Tăng cường đối thoại với doanh nghiệp: Giải pháp nâng cao hiệu quả thực thi chính sách bảo hiểm tại TP Hồ Chí Minh

 Bối cảnh, yêu cầu đặt ra phải chủ động thích ứng và cập nhật chính sách mới

Trong bối cảnh hệ thống chính sách an sinh xã hội tiếp tục được hoàn thiện, đặc biệt với việc triển khai Luật BHXH năm 2024, cùng các quy định mới liên quan đến việc làm, bảo hiểm thất nghiệp, yêu cầu đặt ra đối với cộng đồng doanh nghiệp không chỉ là tuân thủ pháp luật, mà còn là chủ động thích ứng và cập nhật chính sách.

TP Hồ Chí Minh – với đặc thù là trung tâm kinh tế lớn, số lượng doanh nghiệp và người lao động đông, quan hệ lao động đa dạng – đang đối mặt với nhiều vấn đề thực tiễn như:  Phổ biến, hướng dẫn các quy định mới, những điểm sửa đổi, bổ sung của pháp luật về BHXH, BHTN và các chính sách liên quan; Hướng dẫn cụ thể về nghiệp vụ thu, sổ thẻ, giải quyết chế độ; quy trình, thủ tục hành chính trong đăng ký tham gia và thụ hưởng chính sách.

Thông tin rõ hơn về trách nhiệm tham gia, nghĩa vụ đóng cũng như các chế tài xử lý vi phạm trong lĩnh vực BHXH, BHTN; Tăng cường hướng dẫn thực hiện giao dịch điện tử, sử dụng Cổng dịch vụ công, ứng dụng VssID – Bảo hiểm xã hội số trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ hiện nay; Và đặc biệt, tạo diễn đàn để cơ quan BHXH lắng nghe, trao đổi trực tiếp, giải đáp những khó khăn, vướng mắc phát sinh từ thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp…

Đối thoại doanh nghiệp – Kênh kết nối hiệu quả giữa chính sách và thực tiễn

Thời gian qua, BHXH TP. Hồ Chí Minh đã chủ động tổ chức các Hội nghị đối thoại doanh nghiệp định kỳ, thu hút sự tham gia của đông đảo đơn vị sử dụng lao động.

Trao đổi với PV báo chí sáng 31/3, tại Hội nghị đối thoại doanh nghiệp Quý I năm 2026, Phó Giám đốc BHXH TP Hồ Chí Minh Nguyễn Duy Hiểu cho biết: Doanh nghiệp không chỉ là chủ thể thực hiện chính sách pháp luật về BHXH, BHYT, BHTN mà còn là đối tác đồng hành quan trọng trong việc bảo đảm an sinh xã hội sâu rộng, bền vững. Việc tuân thủ pháp luật về BHXH, BHYT, BHTN có ý nghĩa then chốt trong việc bảo vệ quyền lợi người lao động; đồng thời, góp phần xây dựng môi trường sản xuất, kinh doanh ổn định, bền vững.

Tại cuộc đối thoại này, cùng với sự có mặt của đại diện lãnh đạo các phòng nghiệp vụ thuộc BHXH TP Hồ Chí Minh, như: Phòng Kiểm tra, phòng Chế độ BHXH, phòng Quản lý thu và phát triển người tham gia, Phòng Công nghệ thông tin và chuyển đổi số…gần 200 đại biểu đại diện các đơn vị sử dụng lao động trên địa bàn TP Hồ Chí Minh đã đặt nhiều câu hỏi, với nhiều vấn đề đang diễn ra trong thực tiễn cần được tháo gỡ.

Đại diện BHXH TP Hồ Chí Minh cũng đã phổ biến, cập nhật các nội dung trọng tâm, gồm: Quy định mới của pháp luật về BHXH, BHTN; hướng dẫn nghiệp vụ thu, giải quyết chế độ; quy trình, thủ tục hành chính; đặc biệt là việc triển khai giao dịch điện tử, sử dụng các nền tảng số của ngành BHXH trong bối cảnh chuyển đôir số

 Giải quyết các “điểm nghẽn” từ thực tiễn doanh nghiệp

Một điểm nổi bật của mô hình đối thoại là tập trung xử lý các tình huống cụ thể, sát thực tế. Tại  hội nghị đối thoại, các đại biểu cũng dành nhiều thời gian trao đổi, giải đáp trực tiếp các câu hỏi, kiến nghị của doanh nghiệp liên quan đến chế độ BHXH (như, trường hợp nghỉ ốm ngắn ngày, báo giảm thai sản trong các tháng có ngày lễ, Tết, TNLĐ…), công tác thu và quản lý người tham gia, việc triển khai sổ BHXH, thẻ BHYT điện tử, cũng như các tình huống phát sinh trong thực tiễn. Đồng thời, các vướng mắc về hợp đồng lao động không trọn thời gian và công tác cấp sổ BHXH cũng đã được đại diện cơ quan BHXH giải đáp cụ thể.

Đại diện Công ty CP Acecook Việt Nam nêu công ty có chính sách hỗ trợ thêm 15% lương cho những người lao động đi làm việc vào ngày thứ bảy hằng tuần. Khoản hỗ trợ này chỉ trả khoảng 4 ngày/tháng và mức trả không cố định. Vậy khoản hỗ trợ này có phải tính đóng BHXH cho người lao động không? Giải đáp vấn đề này, đại diện BHXH TP Hồ Chí Minh cho biết, khoản hỗ trợ mà doanh nghiệp trả thêm cho người lao động nếu đi làm việc vào ngày thứ bảy bản chất như một khoản lương làm thêm ngoài giờ. Khoản thu nhập này không cố định, không được trả thường xuyên nên sẽ không được tính là khoản đóng BHXH.

Về căn cứ đóng BHXH đối với người lao động làm việc không trọn thời gian, được trả tiền lương theo giờ mà doanh nghiệp đặt ra, đại diện BHXH TP Hồ Chí Minh hướng dẫn doanh nghiệp cần lấy tổng số giờ làm việc trong tháng nhân với mức lương trả theo giờ thỏa thuận trong hợp đồng lao động để tính mức tiền lương tháng của người lao động. Trường hợp tiền lương trong tháng bằng hoặc cao hơn mức lương tham chiếu (hiện nay là 2,34 triệu đồng/tháng) thì doanh nghiệp phải đóng BHXH cho người lao động. BHXH TP cũng lưu ý mức lương doanh nghiệp trả theo giờ cho người lao động không được thấp hơn mức lương tối thiểu giờ Chính phủ quy định…

Hay một công ty TP Hồ Chí Minh trên địa bàn đặt câu hỏi về trường hợp người lao động có 15 năm làm công việc nặng nhọc, độc hại, tuy nhiên, khi làm hồ sơ thì phát hiện chức danh công việc chưa được ghi nhận đúng, đang trong quá trình điều chỉnh để được công nhận là công việc nặng nhọc, độc hại. Do đó, doanh nghiệp băn khoăn rằng trong trường hợp này, người lao động có đủ điều kiện hưởng trợ cấp thất nghiệp hay không?

Trả lời vấn đề trên, đại diện BHXH TP Hồ Chí Minh phân tích, cần xác định tại thời điểm người lao động nghỉ việc, nếu chức danh công việc trên hồ sơ, sổ BHXH chưa được ghi nhận là công việc nặng nhọc, độc hại thì người lao động vẫn chưa đủ điều kiện hưởng chế độ hưu trí theo quy định. Do vậy, trong thời điểm này, nếu đáp ứng đủ các điều kiện theo Luật Việc làm, người lao động hoàn toàn có thể đăng ký hưởng trợ cấp thất nghiệp. Trong trường hợp khi chức danh công việc đã được điều chỉnh, bổ sung và người lao động đủ điều kiện hưởng lương hưu, thì cần xem xét thời gian hưởng giữa hai chế độ.

Cụ thể, nếu thời gian hưởng trợ cấp thất nghiệp trùng với thời gian hưởng lương hưu, người lao động phải hoàn trả khoản trợ cấp thất nghiệp đã nhận. Ngược lại, nếu hai khoảng thời gian này không trùng nhau thì người lao động không phải hoàn trả và vẫn được giải quyết chế độ hưu trí theo quy định.

Tại hội nghị, đại diện BHXH TP Hồ Chí Minh cũng giải đáp các vướng mắc liên quan đến hợp đồng lao động không trọn thời gian và công tác cấp sổ BHXH. Theo đó, hợp đồng lao động không trọn thời gian không được xác định đơn thuần dựa vào số ngày làm việc dưới 14 ngày/tháng như trước đây. Thay vào đó, nếu người lao động làm việc thường xuyên, liên tục hằng tháng, dù số giờ làm việc ít (ví dụ mỗi ngày làm 2 giờ, mỗi tuần làm 3 ngày) thì vẫn được xác định là làm việc theo hợp đồng không trọn thời gian.

Đối với tiền lương làm căn cứ đóng BHXH, trường hợp người lao động được trả lương theo giờ (ví dụ 25.000 đồng/giờ), doanh nghiệp cần quy đổi sang tiền lương tháng bằng cách nhân với tổng số giờ hoặc số ngày làm việc trong tháng, đồng thời đối chiếu với mức lương tối thiểu vùng theo quy định để làm căn cứ đóng.

Đại diện BHXH TP Hồ Chí Minh cũng lưu ý, mức tiền lương làm căn cứ đóng BHXH đối với lao động không trọn thời gian phải đảm bảo không thấp hơn mức tối thiểu theo quy định (mức tham chiếu hiện nay là 2.340.000 đồng/tháng).

Hội nghị đối thoại doanh nghiệp Quý I năm 2026 là diễn đàn thiết thực, góp phần tăng cường kết nối, đồng hành giữa cơ quan BHXH và cộng đồng doanh nghiệp; qua đó nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện chính sách BHXH, BHYT, BHTN trên địa bàn thành phố, hướng tới mục tiêu bảo đảm an sinh xã hội bền vững.