Thổ Nhĩ Kỳ: Có bao nhiêu tướng lĩnh liên quan đến đảo chính

Ngày 4/8 dư luận mới biết tới quyết định của Tổng thống Abdullah Gul khi cho 56 tướng và đô đốc nghỉ hưu. Điều đáng nói là có gần 40 trong số 56 tướng và đô đốc kể trên từng bị bắt vì bị nghi ngờ có liên quan đến kế hoạch đảo chính. Tổng thống Abdullah Gul là người ký quyết định, nhưng Ủy ban quân sự tối cao (Hội đồng quân sự tối cao) mới là cơ quan chịu trách nhiệm về vấn đề nhân sự của quân đội.

Thông qua việc này cho thấy, quân đội đang từng bước trao quyền lực cho Thủ tướng Recep Tayyip Erdogan. Sở dĩ nói như vậy vì trước khi có quyết định kể trên, Thủ tướng Recep Tayyip Erdogan đã có cuộc họp 2 ngày (2 và 3/8) với Ủy ban quân sự tối cao. Ngoài việc cho 56 tướng và đô đốc nghỉ hưu, Thủ tướng Recep Tayyip Erdogan cũng cất nhắc 29 tướng và đô đốc, 47 đại tá được phong tướng và đô đốc, đồng thời kéo dài thời hạn phục vụ trong quân ngũ cho 33 tướng và đô đốc khác.

Ảnh hưởng chính trị của quân đội đã giảm hẳn sau khi Thủ tướng Recep Tayyip Erdogan lên nắm quyền năm 2002. Những người ủng hộ Thủ tướng Recep Tayyip Erdogan cho rằng, quân đội đã 2 lần định đảo chính vào các năm 2004 và 2008. Họ khẳng định rằng, tổ chức Ergenecon (Ergenekon) với khoảng 400 thành viên là tác giả của những cuộc đảo chính. Quân đội từng tiến hành 3 cuộc đảo chính vào các năm 1960, 1971 và 1980.

Hạ tuần tháng 7/2012, 2 tướng về hưu đã bị xét xử vì bị cáo buộc tham gia vào cuộc đảo chính năm 1980. Trước đó (tháng 4), khoảng 10 quan chức quân sự, trong đó có 4 tướng bị bắt và xét xử vì bị nghi ngờ có dính líu đến âm mưu lật đổ chính quyền năm 1980 và 1997. Tuy không giành được chính quyền nhưng cuộc đảo chính năm 1997 đã buộc Thủ tướng Necmettin Erbakan phải từ chức.

Thổ Nhĩ Kỳ: Có bao nhiêu tướng lĩnh liên quan đến đảo chính ảnh 1
Đại tướng Kenan Evren.

Trong số những tướng bị bắt và xét xử, đáng chú ý có 2 Đại tướng là Kenan Evren (từng làm Tổng thống 7 năm: 1982-1989) và Thasin Sahinkaya. Cả 2 người này từng dành được quyền miễn truy tố, nhưng mới bị tước năm 2011. Vì Đại tướng Kenan Evren đã 94 tuổi, còn Đại tướng Thasin Sahinkaya 87 tuổi nên không tham dự phiên tòa hôm 4/4 và phải đối mặt với án chung thân.

Đây là lần đầu tiên trong lịch sử Thổ Nhĩ Kỳ, những người đảo chính bị đưa ra trước tòa án trong một phiên tòa có rất đông quan sát viên và nhận được sự quan tâm lớn của quốc tế. Đại tướng Kenan Evren từng giải tán Quốc hội, ngưng thực thi Hiến pháp và giải thể các đảng phái chính trị. Sau đó khoảng nửa triệu người đã bị bắt giữ, 250.000 người bị buộc tội, hàng trăm người bị tra tấn, 50 người bị hành quyết và hàng trăm người khác bị thủ tiêu, chưa kể tới hàng chục nghìn người phải sống lưu vong.

Vụ xét xử này đã làm rung chuyển nền tảng của quân đội bởi dẫn tới làn sóng từ chức của hàng loạt tướng lĩnh hồi cuối tháng 7/2011. Trong số những tướng lĩnh kể trên đáng quan tâm nhất có Đại tướng Bilgin Balanli, người đứng đầu Viện Hàn lâm quân sự (bị giam từ tháng 5/2011), là quan chức quân sự cấp cao nhất trong số gần 200 sĩ quan bị buộc tội dính líu tới âm mưu lật đổ chính phủ.

Cuối tháng 7/2011, Tổng tham mưu trưởng quân đội, Đại tướng Isik Kosaner, cùng các tư lệnh hải, lục, không quân đã từ chức vì "không thể bảo vệ quyền của những thành viên quân đội đang bị giam giữ một cách bất công". Ðại tướng Necdet Ozel lập tức được bổ nhiệm làm Tổng Tham mưu trưởng thay Đại tướng Isik Kosaner. Tại thời điểm này, 82 tướng và hàng chục sĩ quan khác đã bị bắt giữ sau khi một âm mưu chống chính phủ bị phát hiện. Trước đó (16/12/2010), Thổ Nhĩ Kỳ xét xử vụ "Chiến dịch Sledgehammer" - âm mưu đảo chính quân sự năm 2003 nhằm lật đổ Thủ tướng Recep Tayyip Erdogan.

Gần 200 sỹ quan, trong đó có 3 sỹ quan cấp cao đã nghỉ hưu bị dẫn vào phòng xét xử. Chiến dịch Sledgehammer bao gồm các kế hoạch đánh bom một số thánh đường linh thiêng của người Hồi giáo và kích động xung đột giữa người Thổ Nhĩ Kỳ với người Hy Lạp. Với bản cáo trạng dài 968 trang được đọc trước tòa án Istanbul cho thấy, các nghi phạm đã liên quan tới một âm mưu gây bạo loạn năm 2003 nhằm mở đường cho quân đội lên nắm quyền.

Ngày 22/2/2010, Thủ tướng Recep Tayyip Erdogan cho biết, hơn 40 tướng đã bị bắt vì liên quan đến âm mưu đảo chính. Âm mưu bạo loạn được vạch ra sau khi đảng Công lý và Phát triển (AKP) lên nắm quyền tháng 11/2002

Lê Chí Thiện

Các tin khác

Những vụ mất tích của các nhà hoạt động xã hội ở Pakistan

Những vụ mất tích của các nhà hoạt động xã hội ở Pakistan

Cô Karima Baloch bắt đầu tị nạn chính trị ở Canada từ năm 2016, sau khi chính quyền Pakistan bắt đầu theo dõi và hăm dọa cô vì những hoạt động đấu tranh cho nhân quyền của người dân bang Balochistan. Với tư cách là chủ tịch đầu tiên của Hội Sinh viên Baloch - một tổ chức chính trị dành cho giới trẻ, cô Karima đã nhiệt tình bảo vệ quyền của những người dân sống tại Balochistan - vùng đất đã lâm vào tình trạng bạo loạn suốt nhiều năm ròng và thường xuyên lên án công khai nạn bắt cóc dân chúng tại Pakistan...
Mafia và COVID-19 "đại án y tế" ở Italy

Mafia và COVID-19 "đại án y tế" ở Italy

Dịch bệnh làm cho bọn mafia Italy quan tâm đến y tế, các cơ quan bảo vệ pháp luật đã nhanh chóng thích nghi với điều kiện làm việc trong thời dịch covid -19, tìm ra những cơ hội để đấu tranh với tội phạm có tổ chức, và thị trưởng thành phố Calabria tin tưởng các cựu cảnh sát vào trọng trách thanh tra bảo vệ sức khỏe.
Đêm Giáng sinh kinh hoàng

Đêm Giáng sinh kinh hoàng

Vào đêm Giáng sinh năm 1945, một đám cháy lớn đã thiêu rụi ngôi nhà của gia đình họ Sodder tại thị trấn Fayetteville, Tây Virginia, Hoa Kỳ. Năm đứa trẻ nhà Sodder biến mất trong đám cháy vẫn là một bí ẩn chưa lời giải. Những người thân may mắn thoát khỏi trận cháy vẫn luôn nỗ lực tìm kiếm tung tích của năm đứa trẻ...
Cuộc gọi tử thần

Cuộc gọi tử thần

Vụ án người phụ nữ trẻ bị mất tích tại Mỹ năm 1980 gây chấn động dư luận thời bấy giờ. Tên sát nhân ngông cuồng thách thức cảnh sát và dư luận tìm kiếm hắn. Cảnh sát nhanh chóng bắt tay vào cuộc điều tra phá án với quy mô lớn nhưng đến nay, kẻ thủ ác vẫn chưa lộ diện...
Nigeria- khi tội phạm lừa đảo… “lên mạng”!

Nigeria- khi tội phạm lừa đảo… “lên mạng”!

Thực tế cho thấy, ở Việt Nam vấn nạn lừa đảo qua mạng Internet mới chỉ thật sự được chú ý từ hơn một thập niên trở lại đây mà thôi. Ấy thế nhưng, đối với các quốc gia phương Tây, người ta đã phải đối mặt với những kẻ lừa đảo trực tuyến ngay từ những ngày đầu khi mà Internet mới ra đời.
"Thánh" trộm

"Thánh" trộm

Nhiều tay móc túi (trộm cướp hoặc gian lận) vẫn núp sau mặt nạ người tử tế để che giấu hành vi phạm pháp của mình. Trong thế kỷ XX, châu Âu có một tay như thế ở thành phố Venice, Italy - đó là "tay trộm cắp lịch lãm" Vincenzo Pipino, được ví như anh hùng truyền thuyết tại quần đảo Anh Robin Hood lấy của người giàu phát cho người nghèo.
Vì sao Liên Xô từ bỏ tàu ngầm tốc độ cao?

Vì sao Liên Xô từ bỏ tàu ngầm tốc độ cao?

Tháng 12-1970, chiếc tàu ngầm hạt nhân thử nghiệm của Liên Xô thuộc Dự án 661 Anchar đã đạt tốc độ di chuyển tối đa khi lặn tới 44,7 hải lý/giờ, tương đương 82,78km/giờ.
Nước Anh trước nhiều trắc trở vì Brexit

Nước Anh trước nhiều trắc trở vì Brexit

Lại một lần nữa thời hạn đàm phán thỏa thuận để vương quốc Anh rời EU (gọi tắt là Brexit) phải lùi lại, điều gì khiến cho cuộc tình Anh - EU cứ mãi dùng dằng dường như không dứt như vậy?
Nigeria và nỗi ám ảnh khủng bố trường học

Nigeria và nỗi ám ảnh khủng bố trường học

Hàng trăm học sinh một trường chuyên nằm ở phía Tây Bắc bang Katsina, Nigeria hiện đang mất tích và bị nghi đã bị bắt cóc sau khi một nhóm vũ trang được trang bị súng AK-47 đột nhập vào trường. Nhiều người dân tin rằng những kẻ đứng đằng sau vụ việc là một toán cướp.
Hơn 20.000 vụ bắt giữ trong chuyên án toàn cầu của INTERPOL

Hơn 20.000 vụ bắt giữ trong chuyên án toàn cầu của INTERPOL

Nhằm ngăn chặn hoạt động lừa đảo chiếm đoạt tài sản bằng sử dụng công cụ viễn thông và quan hệ xã hội có xu hướng ngày càng gia tăng trên thế giới, Chuyên án "First Light" do Tổ chức Cảnh sát hình sự quốc tế - INTERPOL điều phối được thiết lập triển khai trên phạm vi toàn cầu đấu tranh chống tội phạm sử dụng công cụ viễn thông và quan hệ xã hội để lừa đảo xuyên quốc gia.