Theo kết luận ban đầu của Thường trực Thành ủy Hải Phòng: Về việc giao đất cho gia đình ông Vươn như sau, gia đình ông Đoàn Văn Vươn được giao sử dụng 21ha đất bãi bồi tại xã Vinh Quang để nuôi trồng thủy sản từ ngày 4/10/1993. Sau đó, ông Vươn tự ý đắp bờ bao phá rừng ngập mặn để lấn chiếm ra ngoài diện tích được giao 19,3ha. Ủy ban nhân dân huyện đã xử phạt hành chính về hành vi lấn chiếm đất đai của ông Vươn. Sau khi nộp phạt, ông Vươn xin được giao đất. Ngày 9/4/1997, Ủy ban nhân dân huyện Tiên Lãng giao bổ sung cho ông Vươn diện tích đất này, thời hạn giao là 14 năm, tính từ ngày 4/10/1993.
Hết thời hạn giao đất, Ủy ban nhân dân huyện làm thủ tục để thu hồi toàn bộ 40,3ha đất nói trên. Đối với 19,3ha giao bổ sung, Ủy ban nhân dân huyện quyết định thu hồi để giao cho Ủy ban nhân dân xã Vinh Quang quản lý. Tuy nhiên, gia đình ông Vươn đã không chấp hành. Ngày 5/1, Ủy ban nhân dân huyện Tiên Lãng tổ chức cưỡng chế để thi hành quyết định hành chính thu hồi 19,3ha đất bãi bồi ven biển thì đã bị ông Vươn cùng những người trong gia đình chống đối quyết liệt làm bị thương 6 cán bộ Công an, Quân đội huyện Tiên Lãng.
Đối với việc tổ chức cưỡng chế thu hồi đất của gia đình ông Vươn, huyện Tiên Lãng chưa thực hiện đầy đủ một số nội dung theo quy định về trình tự đền bù, hỗ trợ và thu hồi đất theo quy định của Luật Đất đai nên để xảy ra chống đối với người thi hành công vụ, như: không có phương án sử dụng đất sau khi thu hồi của cơ quan có thẩm quyền để công bố công khai đối với người có bị thu hồi; không thành lập hội đồng đền bù hỗ trợ trước khi thu hồi; không tổ chức đối thoại với người được giao đất bị thu hồi của người ký quyết định cưỡng chế thu hồi; sau cưỡng chế để xảy ra việc nhà trông đầm nuôi trồng thủy sản của gia đình ông Vươn bị phá hủy; việc tổ chức cưỡng chế vào thời điểm không hợp lý, sát Tết cổ truyền của dân tộc, đã gây phản ứng trong dư luận nhân dân về đạo lý.
Thành ủy Hải Phòng đã đưa ra 5 chủ trương và biện pháp xử lý với vụ việc này như sau:
Đối với Ủy ban nhân dân thành phố, mặc dù việc cưỡng chế thu hồi đất, bảo vệ nhà thầu thi công nói chung đã phân cấp cho cấp huyện, song nghiêm túc kiểm điểm trách nhiệm trong việc thiếu kiểm tra chỉ đạo để xảy ra vụ việc trên.
Đối với Huyện ủy Tiên Lãng, mặc dù không có dấu hiệu tư lợi hay cố ý làm trái nhưng sự việc đã gây hậu quả nghiêm trọng. Ban Thường vụ Thành ủy thống nhất các chủ trương sau: Kiểm điểm tập thể Ban Thường vụ Huyện ủy và cá nhân Bí thư Huyện ủy về trách nhiệm do đơn giản, thiếu lãnh đạo kiểm tra để xảy ra hậu quả do chưa thực hiện đầy đủ các nội dung theo quy định về trình tự đền bù, hỗ trợ và thu hồi đất theo quy định của Luật Đất đai; đình chỉ công tác của Phó Bí thư, Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Tiên Lãng Lê Văn Hiền và Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Tiên Lãng Nguyễn Văn Khanh là người trực tiếp lãnh đạo tổ chức cưỡng chế thu hồi đất để kiểm điểm trách nhiệm cá nhân. Kiểm điểm các ông Lê Văn Mải, Trưởng Công an huyện Tiên Lãng; Phạm Đăng Hoan, Bí thư Đảng ủy và Lê Thanh Liêm, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Vinh Quang, xử lý nghiêm khắc sau khi có kết luận về trách nhiệm cá nhân.
Thành ủy giao Ủy ban Kiểm tra Thành ủy căn cứ quyết định Điều lệ Đảng, kiểm tra đôn đốc quy trình kiểm điểm, tổ chức và cá nhân theo quy định; Ban tổ chức Thành ủy chuẩn bị phương án cán bộ thay thế theo phân cấp.
Thành ủy giao lực lượng Công an khẩn trương điều tra, khởi tố vụ án phá nhà trông đầm, xử lý theo đúng quy định của pháp luật. Công bố công khai kết luận của cơ quan có thẩm quyền, khẩn trương khắc phục những thiếu sót, sớm ổn định tình hình tư tưởng cho nhân dân thành phố và huyện Tiên Lãng.
Thường vụ Thành ủy Hải Phòng nghiêm túc kiểm điểm nhận trách nhiệm trước Bộ Chính trị, Ban Bí thư, trước Đảng bộ và nhân dân thành phố để xảy ra sự việc gây dư luận không tốt trong nhân dân.
Tại cuộc họp báo, nhiều phóng viên nêu câu hỏi về việc có tiếp tục giao đất cho gia đình ông Vươn hay không, bài học gì được rút ra sau vụ việc này? Ông Đan Đức Hiệp, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố cho biết, hộ ông Vươn nói riêng, các hộ được thuê đất khác nói chung sẽ được tiếp tục thuê và sử dụng đất nếu đất không thuộc diện phải đưa vào sử dụng với mục đích khác. Hạn mức thuê đất và sử dụng đất phải theo luật hiện hành. Thành ủy Hải Phòng rút ra một số bài học trong công tác cưỡng chế thu hồi đất là khi tiến hành thu hồi đất sẽ tiến hành đối thoại với nhân dân dựa trên các tiêu chí: việc thu hồi đất có bảo đảm đúng đường lối chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước không, có đúng thời điểm không, có đảm bảo quyền lợi cho người bị thu hồi đất hay chưa…
