Ngày 10/6, tại Hà Nội, Phó Thủ tướng Trương Vĩnh Trọng đã dự và chỉ đạo Hội nghị chuyên đề về công tác phát hiện, xử lý các vụ việc, vụ án tham nhũng do Văn phòng Ban chỉ đạo TW về Phòng chống tham nhũng tổ chức.
Công tác phòng, chống tham nhũng luôn được xác định là một trong những trọng tâm công tác lớn của Đảng và Nhà nước ta. Sau hơn 3 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương 3 (khóa X) “Về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí” và Luật phòng, chống tham nhũng, công tác phòng, chống tham nhũng đã có chuyển biến và đạt kết quả tích cực, trên một số lĩnh vực, tham nhũng có bước kiềm chế và có xu hướng giảm. So với những năm trở lại đây, công tác phòng, chống tham nhũng đã có sự chuyển biến tích cực.
Từ năm 2007 đến tháng 4/2010, 1.063 vụ án tham nhũng với 2.331 bị can đã khởi tố; 1.201 vụ, 2.991 bị can đã bị truy tố và đã xét xử 1.070 vụ, 2.506 bị can. Thông qua các vụ án, vụ việc tham nhũng được xử lý đã phát hiện nhiều bất cập, thiếu sót, sơ hở trong quản lý kinh tế, quản lý cán bộ cũng như cơ chế, chính sách, pháp luật.
Qua công tác thanh tra, trong 3 năm, ngành Thanh tra đã phát hiện vi phạm về tài chính trên 15.000 tỷ đồng, trên 1,5 triệu USD và hơn 22.800 ha đất, kiến nghị thu hồi về cho Nhà nước 9,87 tỷ đồng, 696,7 ngàn USD và gần 9.000 ha đất. Cũng trong thời gian này, Kiểm toán Nhà nước đã triển khai 360 cuộc kiểm toán, phát hiện, kiến nghị xử lý vi phạm về tài chính với số tiền lên tới 28.939 tỷ đồng.
Tuy nhiên, các đại biểu cũng thẳng thắn nhìn nhận việc phát hiện các vụ việc tham nhũng chưa phát huy các giải pháp đồng bộ, chủ yếu qua đơn thư tố cáo và của các cơ quan chức năng; quá trình xử lý một số vụ án nghiêm trọng, phức tạp còn chậm, kéo dài, phải trả hồ sơ để điều tra bổ sung nhiều lần, đình chỉ nhiều bị can hoặc miễn xử lý hình sự, thậm chí còn có biểu hiện nể nang, né tránh, lạm dụng việc bồi thường, khắc phục hậu quả để xử lý hành chính.
Tham luận của đại diện cơ quan điều tra, Viện KSND tối cao, TAND tối cao, Thanh tra Chính phủ, Công an thành phố Hà Nội và một số tỉnh… về các vấn đề nâng cao chất lượng điều tra, công tác phát hiện án tham nhũng và xét xử các vụ án tham nhũng, việc hạn chế trả hồ sơ để điều tra bổ sung… đều cho rằng nguyên nhân của những hạn chế này là do hệ thống các quy định của pháp luật còn thiếu và chưa đồng bộ, nhất là các hướng dẫn của các cơ quan chức năng, từ đó dẫn đến cách hiểu, vận dụng khác nhau giữa các cơ quan tiến hành tố tụng đối với một số vụ việc, vụ án phức tạp. Sự phối hợp của các cơ quan chức năng trong một số vụ việc, vụ án cụ thể chưa chặt chẽ, thiếu nhất quán.
Bên cạnh đó, trách nhiệm, quyết tâm của một số cấp ủy, chính quyền, người đứng đầu và năng lực, kinh nghiệm của một số cán bộ chuyên ngành còn hạn chế, làm ảnh hưởng tới chất lượng công tác phát hiện, xử lý vụ việc. Nhiều vụ có dấu hiệu tham ô nhưng kinh phí giám định đòi hỏi quá lớn nên không chưa hiện được, chưa xác định được thiệt hại. Có những vụ án có yếu tố liên quan đến nước ngoài bị kéo dài do quy định mỗi nước khác nhau, việc tiếp cận để điều tra gặp khó khăn…
Các đại biểu kiến nghị Quốc hội sửa đổi, bổ sung một số quy định của pháp luật trong lĩnh vực phát hiện và xử lý tội phạm tham nhũng, cụ thể là bổ sung một số hành vi tham nhũng được quy định trong Luật phòng, chống tham nhũng thuộc tội danh tham nhũng trong Bộ luật Hình sự; sửa đổi một số quy định trong Pháp lệnh tổ chức điều tra hình sự…
Bộ Tư pháp và các cơ quan liên quan sớm triển khai Đề án đổi mới và nâng cao hiệu quả hoạt động giám định tư pháp, dịch thuật tư pháp để đáp ứng yêu cầu đấu tranh chống tội phạm tham nhũng; tăng cường hợp tác quốc tế trong đấu tranh với các vụ án tham nhũng có liên quan đến yếu tố nước ngoài.
Kết luận Hội nghị, Phó Thủ tướng Trương Vĩnh Trọng khẳng định: tăng cường và nâng cao hiệu quả công tác phát hiện và xử lý các vụ việc, vụ án tham nhũng là nhiệm vụ trọng tâm của công tác phòng, chống tham nhũng. Trong tình hình hiện nay, phải “chống” mạnh, “chống” có bài bản, đánh trúng, để “phòng” có hiệu quả hơn, có tác dụng ngăn ngừa. Do vậy, trong năm 2010 và những năm tiếp theo, cần khẩn trương rà soát các vụ việc, vụ án tham nhũng tồn đọng để tập trung xử lý dứt điểm, phát hiện và xử lý kịp thời các vụ mới phát sinh; tiếp tục rà soát để sửa đổi, bổ sung, xây dựng mới các quy định nhằm hoàn thiện pháp luật, cơ chế, chính sách phục vụ công tác phát hiện và xử lý các hành vi tham nhũng.
Thông qua xử lý các vụ việc, vụ án tham nhũng, các cấp, các ngành cần đánh giá một cách sâu sắc, từ đó rút ra nguyên nhân dẫn đến tham nhũng để có các giải pháp khắc phục, kịp thời bổ sung các quy định nhằm hoàn thiện cơ chế, chính sách trong quản lý, phòng ngừa tiêu cực, tham nhũng - Phó Thủ tướng nhấn mạnh.
Phó Thủ tướng chỉ đạo các cơ quan liên quan tiếp tục nghiên cứu để có hướng dẫn về công tác xét xử đối với tội phạm tham nhũng, hình phạt phải tương xứng với tính chất và mức độ nguy hại của tội phạm, có như vậy mới đủ sức răn đe, góp phần phòng ngừa tham nhũng. Cần xem xét nghiêm túc và khắc phục tình trạng các bị cáo phạm tội tham nhũng lại được hưởng án treo có tỷ lệ cao so với các loại tội phạm khác trong thời gian vừa qua
