹ Bắc Hà" là những nét đặc trưng điển hình của tính cách người Hà Nội. Đến thời Pháp thuộc, tính cách người Hà Nội được hình thành khá rõ nét với 4 thành tố chính: tính cách tiểu tư sản thành thị, tính cách Nho giáo, tính cách truyền thống văn hóa nông nghiệp, sự phối hợp của các thành tố trên và tính cách giai đoạn trước. Trong thời kỳ từ năm 1954 đến trước năm 1990, cấu trúc tính cách người Hà Nội có sự biến đổi rất mạnh và phá vỡ những hệ thống tính cách cũ.
GS.TSKH Trần Ngọc Thêm khuyến cáo rằng, trong 20 năm qua, số dân nhập cư ồ ạt từ nhiều địa phương du nhập vào Hà Nội đã tạo ra lối sống tự do, tùy tiện của những con người vượt ra khỏi tầm kiểm soát của cộng đồng cư dân quen thuộc nhưng lại chưa tiếp nhận được một nếp sống văn minh đô thị thay thế. GS.TSKH Trần Ngọc Thêm kêu gọi mọi người phải có những hành động thiết thực để trả lại cho Hà Nội những nét đẹp trong tính cách mà người Hà Nội vốn có.
Đồng quan điểm với GS.TSKH Trần Ngọc Thêm, PGS.TS Phạm Xuân Hằng nhấn mạnh, Hà Nội cần tập trung nhiều cho chiến lược xây dựng văn hóa gia đình theo hướng cụ thể, chất lượng, hiệu quả và nâng tầm cái cốt cách thanh lịch trong thời đại hôm nay.
Phải nói rằng, mỗi tham luận của các tiểu ban trong hội thảo đều đem lại cái nhìn mới mẻ hơn cho nhà quản lý Hà Nội trong việc quy hoạch và phát triển đô thị. Hàng loạt vấn đề như người bán hàng rong trên các tuyến phố, phân biệt giàu nghèo, hành vi tiêu dùng của người Hà Nội, tình trạng dịch vụ du lịch, đầu tư trực tiếp nước ngoài, vai trò các hiệp hội doanh nghiệp và làng nghề, cuộc di dân ngoại tỉnh, đô thị hóa… được đưa ra bàn thảo ở tiểu ban kinh tế - xã hội.
Riêng ở tiểu ban điều kiện tự nhiên, tài nguyên, môi trường và xây dựng, quản lý đô thị, GS.TS Kunihiro Narumi đã giới thiệu các ý kiến của những chuyên gia Nhật Bản từng thăm Hà Nội về việc bảo tồn hiệu quả và sử dụng thực tế mặt nước, hài hòa nông nghiệp, phục hồi khu phức hợp nhà tập thể, bảo tồn và sử dụng thực tế các công trình lịch sử trong khu thuộc địa, bảo tồn và sử dụng thực tế nhà hộ kinh doanh.
Còn TS.KTS Đào Ngọc Nghiêm thì nhấn mạnh, một Hà Nội phát triển bền vững phải nhận diện và có giải pháp bảo tồn cho các di sản đô thị trong đó tập trung vào: khu vực nội đô Hà Nội cũ; khu vực thành cổ, phố cổ, khu phố Pháp; thành Cổ Loa, thành Sơn Tây; các làng nghề truyền thống, làng cổ; hệ thống các di tích phân bổ trong cả địa giới Hà Nội; cảnh quan thiên nhiên, sông, hồ, cây xanh; các giá trị văn hóa phi vật thể, lễ hội; các khu trung tâm đặc trưng như trung tâm hành chính - chính trị Ba Đình, trung tâm Hồ Gươm…
TS.KTS Đào Ngọc Nghiêm khẳng định, giải quyết được đồng bộ các vấn đề trên là xu hướng tất yếu và là sự phát triển hài hòa giữa truyền thống-hiện đại, là hướng phát triển Hà Nội bền vững
