Theo quan sát của lực lượng Kiểm ngư Việt Nam tại hiện trường, ngày 30/5, số tàu Trung Quốc tại khu vực hạ đặt giàn khoan phi pháp Hải Dương 981 vào khoảng 117 tàu gồm 33 tàu hải cảnh, 17 tàu kéo, 13 tàu vận tải, 50 tàu cá vỏ sắt…
Số tàu này có sự thay đổi do Trung Quốc đưa một số tàu về. Lực lượng Kiểm ngư vẫn phát hiện có 1 máy bay của Trung Quốc hoạt động tại khu vực giàn khoan mà Trung Quốc hạ đặt trái phép tại vùng biển đặc quyền kinh tế của Việt Nam. Phía Trung Quốc cũng duy trì 4 tàu quân sự tại khu vực trong đó có 2 tàu hộ vệ tên lửa, 2 tàu quét mìn hoạt động cách giàn khoan 30 - 35 hải lý.
Trong ngày 30/5, lực lượng Kiểm ngư vẫn duy trì các hoạt động đấu tranh, tiếp cận gần hơn giàn khoan Hải Dương 981 của Trung Quốc để thực hiện công tác tuyên truyền với cường độ cao và nâng cao tinh thần cảnh giác trước âm mưu cố tình tạo va chạm giữa các tàu kiểm ngư với các tàu Trung Quốc. Các tàu cá Trung Quốc tiếp tục bám sát, quấy rối, cản trở tàu kiểm ngư Việt Nam đồng thời đi sát, cắt mặt tàu kiểm ngư Việt Nam nhằm tạo ra những cú đâm va để thu thập cái gọi là “bằng chứng” vu cáo “tàu Kiểm ngư Việt Nam tấn công tàu cá Trung Quốc”.
Cụ thể, lực lượng Kiểm ngư đã di chuyển từ khu vực Đông Nam giàn khoan vào cách giàn khoan 5 - 6 hải lý thì bị nhóm tàu gồm tàu hải cảnh, ngư chính, tàu kéo, tàu vận tải Trung Quốc tổ chức vây ép. Tuy nhiên, tàu kiểm ngư Việt Nam vẫn tiếp cận giàn khoan thực hiện công tác tuyên truyền yêu cầu rút vô điều kiện giàn khoan và tàu hộ vệ ra khỏi vùng biển Việt Nam. Dù bị tàu Trung Quốc ngăn cản quyết liệt nhưng tàu kiểm ngư đã tiếp cận giàn khoan ở khoảng cách 2,8 hải lý để thực hiện nhiệm vụ.
Ở khu vực bên ngoài, cách giàn khoan khoảng 30 - 35 hải lý, 35 tàu cá Trung Quốc tập hợp thành nhóm cùng 2 tàu hải cảnh ngăn cản, vây ép tàu cá Việt Nam đang thực hiện hoạt động đánh bắt thủy sản bình thường
