Trước đây, có thời điểm Thị xã Điện Bàn từng tồn tại “điểm nóng” kéo dài về tình trạng xây dựng trái phép, sai phép, tập trung phần lớn tại khu vực quy hoạch xây dựng Làng Đại học Đà Nẵng. “Khi có thông tin quy hoạch Làng Đại học, hàng trăm trường hợp đầu cơ đất đai đã xây dựng, cơi nới trái phép để chờ đền bù. Sau nhiều năm dự án vẫn triển khai ì ạch, chờ quá lâu nhưng chưa được giải tỏa, tái định cư, nhiều người dân lại phải lén xây dựng, cơi nới nhà cửa để giải quyết nhu cầu bức xúc về chỗ ở. Theo thống kê, có khoảng 500 trường hợp xây dựng trái phép đã tồn tại trong khu vực quy hoạch Làng Đại học”- một cán bộ UBND Thị xã Điện Bàn cho biết.
Còn tại các khu đô thị mới, dù đã có quy hoạch cụ thể, nhưng không ít trường hợp vẫn xây dựng sai phép, thậm chí không xin giấy phép xuất phát từ suy nghĩ “đất của tôi có sổ đỏ, tôi muốn xây thế nào thì xây”. Với “tư duy” đó và sự quản lý lỏng lẻo, nhiều căn hộ cho thuê xây dựng sai phép, trái phép đã mọc lên tại Khu đô thị mới Điện Nam- Điện Ngọc. Sai phạm phổ biến nhất là không chấp hành quy định về khoảng lùi, về mật độ xây dựng như quy hoạch, như thiết kế đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.
Qua tìm hiểu được biết, đất của người dân nhận chuyển nhượng và được cấp sổ 100% là đất ở, tuy nhiên mật độ xây dựng được phép chỉ 60-80%, tùy từng dự án. Vậy nhưng đã xuất hiện những trường hợp xây dựng vượt diện tích được cấp phép để tận dụng đất tối đa, dù biết rằng sẽ bị xử phạt và không thể làm thủ tục để đưa tài sản gắn vào đất. Một số trường hợp vi phạm tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ đều liên quan đến việc cá nhân, tổ chức tự ý chuyển đổi mục đích sử dụng đất từ đất ở sang đất thương mại dịch vụ để phục vụ nhu cầu kinh doanh…
Tình trạng xây dựng sai phép, trái phép là một vấn nạn tại nhiều địa phương. Vấn nạn này là hệ quả của nhiều nguyên nhân, trong đó có những hạn chế, yếu kém trong quá trình tổ chức thực hiện công tác quản lý đất đai, trật tự xây dựng như nhiều sai phạm chưa được xử lý kịp thời, thiếu kiên quyết, có lúc, có nơi buông lỏng quản lý … Để chấn chỉnh tình trạng trên, tháng 12/2022, Thị ủy Điện Bàn đã ra Nghị quyết tăng cường vai trò lãnh đạo của các cấp ủy, tổ chức đảng trong việc phát hiện, xử lý vi phạm trên lĩnh vực đất đai, xây dựng trên địa bàn thị xã.
Nghị quyết nêu rõ mục tiêu nhằm lãnh đạo, chỉ đạo quản lý sử dụng đất đai, quản lý trật tự xây dựng có hiệu lực, hiệu quả, đúng quy định pháp luật, đúng với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; làm chuyển biến tích cực, rõ nét trong nhận thức và hành động của cả hệ thống chính trị từ thị xã đến cơ sở, gắn với đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của nhân dân; chấn chỉnh và tăng cường công tác quản lý đất đai, trật tự xây dựng, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm theo quy định của pháp luật. Nghị quyết đặt ra chỉ tiêu bắt đầu từ năm 2023, không để xảy ra trường hợp sai phạm, vi phạm phát sinh mới trên lĩnh vực đất đai, xây dựng mà không bị phát hiện và xử lý kiên quyết theo quy định pháp luật; 100% xã phường cam kết xử lý nghiêm các sai phạm phát sinh từ năm 2023…
Ông Nguyễn Xuân Hà, Phó Chủ tịch UBND Thị xã Điện Bàn chia sẻ, việc triển khai, thực hiện Nghị quyết được gắn liền với trách nhiệm của các cấp ủy đảng, chính quyền, các ban ngành có liên quan, nhất là người đứng đầu trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện nhiệm vụ quản lý đất đai và trật tự xây dựng. Lãnh đạo thị xã giao nhiệm vụ cụ thể trách nhiệm của từng đơn vị, cá nhân trong việc tập trung khắc phục những tồn tại, hạn chế đã được chỉ ra theo chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền.
Thực hiện Nghị quyết nói trên, Thị ủy, UBND Thị xã Điện Bàn cũng chỉ đạo tổng rà soát, đánh giá, phân nhóm những sai phạm, vi phạm từ năm 2022 trở về trước, xác định trách nhiệm của các cấp, các ngành, địa phương và cá nhân trong việc để xảy ra sai phạm, vi phạm; xây dựng kế hoạch và có giải pháp xử lý đối với từng nhóm hành vi vi phạm theo quy mô, tính chất, đảm bảo quyền, lợi ích chính đáng của nhân dân, tuân thủ chặt chẽ các quy trình, quy định của pháp luật.
Địa phương đồng thời tăng cường công tác quản lý địa bàn, kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các sai phạm, chấn chỉnh công tác quản lý qua việc quy trách nhiệm và xử lý nghiêm khắc nếu có cán bộ thiếu trách nhiệm, để xảy ra hoặc không xử lý kiên quyết các hành vi sai phạm về đất đai và trật tự xây dựng; đẩy mạnh tuyên truyền pháp luật về quản lý đất đai, tạo sự thống nhất nhận thức và hành động của cán bộ, đảng viên và nhân dân; trong đó, cán bộ, đảng viên phải làm vai trò nòng cốt, tiên phong, gương mẫu…
Sau gần 2 năm thực hiện nghiêm túc, quyết liệt Nghị quyết, trật tự xây dựng trên địa bàn thị xã đã có chuyển biến tích cực. Trong năm 2023, chỉ có 16 trường hợp sai phạm liên quan đến lĩnh vực quản lý trật tự xây dựng trên địa bàn bị phát hiện, xử lý, giảm mạnh so với thời gian trước. 9 tháng đầu năm 2024, lực lượng chức năng của địa phương đã tổ chức kiểm tra trên 180 lượt, qua đó phát hiện, lập biên bản vi phạm hành chính 20 trường hợp vi phạm, trong đó có 16 trường hợp thi công công trình sai nội dung giấy phép, ra quyết xử phạt số tiền trên 600 triệu đồng. Đa số các trường hợp vi phạm chấp hành đúng các quyết định xử phạt hành chính, nộp phạt vào ngân sách nhà nước, tạm dừng thi công công trình, tự tháo dỡ công trình vi phạm…
Lãnh đạo thị xã đã trực tiếp kiểm tra, có văn bản kiến nghị UBND tỉnh Quảng Nam giải quyết, tháo gỡ những khó khăn vướng mắc trong việc triển khai thực hiện xây dựng nhà ở riêng lẻ dọc tuyến đường ĐT 603 (đường du lịch ven biển) nhằm tạo điều kiện cho người dân ổn định cuộc sống, đồng thời tránh để phát sinh các trường hợp xây dựng trái phép; chỉ đạo xử lý kịp thời một số trường hợp xây dựng trái phép tại dự án Khu dân cư và dịch vụ Cầu Hưng- Lai Nghi, không để “cái sảy nảy cái ung”…
Mặc dù còn những vướng mắc, tồn tại, nhưng với quyết tâm từ lãnh đạo thị xã đến từng đơn vị chuyên trách, công tác quản lý trật tự xây dựng tại Thị xã Điện Bàn đã chuyển biến rõ nét. Qua đó, đã góp phần ngăn ngừa các nguy cơ tiềm ẩn về cháy nổ và an toàn lao động, đảm bảo quy hoạch, cảnh quan đô thị, thúc đẩy sự phát triển kinh tế-xã hội tại địa phương.
Khen thưởng nhiều tập thể, cá nhân tại Điện Bàn xuất sắc trong đấu tranh, trấn áp tội phạm 
