Theo lệnh của tòa án, ngày 31/1 vừa qua, thẩm phán Baltasar Garzon đã có mặt tại phiên chất vấn trước tòa. Hội đồng xét xử gồm 7 thẩm phán đã bác bỏ đơn thỉnh nguyện yêu cầu hủy vụ án. Tại phiên tòa, thẩm phán Garzon nhất quyết bảo lưu quan điểm về cuộc điều tra của mình là đã được tiến hành đúng theo thông lệ luật pháp quốc tế.
Câu chuyện về một thẩm phán Tây Ban Nha lừng danh phải ra hầu tòa vì chính hoạt động điều tra xử án của mình quả thực là có một không hai, và phiên tòa xét xử thẩm phán Garzon đã thu hút rất nhiều người ở Tây Ban Nha và thế giới quan tâm. Ủng hộ thẩm phán Garzon đa số là những người đấu tranh vì nhân quyền, họ xem việc ông làm là hành động dũng cảm đòi công lý cho những nạn nhân của chế độ độc tài Franco. Trong phần bào chữa của mình, thẩm phán Garzon cho rằng cuộc điều tra mà ông tiến hành không thuộc phạm trù cánh tả chống cánh hữu.
Ông nói: "Vấn đề ở đây không phải là ý thức hệ. Đây là chuyện của hàng trăm ngàn nạn nhân mà quyền lợi đã bị chà đạp". Những người ủng hộ thẩm phán Garzon đều nhất trí với quan điểm cuộc điều tra của ông là nhằm mang lại công lý cho khoảng hơn 100.000 nạn nhân chế độ Franco, đa số là những người theo cánh tả bị các toán "biệt đội thần chết" GAL bắt cóc và thủ tiêu. Một số người cho rằng thẩm phán Garzon bị các thẩm phán đồng nghiệp "trừng phạt" vì ông quá nổi tiếng. Những người khác thì cho rằng việc ông bị buộc tội và bị mang ra xét xử vì vi phạm giới hạn thi hành luật pháp thực ra là do ông đã đụng chạm vào một trong những vấn đề nhạy cảm nhất ở Tây Ban Nha: những tội ác của chế độ độc tài Franco.
Trên thế giới, thẩm phán Garzon được biết đến chủ yếu do những vụ án mà ông tham gia điều tra và đưa ra xét xử. Chính ông là người đã tống trát yêu cầu Cơ quan An ninh Anh bắt giữ nhà độc tài Augusto Pinochet vào tháng 10/1998, do những tội ác ông này gây ra cho công dân Chile cũng như công dân nhiều nước châu Âu, trong đó có Tây Ban Nha, trong giai đoạn chế độ độc tài quân phiệt 1973-1990. Rốt cuộc tướng Pinochet đã bị bắt và giam lỏng tại nhà riêng ở London, Anh và được đưa ra xét xử.
Tháng 3/2000, tướng Pinochet được nhà chức trách Anh trả tự do, trở về Chile và đã qua đời ở đó (tháng 12/2006) khi tòa án chưa kịp xét xử các tội ác của ông ta. Tháng 3/2009, thẩm phán Garzon bắt đầu xem xét việc cho phép các nạn nhân đâm đơn kiện 6 quan chức Chính phủ Mỹ dưới thời ông George W. Bush làm Tổng thống (gồm cựu Bộ trưởng Tư pháp Alberto Gonzales, John Yoo thuộc Văn phòng Cố vấn pháp lý Bộ Tư pháp, cựu Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Douglas Feith, William Haynes II, cựu Luật sư trưởng Bộ Quốc phòng, Jay Bybee cũng thuộc Văn phòng Cố vấn pháp lý Bộ Tư pháp, và David Addington, cựu Chánh văn phòng Phó tổng thống Dick Cheney).
Cuộc điều tra được giao cho thẩm phán Eloy Velasco, nhưng ông này không tiếp tục theo đuổi cuộc điều tra, viện lý do là Tây Ban Nha không thể thực hiện cuộc điều tra vì đây là quyền pháp lý của nước Mỹ. Một bức điện ngoại giao mật được trang WikiLeaks tiết lộ cho thấy thẩm phán Garzon đã bị ép phải từ bỏ cuộc điều tra này và giao lại cho thẩm phán Eloy Velasco. Ngoài 2 vụ việc nổi cộm trên, thẩm phán Garzon còn tham gia truy tố trùm khủng bố Osama bin Laden vào năm 2003 do tội ác gây ra trong vụ khủng bố ngày 11/9/2001.
Thẩm phán Garzon còn được khắp thế giới vinh danh vì những nỗ lực trong việc buộc những kẻ từng gây tội ác trong các chế độ quân phiệt ở Mỹ Latinh vài thập niên trước đây phải chịu trách nhiệm trước pháp luật, trả lại công lý cho các nạn nhân. Tuy nhiên, ở Tây Ban Nha thì khác. Cuộc điều tra đối với nhà độc tài Franco và những người ủng hộ ông ta bắt đầu từ năm 2006. Thế nhưng, ngày 17/11/2008, thẩm phán Garzon đành phải tuyên bố hủy bỏ cuộc điều tra. Garzon cho biết cuộc điều tra đã vấp phải rào cản pháp lý là một đạo luật ân xá đã được ban hành vào năm 1977.
Khi tiến hành cuộc điều tra này, thẩm phán Garzon đã chọc giận các nhóm hữu khuynh ở Tây Ban Nha, vì thế đã gây ra sự phản ứng quyết liệt của họ. Bởi thế, tháng 4/2010, thẩm phán Garzon đã bị Tòa án Tối cao Tây Ban Nha buộc tội cố ý lèo lái luật pháp để vượt thẩm quyền pháp lý khi tiến hành điều tra về những tội ác của chế độ do nhà độc tài Franco lãnh đạo. Tuy nhiên, thẩm phán Garzon đã làm đơn kháng án vì cho rằng phán quyết đó không công bằng vì do một thẩm phán hữu khuynh đưa ra, nhưng đơn kháng án đã bị bác.
Theo một số người am hiểu vụ việc, nếu bị tuyên án, ông Garzon có thể sẽ bị cấm hành nghề đến 20 năm. Đối với một thẩm phán chuyên nghiệp như ông Garzon, điều này quả thực là một tai họa. Tuy nhiên, thẩm phán Garzon vẫn còn cơ hội để thoát án. Sau phiên tòa chất vấn ngày 31/1/2012, tòa án sẽ không chất vấn Garzon nữa mà sẽ bắt đầu các phiên chất vấn những người được xem là nạn nhân của chế độ độc tài Franco. Lời khai của các nạn nhân sẽ là chìa khóa xác định thẩm phán Garzon có thoát được tội hay không