Tết này, ATM “ế”

Người dân “chán” tiền mặt

Từ Hà Nội về quê đón Tết, thay vì lỉnh kỉnh tay xách nách mang, vợ chồng chị Nha Trang (phường Vinh Hưng – Nghệ An) hầu như không mang theo thứ gì từ Hà Nội, thậm chí tiền cũng chỉ có vài triệu. “Tất cả nằm trong chiếc điện thoại thông minh này rồi. Bây giờ ở đâu cũng sẵn có đủ hàng hoá, nên chỉ cần đi siêu thị, mang theo 1 chiếc điện thoại là đủ, khỏi cần mang theo tiền dễ bị rủi ro mất mát trên đường”, chị Trang hồ hởi chia sẻ và cho biết chị chỉ có vài xếp tiền lẻ mới để mừng tuổi, còn tiền tiêu thì không cần dùng tiền mặt nữa.

Dạo quanh một vòng siêu thị, chợ Tết, việc mua bán, giao dịch bằng tiền mặt thực tế đã giảm hẳn. Thậm chí, một cụ bà bán rau chỉ dăm, mười nghìn một mớ cũng sẵn sàng “chìa” mã QR để khách hàng chuyển khoản. “Giờ mọi người đều áp dụng thanh toán không tiền mặt, nên tôi cũng phải đáp ứng nhu cầu của khách”, bà Trần Thị Phương Thảo, một người bán tạp hoá ở chợ Quang (Thanh Trì- Hà Nội) cho biết.

Theo số liệu từ Ngân hàng Nhà nước, giá trị thanh toán không dùng tiền mặt năm 2025 gấp khoảng 28 lần GDP. Số lượng và giá trị giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt bình quân hàng năm tăng lần lượt 58,86% và 24,36%...

Trong giai đoạn 2021–2025, bình quân hàng năm, giao dịch qua kênh Internet tăng 60,6% về số lượng và 31,92% về giá trị; giao dịch qua điện thoại di động tăng 73,32% về số lượng và 52,55% về giá trị; giao dịch qua mã QR tăng 106,24% về số lượng và 128,15% về giá trị.

Đến cuối năm 2024, tỷ lệ người dân từ 15 tuổi trở lên có tài khoản ngân hàng đạt 86,97%. Tính đến tháng 12/2025, số lượng tài khoản thanh toán cá nhân vượt 232 triệu tài khoản, tăng 13,68% so với cùng kỳ năm 2024.

Tỷ lệ thanh toán không dùng tiền mặt trong thương mại điện tử đến cuối năm 2024 đạt 66,85%. Đến nay, 100% cơ sở giáo dục đại học, cao đẳng tại đô thị chấp nhận thanh toán học phí qua ngân hang; 82% người hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội, trợ cấp thất nghiệp tại đô thị nhận chi trả qua phương thức thanh toán không dùng tiền mặt.

So với năm 2024, trong năm 2025, giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt tăng 42,21% về số lượng và 22,65% về giá trị. Giao dịch qua Internet tăng 53,95% về số lượng và 35,75% về giá trị. Giao dịch qua điện thoại di động tăng 36,62% về số lượng và 20,07% về giá trị; riêng mã QR tăng 50,94% về số lượng và 124,06% về giá trị. Giao dịch qua hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng tăng 6,07% về số lượng và 56,55% về giá trị. Hệ thống chuyển mạch tài chính và bù trừ điện tử tăng 24,33% về số lượng và 7,71% về giá trị.

Tính đến tháng 12/2025, số lượng thẻ ngân hàng đang lưu hành vượt 164 triệu thẻ, tăng 5,32% so với cùng kỳ năm 2024. Giai đoạn 2021–2025, số lượng giao dịch nội địa qua thẻ tăng bình quân 13,9% mỗi năm, giá trị giao dịch tăng 12,08% mỗi năm.

Cuối năm 2025, số lượng ATM giảm 1,09% so với năm 2024; số lượng POS tăng 19,86%. Trong năm 2025, giao dịch qua ATM giảm 17,30% về số lượng và 6,02% về giá trị so với năm trước.

“Nâng cấp” dịch vụ ngân hàng

Thừa nhận ATM mấy năm gần đây đang ngày càng “ế, ông Nguyễn Đức Lệnh, Phó Giám đốc NHNN Chi nhánh khu vực 2 cho rằng ở góc độ thanh toán và đáp ứng nhu cầu dịch vụ ngân hàng cho khách hàng và người dân, thường mỗi dịp cuối năm, nhu cầu thanh toán tăng cao gắn liền với hoạt động chi tiêu mua sắm của người dân dịp cuối năm. Cứ mỗi dịp tết đến xuân về, những kỷ niệm về hệ thống ATM và kết quả phát triển dịch vụ ngân hàng luôn là những kỷ niệm khó quên và là niềm tự hào của ngành ngân hàng.

Có thể nói, mặc dù trong giai đoạn đầu, thẻ ATM chủ yếu được người dân, khách hàng sử dụng để rút tiền mặt. Song những tiện ích mang lại như không phải đến trực tiếp ngân hàng, mà chỉ cần đến máy ATM để giao dịch và rút tiền… đã là tiện ích hấp dẫn và thu hút khách hàng, người dân sử dụng dịch vụ.

Trong giai đoạn đầu tất cả cán bộ nhân viên; cán bộ hưu trí và công nhân làm việc tại các khu chế xuất – khu công nghiệp đều thực hiện việc nhận lương qua thẻ ATM (tài khoản thẻ). Tuy nhiên, bên cạnh tiện ích mang lại từ hiệu qủa thanh toán không dùng tiền mặt, hiệu quả dịch vụ ATM - trong giai đoạn này (2007-2010) cũng xuất hiện những tồn tại hạn chế như: sự quá tải của hệ thống ATM, đặc biệt vào những dịp lễ, dịp cuối năm và Tết cổ truyền âm lịch khi nhu cầu rút tiền mặt tăng cao.

“Hiện nay, với sự đổi mới và sáng tạo trong phát triển dịch vụ ngân hàng và mở rộng thanh toán không dùng tiền mặt, ta có thể bắt gặp những hình ảnh về trụ ATM vắng khách ngày cuối năm - đối lập với hình ảnh trước đây, song đây là niềm tự hào về sự đổi mới và phát triển dịch vụ ngân hàng. Các dịch vụ ngân hàng hiện đại như thẻ ngân hàng phi vật lý; internetbanking,mobilebanking, ví điện tử…. với những thao tác đơn giản quét mã QR hoặc quẹt thẻ… qua các phương tiện hiện đại như điện thoại, máy tính xách tay hay POS, đã tác động tích cực và khắc phục được những tồn tại hạn chế của dịch vụ thẻ ATM cũng như hoàn thiện và nâng cao chất lượng dịch vụ thẻ ATM.

Trên thực tế, hình ảnh vắng khách ngày cuối năm tại các máy ATM lắp đặt tại các khu công nghiệpnhư Biên Hòa, Amata, Nhơn Trạch (Đồng Nai) hay khu công nghiệp Linh Trung và Tân Thuận của TP. Hồ Chí Minh trong ngày làm việc cuối cùng trước kỳ nghỉ tết Bính Ngọ - cho thấy kết quả của quá trình phát triển hoàn thiện và nâng cao chất lượng dịch vụ thẻ ATM. Đồng thời là niềm tự hào về sự phát triển dịch vụ ngân hàng hiện đại và xu hướng mở rộng hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt trong nền kinh tế. Đây chính là kết quả hội tụ của đổi mới và phát triển, từ cơ chính sách về hoạt động thanh toán và đề án mở rộng và phát triển thanh toán không dùng tiền mặt đến vai trò của mỗi tổ chức tín dụng, cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người dân tham gia, đóng góp vào quá trình thực thi, đồng thời cũng là động lực cho sự phát triển”, ông Lệnh chia sẻ.